Τις πρακτικές που χρησιμοποιούν τα κυκλώματα τηλεφωνικής εξαπάτησης για να παγιδεύουν ηλικιωμένους, να αντλούν πληροφορίες για την περιουσία τους και να αποσπούν χρήματα και πολύτιμα αντικείμενα περιέγραψε η εκπρόσωπος Τύπου της Ελληνικής Αστυνομίας, Κωνσταντία Δημογλίδου.
Όπως εξήγησε, μιλώντας στην εκπομπή «Σ/Κ από τις 5» του ΕΡΤnews, οι δράστες αξιοποιούν την παρατεταμένη τηλεφωνική επικοινωνία, δημιουργώντας κλίμα έντονης ανησυχίας και φόβου. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρούν να ελέγξουν τις αντιδράσεις των θυμάτων και να τα οδηγήσουν σε αποφάσεις που υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν θα λάμβαναν.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε και η υπόθεση κατά την οποία φέρεται να αφαιρέθηκαν 38 κιλά χρυσού, αλλά και οι ενέργειες που βρίσκονται σε εξέλιξη για την ενημέρωση των πολιτών και την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του φαινομένου.
Τέσσερις ώρες για να αποσπάσουν πληροφορίες
Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση με την αφαίρεση μεγάλης ποσότητας χρυσού, στην οποία, σύμφωνα με την κ. Δημογλίδου, η τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ της παθούσας και των δραστών διήρκεσε τουλάχιστον τέσσερις ώρες.
Η διάρκεια της επικοινωνίας επιβεβαιώθηκε, όπως ανέφερε, από τον έλεγχο του τηλεφώνου μετά την καταγγελία του περιστατικού.
Κατά τη διάρκεια της κλήσης, οι απατεώνες φέρονται να αξιοποίησαν την ψυχολογική πίεση, ενισχύοντας την αίσθηση κινδύνου που ένιωθε η γυναίκα. Η τακτική αυτή, όπως επισήμανε η εκπρόσωπος της ΕΛ.ΑΣ., εφαρμόζεται συχνά σε βάρος ηλικιωμένων, οι οποίοι μπορεί να δυσκολεύονται να αξιολογήσουν άμεσα την αξιοπιστία όσων τους καλούν.
Οι δράστες προσπαθούν να πείσουν τα θύματα ότι απειλούνται τα ίδια ή η περιουσία τους, ώστε να τα οδηγήσουν στην παράδοση χρημάτων, κοσμημάτων ή άλλων πολύτιμων αντικειμένων.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε η κ. Δημογλίδου στον χρόνο που μεσολαβεί μέχρι να ενημερωθούν οι αστυνομικές Αρχές.
Στη υπόθεση, η καταγγελία έγινε περίπου ένα 24ωρο μετά το περιστατικό. Όπως εξήγησε, εάν η Αστυνομία είχε ειδοποιηθεί νωρίτερα, θα μπορούσε να κινητοποιηθεί άμεσα για την αναζήτηση των εμπλεκομένων στην ευρύτερη περιοχή.
Η μεταφορά μιας τόσο μεγάλης ποσότητας χρυσού θα μπορούσε, σύμφωνα με την ίδια, να αποτελέσει σημαντικό στοιχείο για την έρευνα.
Η έγκαιρη ενημέρωση των Αρχών είναι, επομένως, κρίσιμη τόσο για τη συλλογή στοιχείων όσο και για τις ενέργειες που μπορούν να γίνουν αμέσως μετά την τέλεση μιας απάτης.
Πώς μαθαίνουν για την περιουσία των θυμάτων
Αναφερόμενη στο ενδεχόμενο να υπάρχουν συνεργοί που τροφοδοτούν τα κυκλώματα με πληροφορίες για την οικονομική κατάσταση των ηλικιωμένων, η εκπρόσωπος της ΕΛ.ΑΣ. σημείωσε ότι δεν προκύπτει κάτι τέτοιο σε όλες τις περιπτώσεις.
Όπως εξήγησε, σε αρκετές υποθέσεις οι ίδιες οι συνομιλίες δίνουν στους δράστες τις πληροφορίες που χρειάζονται, καθώς τα θύματα αποκαλύπτουν στοιχεία χωρίς να αντιλαμβάνονται τον σκοπό των ερωτήσεων.
Οι επιτήδειοι επιχειρούν να διαπιστώσουν εάν υπάρχουν μετρητά, κοσμήματα ή άλλα πολύτιμα αντικείμενα στο σπίτι, εάν ο ηλικιωμένος βρίσκεται μόνος του και αν υπάρχουν συγγενικά πρόσωπα στην κατοικία.
Με βάση τις απαντήσεις, προσαρμόζουν την προσέγγισή τους και επιλέγουν τον τρόπο με τον οποίο θα ασκήσουν μεγαλύτερη πίεση στο υποψήφιο θύμα.
Μαζικές κλήσεις ή στοχευμένη δράση από τα κυκλώματα
Στις διαφορετικές μεθόδους των απατεώνων αναφέρθηκε και ο καθηγητής Εγκληματολογίας και δικηγόρος Παναγιώτης Παπαϊωάννου.
Όπως επισήμανε, υπάρχουν ομάδες που πραγματοποιούν μεγάλο αριθμό τηλεφωνικών κλήσεων σε συγκεκριμένες περιοχές, αναζητώντας ανθρώπους που θα ανταποκριθούν στο πρόσχημα που χρησιμοποιούν.
Σε άλλες περιπτώσεις, η δράση μπορεί να είναι περισσότερο στοχευμένη, με επιλογή συγκεκριμένων προσώπων βάσει πληροφοριών που έχουν συγκεντρωθεί εκ των προτέρων.
Ταυτόχρονα, υπάρχουν κυκλώματα που οργανώνουν τη δράση τους από απόσταση, ακόμη και εκτός Ελλάδας, γεγονός που μπορεί να δυσκολεύει τον εντοπισμό και την πλήρη χαρτογράφηση των εμπλεκομένων.
Η διερεύνηση της προέλευσης των πληροφοριών, ο εντοπισμός πιθανών συνεργών και η αποκάλυψη των διασυνδέσεων μεταξύ των μελών αποτελούν σημαντικές παραμέτρους για την εξάρθρωση τέτοιων οργανωμένων ομάδων.
Δράστες που επανεμφανίζονται σε νέες υποθέσεις
Η κ. Δημογλίδου αναφέρθηκε και στο φαινόμενο της επαναλαμβανόμενης εμπλοκής συγκεκριμένων προσώπων σε υποθέσεις τηλεφωνικής απάτης.
Όπως σημείωσε, η Αστυνομία έχει εντοπίσει περιπτώσεις στις οποίες άτομα που είχαν απασχολήσει τις Αρχές εμφανίζονται ξανά σε νέες υποθέσεις, ακόμη και την επόμενη ημέρα, είτε πρόκειται για απόπειρες είτε για ολοκληρωμένες απάτες.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει αναδεικνύει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Αρχές στην προσπάθεια να περιορίσουν τη δράση των κυκλωμάτων, παρά τις συλλήψεις και τις επανειλημμένες ενημερωτικές παρεμβάσεις. Η επανάληψη παρόμοιων περιστατικών καταδεικνύει την ανάγκη να ενισχυθούν τόσο η πρόληψη όσο και η διερεύνηση της συνολικής δραστηριότητας των εμπλεκομένων.
Ενημερωτικές δράσεις
Στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών για την προστασία των πολιτών, η εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛ.ΑΣ. αναφέρθηκε σε επαφές με εταιρείες κινητής τηλεφωνίας, εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και τον ΔΕΔΔΗΕ.
Σκοπός των συνεργασιών είναι να ενισχυθεί η ενημέρωση του κοινού σχετικά με τις μεθόδους που χρησιμοποιούν οι απατεώνες και να γίνουν περισσότερο γνωστά τα χαρακτηριστικά των τηλεφωνικών εξαπατήσεων.
Παράλληλα, η Αστυνομία αναπτύσσει δράσεις σε συνεργασία με δήμους, ενώ ενημερωτικές ομιλίες πραγματοποιούνται και σε Κέντρα Ανοικτής Προστασίας Ηλικιωμένων (ΚΑΠΗ).
Η ενημέρωση των ηλικιωμένων και του οικογενειακού τους περιβάλλοντος θεωρείται σημαντικό μέσο πρόληψης, καθώς η αναγνώριση ύποπτων τηλεφωνημάτων μπορεί να αποτρέψει την αποκάλυψη προσωπικών δεδομένων ή την παράδοση περιουσιακών στοιχείων.
Αυστηροποίηση των ποινών
Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα της αυστηρότερης αντιμετώπισης των δραστών. Η κ. Δημογλίδου ανέφερε ότι η Ελληνική Αστυνομία έχει υποβάλει σχετική πρόταση, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία της πρόληψης και της ενημέρωσης.
Από την πλερά του, ο κ. Παπαϊωάννου επισήμανε ότι η αυστηροποίηση των ποινών δεν αρκεί από μόνη της για να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά το φαινόμενο.
Όπως ανέφερε, ιδιαίτερη σημασία έχει η συγκέντρωση επαρκών αποδεικτικών στοιχείων και η πλήρης διερεύνηση της οργανωμένης δράσης των κυκλωμάτων. Η εξιχνίαση μιας υπόθεσης δεν περιορίζεται στον εντοπισμό του προσώπου που παρέλαβε τα χρήματα ή τα τιμαλφή, αλλά απαιτεί και την αναζήτηση των υπόλοιπων εμπλεκομένων και των διασυνδέσεών τους.
Η αποκάλυψη του τρόπου λειτουργίας κάθε ομάδας μπορεί να συμβάλει στην πληρέστερη απόδοση ευθυνών και στην αξιολόγηση των υποθέσεων από τις δικαστικές Αρχές.
Τι πρέπει να προσέχουν οι πολίτες
Η περιγραφή των περιστατικών αναδεικνύει ορισμένες πρακτικές που μπορούν να βοηθήσουν στην αποφυγή της εξαπάτησης:
- Προσοχή στις τηλεφωνικές πιέσεις: Η απαίτηση για άμεση ενέργεια, υπό το πρόσχημα ότι κινδυνεύουν χρήματα ή περιουσιακά στοιχεία, πρέπει να αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη.
- Καμία αποκάλυψη περιουσιακών στοιχείων: Οι πολίτες δεν πρέπει να γνωστοποιούν σε αγνώστους εάν διαθέτουν χρήματα, κοσμήματα ή άλλα πολύτιμα αντικείμενα στο σπίτι.
- Επικοινωνία με έμπιστο πρόσωπο: Εάν μια κλήση προκαλεί φόβο ή σύγχυση, είναι χρήσιμο να διακοπεί η συνομιλία και να γίνει ανεξάρτητη επικοινωνία με συγγενή ή άλλο πρόσωπο εμπιστοσύνης.
- Άμεση ενημέρωση της Αστυνομίας: Σε περίπτωση απόπειρας ή ολοκληρωμένης απάτης, η γρήγορη καταγγελία μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη κινητοποίηση των Αρχών.
Η αντιμετώπιση των τηλεφωνικών απατών σε βάρος ηλικιωμένων απαιτεί συνδυασμό ενημέρωσης, έγκαιρης καταγγελίας και συστηματικής αστυνομικής έρευνας. Όπως προκύπτει από τις επισημάνσεις της ΕΛ.ΑΣ., η αποκάλυψη των μεθόδων των δραστών και η πλήρης εξάρθρωση των κυκλωμάτων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τον περιορισμό του φαινομένου.
