Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και θεσμικά οφείλει να μην μιλάει πολύ.
Και όταν μιλάει πρέπει να παράγει «είδηση» δείχνοντας προς τα πού πρέπει να πάει το καράβι.
Και σε μια περίοδο που όλες οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ένα ρευστό
Καθώς και λόγω της θέσης του, μπορεί να είναι συνομιλητής με τους πάντες και κυρίως να έχει προσλαμβάνουσες από πολλές πηγές.
Το μήνυμα της συνέντευξης
Ένα αρκετά σαφές πολιτικό μήνυμα στέλνει ο Κωνσταντίνος Τασούλας μέσα από τη συνέντευξή του στα «Νέα Σαββατοκύριακο», καθώς η συζήτηση για την επόμενη ημέρα των εκλογών φαίνεται πως απασχολεί ήδη έντονα τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Η φράση που ξεχωρίζει είναι πως «η εύρεση της νέας πλειοψηφίας δεν θα τραβήξει μακριά».
Και μπορεί ο Τασούλας να μην προκαταλαμβάνει το αποτέλεσμα της κάλπης, ούτε να υποδεικνύει συγκεκριμένο κυβερνητικό σχήμα, αλλά αδειάζει το κυβερνητικό αφήγημα και όσους υποστηρίζουν ότι μόνο μια κυβέρνηση αυτοδύναμη μπορεί να διασφαλίσει τη σταθερότητα.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας χαρακτηριστικά τόνισε ότι: «το εκλογικό σώμα θα αποφασίσει στην κάλπη αν στη δεδομένη συγκυρία η σταθερότητα διασφαλίζεται καλύτερα από κυβέρνηση συνεργασίας ή από κυβέρνηση αυτοδυναμίας» – επισημαίνοντας πως δεν φοβάται την ασυνεννοησία, γιατί «αν πρυτανεύσει (...) τότε κάποιος θα τη χρεωθεί και αργά ή γρήγορα τα πράγματα θα μπουν στη θέση τους»!
Όχι σε κρίση διαρκείας
Η τοποθέτησή του έχει ξεκάθαρη πολιτική σημασία: θεωρεί ότι μετά τις εκλογές οι πολιτικές δυνάμεις θα πρέπει να διαβάσουν γρήγορα το μήνυμα των ψηφοφόρων και να κινηθούν προς τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ουσιαστικά απορρίπτει το σενάριο μιας παρατεταμένης περιόδου πολιτικής αβεβαιότητας.
Αντίθετα, εμφανίζεται να εκτιμά ότι η ίδια η κάλπη θα λειτουργήσει ως καταλύτης για τη δημιουργία της επόμενης κυβερνητικής πλειοψηφίας.
«Ο λαός εγγυάται τη σταθερότητα», λέει χαρακτηριστικά, μεταφέροντας ουσιαστικά την ευθύνη της τελικής επιλογής στους πολίτες.
Το εκλογικό σώμα, σύμφωνα με την προσέγγισή του, θα αποφασίσει αν η σταθερότητα εξασφαλίζεται καλύτερα μέσω αυτοδύναμης κυβέρνησης ή κυβέρνησης συνεργασίας.
Όλα είναι ανοικτά
Και εδώ βρίσκεται το ενδιαφέρον της παρέμβασης.
Ο Τασούλας δεν αποκλείει κανένα από τα δύο βασικά σενάρια.
Αντίθετα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο η κάλπη να επιβάλει συνεργασίες και, εφόσον υπάρξει αδυναμία συνεννόησης, θεωρεί ότι η πολιτική πίεση θα οδηγήσει τελικά τις εξελίξεις σε λύση.
Το ίδιο σκεπτικό είχε διαφανεί και στις πρώτες συζητήσεις του Προέδρου της Δημοκρατίας για το ζήτημα του σχηματισμού κυβέρνησης, ήδη από τον Νοέμβριο του 2025.
Επομένως, δεν πρόκειται για μια εντελώς καινούργια προσέγγιση.
Ο Κωνσταντίνος Τασούλας δείχνει να αντιμετωπίζει την επόμενη ημέρα των εκλογών ως μια διαδικασία που πρέπει να ολοκληρωθεί χωρίς παρατεταμένες εκκρεμότητες.
Και αυτό ανοίγει, πολιτικά, μια ακόμη ενδιαφέρουσα συζήτηση: πόσο γρήγορα μπορεί να προκύψει κυβερνητική λύση και τι μορφή θα μπορούσε να έχει αυτή;
Στο τραπέζι οι συνεργασίες
Εφόσον τα αποτελέσματα δεν δώσουν καθαρή αυτοδυναμία, η συζήτηση για κυβέρνηση συνεργασίας θα βρεθεί αναπόφευκτα στο τραπέζι.
Και εάν οι αριθμητικοί συσχετισμοί ή οι πολιτικές ισορροπίες οδηγήσουν σε ένα μεταβατικό σχήμα με συγκεκριμένη αποστολή, τότε ακόμη και το σενάριο μιας κυβέρνησης ειδικού σκοπού θα μπορούσε να επανέλθει στη δημόσια συζήτηση.
Ο Τασούλας, ασφαλώς, δεν μιλά ευθέως για κυβέρνηση ειδικού σκοπού.
Όμως η επιμονή του ότι «η εύρεση της νέας πλειοψηφίας δεν θα τραβήξει πολύ» και ότι οι πολιτικοί αρχηγοί «ξέρουν να διαβάζουν σωστά τα μηνύματα της κάλπης» δείχνει μια σαφή προτίμηση: ό,τι κι αν βγάλει η κάλπη, η χώρα δεν πρέπει να μείνει για μεγάλο διάστημα χωρίς σταθερή κυβέρνηση.
Και σε αυτό, εκτός των άλλων, συντελεί και η γεωπολιτική αστάθεια, αλλά και οι προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας.
Αν δεν υπάρξει αυτοδυναμία, ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας είναι απολύτως συγκεκριμένος και προβλέπεται στο άρθρο 37 του Συντάγματος.
Δεν επιλέγει ο ίδιος ποια κυβέρνηση θέλει να σχηματιστεί· οφείλει να ακολουθήσει μια συγκεκριμένη διαδικασία.
Τι κάνει βήμα-βήμα
1. Δίνει πρώτα διερευνητική εντολή στο πρώτο κόμμα.
Εφόσον κανένα κόμμα δεν έχει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών, ο Πρόεδρος δίνει στον αρχηγό του κόμματος με τη σχετική πλειοψηφία διερευνητική εντολή, ώστε να διαπιστωθεί αν μπορεί να σχηματιστεί κυβέρνηση που θα έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής.
2. Η εντολή διαρκεί τρεις ημέρες.
Αν δεν τελεσφορήσει, ο Πρόεδρος δίνει διερευνητική εντολή στον αρχηγό του δεύτερου κόμματος.
3. Ακολουθεί το τρίτο κόμμα.
Εάν αποτύχει και η δεύτερη προσπάθεια, η εντολή περνά στον αρχηγό του τρίτου σε κοινοβουλευτική δύναμη κόμματος. Κάθε διερευνητική εντολή έχει διάρκεια τριών ημερών.
4. Αν αποτύχουν και οι τρεις, ο Πρόεδρος συγκαλεί τους πολιτικούς αρχηγούς.
Εφόσον επιβεβαιωθεί ότι δεν μπορεί να σχηματιστεί κυβέρνηση που να διαθέτει την εμπιστοσύνη της Βουλής, ο Πρόεδρος επιδιώκει τον σχηματισμό κυβέρνησης από όλα τα κόμματα της Βουλής για τη διενέργεια εκλογών.
5. Αν αποτύχει και αυτή η προσπάθεια, τότε οδηγούμαστε σε υπηρεσιακή κυβέρνηση.
Το Σύνταγμα προβλέπει ότι ο Πρόεδρος αναθέτει τον σχηματισμό κυβέρνησης στον Πρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με σκοπό τη διενέργεια εκλογών. Η κυβέρνηση αυτή πρέπει να είναι, κατά το Σύνταγμα, «όσο το δυνατόν ευρύτερης αποδοχής». Στη συνέχεια ο Πρόεδρος διαλύει τη Βουλή.
«Κυβέρνηση ειδικού σκοπού»
Το Σύνταγμα δεν προβλέπει ως ξεχωριστή κατηγορία «κυβέρνηση ειδικού σκοπού» μετά από μια εκλογή χωρίς αυτοδυναμία.
Προβλέπει διερευνητικές εντολές και, εφόσον αυτές αποτύχουν, συγκεκριμένη διαδικασία για κυβέρνηση με σκοπό τη διενέργεια νέων εκλογών.
Άρα, εάν χρησιμοποιούμε πολιτικά τον όρο «κυβέρνηση ειδικού σκοπού», δεν πρέπει να τον ταυτίζουμε αυτομάτως με την υπηρεσιακή κυβέρνηση του άρθρου 37.
Και αυτό κάνει τη δήλωση Τασούλα ενδιαφέρουσα: όταν λέει ότι «η εύρεση της νέας πλειοψηφίας δεν θα τραβήξει πολύ χρονικά», ουσιαστικά αναφέρεται στη διαδικασία που προβλέπει το Σύνταγμα και στην πολιτική ευθύνη των κομμάτων να αξιοποιήσουν το αποτέλεσμα της κάλπης.
Δεν σημαίνει ότι ο ίδιος μπορεί να παρακάμψει τις διερευνητικές εντολές και να «ορκίσει» αυθαίρετα μια κυβέρνηση.
Με απλά λόγια: ο Τασούλας δεν αποφασίζει ποιος θα κυβερνήσει.
Διαπιστώνει αν υπάρχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία και ενεργοποιεί, με τη σειρά που ορίζει το Σύνταγμα, τη διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης. Αν αυτή δεν υπάρξει, τότε η διαδικασία οδηγεί τελικά σε νέα κάλπη μέσω υπηρεσιακής κυβέρνησης.
Νίκος Ελευθερόγλου
www.bankingnews.gr
