Η
ιστορία δείχνει ότι οι στρατιωτικές επεμβάσεις που βασίζονται σε
λανθασμένες εκτιμήσεις συχνά οδηγούν σε μακροχρόνιες συγκρούσεις, με
υψηλό οικονομικό και πολιτικό κόστος.
Το πολεμικό αφήγημα που προωθήθηκε από τον Αμερικανό
πρόεδρο Donald Trump φαίνεται να καταρρέει μπροστά στην πραγματικότητα των εξελίξεων και της διεθνούς πολιτικής.Σύμφωνα με τον πολιτικό αναλυτή Arta Moeini, η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να παρουσιάσει τη σύγκρουση ως γρήγορη και αποφασιστική νίκη όχι μόνο απέτυχε, αλλά έχει οδηγήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια ακόμη πιο περίπλοκη και επικίνδυνη στρατηγική κατάσταση.
Ο Moeini, εκτελεστικός διευθυντής του ερευνητικού ινστιτούτου for Peace & Diplomacy (IPD), στην Ουάσιγκτον, υπογράμμισε ότι η κοινή γνώμη στις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκεται σήμερα σε σύγχυση.
Το επίσημο αφήγημα περί επιτυχίας και κυριαρχίας δεν συμβαδίζει με τις πραγματικές εξελίξεις στο πεδίο των συγκρούσεων.
Αντί για μια γρήγορη νίκη, η σύγκρουση με το Ιράν μοιάζει να εξελίσσεται σε μια βαθιά γεωπολιτική παγίδα.
Στρατηγική αυταπάτη
Σύμφωνα με τον Moeini, η σύγκρουση αυτή δεν αποτελεί νίκη για τις επιτιθέμενες δυνάμεις.
Αντίθετα, χαρακτηρίζεται ως μια στρατηγική αυταπάτη
— ένα πολιτικό και στρατιωτικό αφήγημα που δημιουργήθηκε για να
παρουσιάσει μια εικόνα ισχύος, ενώ στην πραγματικότητα η κατάσταση
εξελίσσεται διαφορετικά.
Η έννοια της «στρατηγικής αυταπάτης»
περιγράφει μια κατάσταση όπου μια υπερδύναμη πιστεύει ότι μπορεί να
επιβάλει τη θέλησή της μέσω στρατιωτικής δύναμης, χωρίς να λαμβάνει
υπόψη τις κοινωνικές, πολιτισμικές και πολιτικές πραγματικότητες της
περιοχής.
Στην περίπτωση της σύγκρουσης με το Ιράν, αυτή η λογική φαίνεται να έχει οδηγήσει σε σοβαρά λάθη υπολογισμού.
Ο Moeini προειδοποιεί ότι η συνέχιση αυτής της στρατηγικής
θα μπορούσε να οδηγήσει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια ακόμη βαθύτερη
κρίση, συγκρίσιμη — ή ακόμη και χειρότερη — από εκείνη του Βιετνάμ.
Arta Moeini
Το φάντασμα του Βιετνάμ
Η αναφορά στον πόλεμο του Βιετνάμ δεν είναι τυχαία.
Στη
συλλογική μνήμη των Ηνωμένων Πολιτειών, ο πόλεμος αυτός παραμένει ένα
από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα στρατηγικής αποτυχίας.
Παρά
τη συντριπτική στρατιωτική υπεροχή, η Ουάσιγκτον δεν κατάφερε να
επιτύχει τους πολιτικούς της στόχους, ενώ η σύγκρουση προκάλεσε βαθιά
κοινωνική και πολιτική κρίση στο εσωτερικό της χώρας.
Σήμερα, σύμφωνα με τον Moeini, υπάρχουν ανατριχιαστικά ανησυχητικές ομοιότητες.
Οι
στρατιωτικές επιχειρήσεις παρουσιάζονται ως περιορισμένες και
αποτελεσματικές αλλά στην πραγματικότητα δημιουργούν νέες εντάσεις και
ενισχύουν την αποφασιστικότητα του αντιπάλου.
Η ιστορία
δείχνει ότι οι στρατιωτικές επεμβάσεις που βασίζονται σε λανθασμένες
εκτιμήσεις συχνά οδηγούν σε μακροχρόνιες συγκρούσεις, με υψηλό
οικονομικό και πολιτικό κόστος.
Το μεγάλο λάθος των 48 ωρών – Το ίδιο είχαν κάνει και στο Βιετνάμ
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της λανθασμένης στρατηγικής ήταν η εκτίμηση ότι το Ιράν θα μπορούσε να καταρρεύσει μέσα σε μόλις 48 ώρες.
Αυτή η εκτίμηση, σύμφωνα με τον Moeini, αποδείχθηκε μια σοβαρή υποτίμηση της ανθεκτικότητας και της κοινωνικής συνοχής της χώρας.
Οι στρατιωτικοί σχεδιασμοί που βασίζονται σε γρήγορες καταρρεύσεις αντιπάλων συχνά αγνοούν έναν βασικό παράγοντα: την εθνική συσπείρωση.
Όταν μια χώρα αντιμετωπίζει εξωτερική πίεση ή στρατιωτική επίθεση, συχνά οι εσωτερικές διαφορές υποχωρούν και η κοινωνία συσπειρώνεται γύρω από την άμυνα της πατρίδας.
Στην περίπτωση του Ιράν, οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί δεν οδήγησαν σε αποδυνάμωση του κράτους ή σε εσωτερική διάλυση.
Αντίθετα, φαίνεται να ενίσχυσαν το αίσθημα ενότητας και αντίστασης.

Οι βομβαρδισμοί και η αντίδραση της ιρανικής κοινωνίας
Οι αεροπορικές επιθέσεις συχνά παρουσιάζονται ως μέσο άσκησης πίεσης σε έναν αντίπαλο, με στόχο την πολιτική ή στρατιωτική υποχώρηση.
Ωστόσο, στην πράξη το αποτέλεσμα μπορεί να είναι το ακριβώς αντίθετο.
Η
εμπειρία πολλών συγκρούσεων δείχνει ότι οι βομβαρδισμοί μπορούν να
ενισχύσουν το αίσθημα αδικίας και να ενδυναμώσουν την εθνική ταυτότητα.
Οι
πολίτες που βρίσκονται υπό επίθεση συχνά βλέπουν τη σύγκρουση όχι μόνο
ως στρατιωτική αντιπαράθεση, αλλά και ως ζήτημα εθνικής αξιοπρέπειας.
Σύμφωνα με τον Moeini, αυτό ακριβώς συνέβη και στην περίπτωση του Ιράν.
Οι επιθέσεις δεν οδήγησαν σε παράδοση ή αποσταθεροποίηση.
Αντίθετα, δημιούργησαν ένα ισχυρό κύμα κοινωνικής συσπείρωσης.
Κρίση στις ΗΠΑ - Διχασμένοι οι Αμερικανοί
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο που υπογραμμίζει ο Moeini είναι η κατάσταση της κοινή γνώμης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η αμερικανική κοινωνία εμφανίζεται όλο και πιο διχασμένη σχετικά με τη στρατηγική που ακολουθεί η κυβέρνηση.
Η σύγχυση αυτή οφείλεται εν μέρει στην αντίφαση μεταξύ της επίσημης ρητορικής και της πραγματικότητας.
Όταν οι πολίτες ακούν για «νίκες» αλλά βλέπουν τη σύγκρουση να συνεχίζεται χωρίς σαφή αποτελέσματα, η εμπιστοσύνη προς την πολιτική ηγεσία αρχίζει να κλονίζεται.
Η
ιστορία έχει δείξει ότι η απώλεια της δημόσιας υποστήριξης μπορεί να
είναι εξίσου σημαντική με τις στρατιωτικές εξελίξεις στο πεδίο.
Πόλεμος χωρίς καθαρή έξοδο
Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ουάσιγκτον είναι η απουσία μιας ξεκάθαρης στρατηγικής εξόδου από τη σύγκρουση.
Όσο
περισσότερο παρατείνεται μια στρατιωτική αντιπαράθεση χωρίς σαφή
πολιτικό στόχο, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να μετατραπεί σε μακροχρόνια
κρίση.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι τέτοιες καταστάσεις συχνά οδηγούν σε φαύλους κύκλους κλιμάκωσης.
Κάθε
νέα στρατιωτική ενέργεια δημιουργεί νέες εντάσεις, οι οποίες με τη
σειρά τους απαιτούν ακόμη μεγαλύτερη στρατιωτική παρουσία.
Τεράστια γεωπολιτική παγίδα για ΗΠΑ
Η ανάλυση του Arta Moeini θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον της αμερικανικής στρατηγικής.
Αν η σύγκρουση συνεχιστεί χωρίς αναθεώρηση των υπολογισμών και χωρίς μια ρεαλιστική πολιτική λύση, υπάρχει ο κίνδυνος οι Ηνωμένες Πολιτείες να βρεθούν μπροστά σε μια νέα γεωπολιτική παγίδα.
Η
ιστορία έχει δείξει ότι οι πόλεμοι που ξεκινούν με την προσδοκία μιας
γρήγορης νίκης συχνά μετατρέπονται σε μακροχρόνιες και δαπανηρές
συγκρούσεις.
Και όπως προειδοποιεί ο Moeini, η συνέχιση αυτής της
πορείας μπορεί να οδηγήσει σε μια κατάσταση ακόμη πιο δύσκολη από εκείνη
που αντιμετώπισε η Αμερική στο Βιετνάμ.
Σε έναν κόσμο όπου η
στρατιωτική ισχύς δεν εγγυάται πλέον πολιτική επιτυχία, το πραγματικό
ερώτημα δεν είναι ποιος μπορεί να κερδίσει μια μάχη, αλλά ποιος μπορεί
να αποφύγει έναν πόλεμο χωρίς τέλος.
Μαθήματα ιστορίας
Η
ιστορία έχει δείξει ότι οι πόλεμοι που ξεκινούν με την προσδοκία μιας
γρήγορης και εύκολης νίκης συχνά μετατρέπονται σε μακροχρόνιες
συγκρούσεις που φθείρουν πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά ακόμη και τις μεγαλύτερες δυνάμεις.
Σε αυτό το σημείο οι αναλυτές βλέπουν ανησυχητικές ομοιότητες με τον πόλεμο του Βιετνάμ.
Και
τότε, η Ουάσιγκτον πίστευε ότι η τεχνολογική υπεροχή και η στρατιωτική
ισχύς θα ήταν αρκετές για να επιβάλουν μια γρήγορη νίκη.
Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ πιο περίπλοκη.
Ο πόλεμος μετατράπηκε σε μακροχρόνια σύγκρουση φθοράς, όπου η στρατιωτική δύναμη δεν μπορούσε να εξασφαλίσει πολιτική σταθερότητα ή στρατηγική επιτυχία.
Σήμερα, ο κίνδυνος ενός παρόμοιου σεναρίου επανεμφανίζεται για τις ΗΠΑ.
Η σύγκρουση με το Ιράν δεν είναι μια απλή στρατιωτική αντιπαράθεση,
αλλά μια σύνθετη γεωπολιτική σύγκρουση που επηρεάζει ολόκληρη την
περιοχή της Δυτικής Ασίας.
Η στρατιωτική πίεση μπορεί να δημιουργήσει προσωρινά αποτελέσματα, αλλά δεν εγγυάται μια βιώσιμη πολιτική λύση.

Φαύλος κύκλος
Οι βομβαρδισμοί και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν οδηγούν απαραίτητα σε αποσταθεροποίηση, αλλά συχνά προκαλούν το αντίθετο αποτέλεσμα: την ενίσχυση της αντίστασης και της εθνικής συσπείρωσης.
Ένα ακόμη κοινό στοιχείο με το Βιετνάμ είναι η σταδιακή κλιμάκωση χωρίς ξεκάθαρο στρατηγικό τέλος.
Όταν μια υπερδύναμη εισέρχεται σε έναν πόλεμο χωρίς σαφές σχέδιο εξόδου, κάθε νέα στρατιωτική ενέργεια δημιουργεί νέες δεσμεύσεις και νέους κινδύνους.
Η σύγκρουση αρχίζει να λειτουργεί σαν ένας φαύλος κύκλος όπου η αποχώρηση φαίνεται δύσκολη, αλλά και η συνέχιση του πολέμου γίνεται ολοένα πιο δαπανηρή.

Τραυματική ήττα
Η ιστορία του Βιετνάμ δείχνει ότι τέτοιες συγκρούσεις μπορούν να διαρκέσουν χρόνια, προκαλώντας βαθιές πολιτικές και κοινωνικές συνέπειες στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών
.Η απώλεια εμπιστοσύνης της κοινής γνώμης, η οικονομική επιβάρυνση και η διεθνής φθορά της εικόνας μιας χώρας είναι παράγοντες που μπορούν να αποδειχθούν εξίσου σημαντικοί με τις στρατιωτικές εξελίξεις στο πεδίο.
Γι’ αυτό πολλοί αναλυτές προειδοποιούν ότι η σημερινή σύγκρουση δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο στρατιωτικής αντιπαράθεσης.
Μπορεί να εξελιχθεί σε μια μακροχρόνια γεωπολιτική παγίδα, όπου η υπερδύναμη θα αναγκαστεί να επενδύει συνεχώς πόρους και στρατιωτική παρουσία χωρίς να επιτυγχάνει μια καθαρή στρατηγική νίκη.
Αν αυτή η πορεία συνεχιστεί, η σύγκρουση κινδυνεύει να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά που έκαναν τον πόλεμο του Βιετνάμ ένα από τα πιο δύσκολα κεφάλαια της αμερικανικής ιστορίας: έναν πόλεμο που ξεκίνησε με βεβαιότητα για γρήγορη επιτυχία, αλλά κατέληξε σε έναν παρατεταμένο και δαπανηρό αγώνα με μία τραυματική ήττα.