ΕΕ: Ανταρσία του Βορρά κατά του προϋπολογισμού των 2 τρισ...

 Σε τροχιά ανοιχτής σύγκρουσης εισέρχεται η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς ένα μπλοκ πλούσιων βόρειων χωρών έχει ξεσηκωθεί ενάντια στην πρόταση για οριακές περικοπές στον γιγαντιαίο προϋπολογισμό των €2 τρισ., πυροδοτώντας ένα πολιτικό και

οικονομικό ρήγμα που απειλεί να παραλύσει τις διαπραγματεύσεις των 27.
Η πρόταση για περικοπή μόλις 2% (€32,8 δισ.) στο σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2028–2034, που κατατέθηκε υπό την κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, έχει προκαλέσει οργή σε χώρες του «φειδωλού Βορρά», με τη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες να ηγούνται της αντίδρασης.
Ο υπουργός Οικονομικών των Κάτω Χωρών, Eelco Heinen, δεν μάσησε τα λόγια του, χαρακτηρίζοντας το σχέδιο «μη βιώσιμο, ανισόρροπο και με λάθος προσανατολισμό», προειδοποιώντας ότι «είναι εκτός πραγματικότητας» σε μια Ευρώπη που ήδη ασφυκτιά δημοσιονομικά.
«Για τις Κάτω Χώρες, αυτό είναι ένα no-go box», δήλωσε χαρακτηριστικά, ανεβάζοντας δραματικά τους τόνους.

Οι 27 χώρες της ΕΕ βρίσκονται σε αγώνα δρόμου για να κλειδώσουν συμφωνία έως τον Δεκέμβριο, υπό τον φόβο ότι οι γαλλικές εκλογές του 2027 μπορεί να φέρουν πολιτικές ανατροπές που θα τινάξουν στον αέρα οποιονδήποτε συμβιβασμό — ειδικά αν ενισχυθεί η ακροδεξιά.
Το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ, που καθορίζει τα πάντα από αγροτικές επιδοτήσεις μέχρι έργα υποδομών και πολιτιστικά προγράμματα, έχει μετατραπεί σε πεδίο σκληρής σύγκρουσης γεωπολιτικών και οικονομικών συμφερόντων.
Η Marilena Raouna από την Κύπρο επιχειρεί να κρατήσει ισορροπίες, δηλώνοντας ότι οι πρώτοι αριθμοί αποτελούν απλώς «βάση διαπραγμάτευσης». Όμως η πραγματικότητα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων δείχνει πολύ πιο εκρηκτική.
Από τη μία πλευρά, ο «βόρειος συνασπισμός» ζητά βαθιές περικοπές και μετατόπιση πόρων προς την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα.
Από την άλλη, χώρες του Νότου και της Ανατολής — με αιχμή την Ιταλία, την Ισπανία και την Πολωνία — στηρίζουν έναν πιο γενναιόδωρο προϋπολογισμό, προστατεύοντας γεωργία και περιφερειακές ενισχύσεις.
Η κυπριακή πρόταση έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς οι μεγαλύτερες περικοπές (3,9%) κατευθύνονται στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και στο Global Europe Fund, που χρηματοδοτούν καινοτομία και αναπτυξιακή βοήθεια.
«Η πρόταση χρηματοδοτεί τις χθεσινές προτεραιότητες εις βάρος των αυριανών προκλήσεων», προειδοποίησε ο Heinen, υπογραμμίζοντας τη βαθιά ιδεολογική ρήξη που διατρέχει πλέον την ΕΕ.
Οι αγροτικές επιδοτήσεις και οι περιφερειακές ενισχύσεις, που απορροφούν σχεδόν το 40% του συνολικού προϋπολογισμού, έχουν μείνει εκτός περικοπών, γεγονός που ικανοποιεί τον Νότο αλλά εξοργίζει τους βόρειους «frugals».
Παράλληλα, η Κύπρος αύξησε κατά €5 δισ. τις πληρωμές προς 15 χώρες — μεταξύ αυτών η Ελλάδα, η Πορτογαλία και οι χώρες της Βαλτικής — προκαλώντας νέα ένταση γύρω από την κατανομή των πόρων.
Ευρωπαίοι διπλωμάτες μιλούν πλέον ανοιχτά για ένα πλαίσιο που απέχει πολύ από συμφωνία.
«Είμαστε πολύ μακριά. Θέλαμε 20% περικοπή και πήραμε 2%», ανέφερε χαρακτηριστικά ανώνυμος αξιωματούχος, αποτυπώνοντας το χάσμα που βαθαίνει.
Άλλος διπλωμάτης ήταν ακόμη πιο ωμός: «Η πρόταση πηγαίνει μόνο προς μία κατεύθυνση. Αυτό είναι που ανησυχεί τη δυναμική της αίθουσας».
Το διακύβευμα πλέον ξεπερνά έναν απλό προϋπολογισμό. Πρόκειται για τη συνοχή της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια περίοδο γεωπολιτικής αστάθειας, οικονομικής πίεσης και πολιτικής πόλωσης.
Η Ιρλανδία, που αναλαμβάνει την προεδρία από τον Ιούλιο, καλείται να γεφυρώσει ένα χάσμα που δείχνει να μεγαλώνει αντί να κλείνει, σε μια Ευρώπη που μοιάζει πιο διχασμένη από ποτέ.

Διχασμός και στην Εξωτερική Πολιτική

Παράλληλα, με τις διαβουλεύσεις για τον προϋπολογισμό, όμως, τρέχουν και άλλες εξελίξεις…
Το Παρίσι και το Βερολίνο φέρονται να έχουν ξεκινήσει διεργασίες για ριζική αναδιάρθρωση του ευρωπαϊκού διπλωματικού μηχανισμού, βάζοντας στο στόχαστρο την ίδια την αρχιτεκτονική της εξωτερικής πολιτικής των Βρυξελλών και, εμμέσως, τον ρόλο της Kaya Kallas.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Financial Times, οι δύο ισχυρότερες οικονομίες της ΕΕ εξετάζουν σοβαρά το ενδεχόμενο περιορισμού των αρμοδιοτήτων της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, με παράλληλη αποδυνάμωση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS), ενός μηχανισμού που διαχειρίζεται ετήσιο προϋπολογισμό περίπου 1 δισ. ευρώ.
Η εικόνα που διαμορφώνεται στις διαπραγματεύσεις είναι εκρηκτική. Ευρωπαίος αξιωματούχος που μίλησε στο Financial Times δεν άφησε περιθώρια παρερμηνειών:
«Είναι απολύτως σαφές ότι η EEAS δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε στον σύγχρονο κόσμο.
Είναι αναποτελεσματική. Το πρόβλημα είναι δομικό και απαιτεί αναδιάρθρωση».
Το σχέδιο που συζητείται φέρεται να περιλαμβάνει επιστροφή κρίσιμων αρμοδιοτήτων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα κράτη-μέλη, αποδυναμώνοντας τον κεντρικό ρόλο της EEAS και περιορίζοντας την επιρροή της Kaia Kallas στο δίκτυο των 140 ευρωπαϊκών αποστολών ανά τον κόσμο.
Την ίδια στιγμή, η Ursula von der Leyen φαίνεται να έχει δημιουργήσει έναν παράλληλο μηχανισμό εξωτερικής πολιτικής μέσα στην ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναλαμβάνοντας ζητήματα άμυνας και γεωπολιτικών απαντήσεων.
Η εξέλιξη αυτή έχει πυροδοτήσει έναν άτυπο αλλά σκληρό ανταγωνισμό εξουσίας με την Kaia Kallas, δημιουργώντας ένα θεσμικό «δίπολο» που, σύμφωνα με αναλυτές, αποδυναμώνει τη συνολική εικόνα της ΕΕ διεθνώς.
Στο παρασκήνιο των συζητήσεων, καταγράφονται τέσσερις βασικές γραμμές σύγκρουσης:

1 Επικάλυψη αρμοδιοτήτων μεταξύ EEAS, Ευρωπαϊκής Επιτροπής και εθνικών υπουργείων Εξωτερικών.
2 Σύγκρουση επιρροής ανάμεσα στην Kaia Kallas και την Ursula von der Leyen.
3 Μονομερείς πρωτοβουλίες της Kallas σε ζητήματα όπως η Κίνα, χωρίς προηγούμενη διαβούλευση με τα κράτη-μέλη.
4 Πιέσεις για περικοπές στο “διογκωμένο” διοικητικό κόστος των Βρυξελλών.

Ιδιαίτερα αιχμηρή είναι η τοποθέτηση του Stefan Lehne, ο οποίος επισημαίνει ότι η εξωτερική πολιτική της ΕΕ τα τελευταία πέντε χρόνια δεν έχει αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα, καθιστώντας αναπόφευκτη την προσαρμογή των εργαλείων της Ένωσης στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.
Αντίστοιχα, ο Sergey Mironov εκτιμά ότι η προσπάθεια δημιουργίας ενός ενιαίου ευρωπαϊκού διπλωματικού κέντρου προσκρούει πλέον στις εθνικές στρατηγικές των μεγάλων κρατών-μελών, τα οποία επαναδιεκδικούν τον έλεγχο.
Εάν οι προτάσεις Παρισιού και Βερολίνου προχωρήσουν, η ΕΕ ενδέχεται να εγκαταλείψει το μοντέλο του “ενιαίου κέντρου εξουσίας” και να περάσει σε ένα πιο κατακερματισμένο σύστημα εξωτερικής πολιτικής.
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε: Αυξημένη δράση μεμονωμένων κρατών-μελών σε κρίσιμα ζητήματα όπως η Ουκρανία, τεράστια έλλειψη συντονισμού στις εμπορικές και γεωπολιτικές διαπραγματεύσεις και ενίσχυση της οικονομικής ισχύος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μέσω πιο σκληρών εργαλείων πίεσης, αντί για παραδοσιακή διπλωματία.
Παρά τις πιέσεις, οποιαδήποτε επίσημη αλλαγή στις συνθήκες της ΕΕ απαιτεί ομοφωνία των 27 κρατών-μελών. Ωστόσο, κύκλοι υπέρ της μεταρρύθμισης εκτιμούν ότι η αναδιάρθρωση μπορεί να προχωρήσει “de facto”, χωρίς αλλαγή συνθηκών, μέσω περιορισμού των αρμοδιοτήτων της Kaia Kallas.
Στο μεταξύ, το ευρωπαϊκό σύστημα παρακολουθεί ανήσυχο την ενίσχυση της επιρροής της Κίνας στην Ασία, γεγονός που εντείνει τις πιέσεις για μια πιο γρήγορη και αποτελεσματική ευρωπαϊκή αντίδραση – κάτι που, σύμφωνα με πολλούς, σήμερα απουσιάζει επικίνδυνα.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι στις Βρυξέλλες έχει ήδη ανοίξει ένας νέος κύκλος εξουσιαστικής σύγκρουσης, με αβέβαιο τέλος και πιθανές γεωπολιτικές προεκτάσεις για ολόκληρο τον πλανήτη.

www.bankingnews.gr