Πέντε νέες πηγές εσόδων για τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ενωσης εξετάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την περίοδο έως το 2034, με προτάσεις που αφορούν τα καύσιμα και τις εκπομπές ρύπων, τον καπνό, τα ηλεκτρονικά απόβλητα και τις μεγάλες επιχειρήσεις.
Οι σχεδιαζόμενες επιβαρύνσεις προκαλούν ήδη αντιδράσεις σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς υπάρχει ανησυχία ότι μέρος των εσόδων που σήμερα καταλήγουν στα εθνικά ταμεία θα μεταφερθεί απευθείας στον κοινοτικό προϋπολογισμό.
Για την Ελλάδα, το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα έσοδα από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων έχουν αξιοποιηθεί στο παρελθόν για τη στήριξη των καταναλωτών, ειδικά κατά την ενεργειακή κρίση του 2022.
Οι πέντε νέες πηγές εσόδων που εξετάζει η ΕΕ
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει παρουσιάσει πέντε βασικές προτάσεις για την ενίσχυση των λεγόμενων «ίδιων πόρων» της Ένωσης.
- Μεταφορά εσόδων από τις δημοπρασίες ρύπων (ETS)
Προτείνεται το 30% των εσόδων από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων να κατευθύνεται στον κοινοτικό προϋπολογισμό. Τα εκτιμώμενα έσοδα υπολογίζονται σε περίπου 9,6 δισ. ευρώ.
Η συγκεκριμένη πρόταση προκαλεί προβληματισμό, καθώς περιορίζει τα ποσά που θα παραμένουν διαθέσιμα στα κράτη-μέλη για την εφαρμογή εθνικών πολιτικών. Στην Ελλάδα, τα έσοδα αυτά αποτέλεσαν σημαντικό εργαλείο για την επιδότηση των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας το 2022.
- Φόρος άνθρακα στις εισαγωγές (CBAM)
Η δεύτερη πρόταση αφορά τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα. Προβλέπεται το 75% των εσόδων από την επιβάρυνση εισαγόμενων προϊόντων με υψηλό ανθρακικό αποτύπωμα να μεταφέρεται στα ταμεία της ΕΕ.
Τα αναμενόμενα έσοδα υπολογίζονται έως και σε 1,4 δισ. ευρώ ετησίως. Παρά το σχετικά περιορισμένο ποσό, υπάρχουν αντιδράσεις για την αφαίρεση πόρων από τους εθνικούς προϋπολογισμούς.
- Νέα ευρωπαϊκή εισφορά στον καπνό (TEDOR)
Στο τραπέζι βρίσκεται και η θέσπιση ενιαίας εισφοράς 15% επί των ελάχιστων κοινοτικών δασμών στα προϊόντα καπνού.
Τα έσοδα εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να φτάσουν τα 4,9 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ σε περίπτωση αναπροσαρμογής των ελάχιστων επιπέδων φορολόγησης θα μπορούσαν να ανέλθουν ακόμη και στα 11,2 δισ. ευρώ.
Η συγκεκριμένη πρόταση για το φόρο συναντά αντιδράσεις από αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και το Λουξεμβούργο.
- Επιβάρυνση για τα ηλεκτρονικά απόβλητα
Μία ακόμη πρόταση προβλέπει εισφορά 2 ευρώ ανά κιλό για ηλεκτρονικές συσκευές που δεν ανακτώνται ή δεν ανακυκλώνονται.
Τα εκτιμώμενα έσοδα υπολογίζονται περίπου στα 15 δισ. ευρώ ετησίως. Ωστόσο, εκφράζονται ενστάσεις για το ενδεχόμενο άνισης επιβάρυνσης των κρατών-μελών, καθώς χώρες με μεγαλύτερη τεχνολογική δραστηριότητα ενδέχεται να καταβάλουν υψηλότερα ποσά.
- Ετήσια εισφορά στις μεγάλες επιχειρήσεις (CORE)
Η πιο φιλόδοξη πρόταση αφορά τις επιχειρήσεις με ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατ. ευρώ. Προβλέπεται να καταβάλλουν ετήσια εισφορά από 100.000 έως 750.000 ευρώ, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους.
Η πρόταση έχει προκαλέσει αντιδράσεις στη Γερμανία και την Ολλανδία, με το επιχείρημα ότι το πρόσθετο κόστος ενδέχεται τελικά να μετακυλιστεί στους καταναλωτές.
- Στο τραπέζι και φόροι στα διαδικτυακά παιχνίδια και στα κρυπτονομίσματα
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει προτείνει εναλλακτικές πηγές εσόδων, όπως η φορολόγηση των διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών και των κρυπτοστοιχείων.
Η πρώτη πρόταση συναντά αντιδράσεις από τη Μάλτα και την Πολωνία, ενώ η φορολόγηση των κρυπτονομισμάτων αντιμετωπίζει σημαντικές τεχνικές δυσκολίες.
- Η ελληνική πρόταση για τα δίκτυα 5G και 6G
Από την πλευρά της, η Ελλάδα έχει καταθέσει πρόταση για την αξιοποίηση εσόδων από τις δημοπρασίες ραδιοσυχνοτήτων, που συνδέονται με την ανανέωση αδειών 5G και τη μελλοντική διάθεση του φάσματος 6G.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η πρόταση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και προέδρου του Eurogroup, Κυριάκου Πιερρακάκη, θα μπορούσε να αποφέρει περίπου 16 δισ. ευρώ στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Ωστόσο, αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται επιφυλακτικές, κυρίως λόγω του εφάπαξ χαρακτήρα των συγκεκριμένων εσόδων, σε αντίθεση με τις σταθερές και επαναλαμβανόμενες εισφορές που επιδιώκει η Επιτροπή.
Η ομοφωνία και το ενδεχόμενο περικοπών στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό
Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται, με στόχο να διαμορφωθεί ένα κοινά αποδεκτό πακέτο νέων εσόδων. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται ακόμη και η τροποποίηση των ποσοστών που θα κατευθύνονται στον κοινοτικό προϋπολογισμό.
Ωστόσο, η επίτευξη συμφωνίας δεν είναι εύκολη υπόθεση, καθώς απαιτείται ομοφωνία των κρατών-μελών, γεγονός που δίνει σε κάθε χώρα τη δυνατότητα να μπλοκάρει τις προτάσεις.
Η συμφωνία για τους νέους ίδιους πόρους αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, έχει προειδοποιήσει ότι, χωρίς νέες πηγές χρηματοδότησης, θα χρειαστούν περικοπές στις ευρωπαϊκές δαπάνες της επόμενης επταετίας.
Για την Αθήνα, το κρίσιμο ζήτημα είναι εάν οι νέοι ευρωπαϊκοί πόροι θα προκύψουν από πρόσθετες επιβαρύνσεις ή από την ανακατανομή εσόδωνπου σήμερα χρηματοδοτούν εθνικές πολιτικές. Σε αυτή τη διαπραγμάτευση θα κριθεί και το κατά πόσο η Ελλάδα θα διατηρήσει σημαντικά χρηματοδοτικά εργαλεία για την ενέργεια και την οικονομία.
