Στην αρχή της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, ο γνωστός οικονομολόγος Richard Bookstaber εργαζόταν σε ένα hedge fund.
Στο τέλος της κρίσης, βρισκόταν στο υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ.
Και
στα δύο περιβάλλοντα συνεργαζόταν με νέους ανθρώπους,
Τότε τους είπε: «Να μην ξεχάσετε ποτέ ό,τι βλέπετε να συμβαίνει τώρα. Δεν θα δείτε ποτέ ξανά κάτι τέτοιο».
Σήμερα, όμως, ο Bookstaber δεν είναι τόσο σίγουρος. Τα σημάδια υποδεικνύουν ότι ίσως έρχεται κάτι ακόμη χειρότερο.
Η οικονομία μας βρίσκεται ξανά σε περίοδο ακραίων κινδύνων, γεμάτη πιέσεις που στο παρελθόν οδήγησαν σε καταστροφικές κρίσεις.
Αυτήν τη φορά οι κίνδυνοι εκτείνονται σε βιομηχανίες, αγορές και χώρες: η τεχνητή νοημοσύνη, η βιομηχανία ιδιωτικού πιστωτικού κεφαλαίου ύψους περίπου 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, οι χρηματιστηριακές αγορές, η Ταϊβάν και το Ιράν.
Κάθε κίνδυνος φαίνεται ξεχωριστός, όμως όλοι αποτελούν τμήματα ενός πολύπλοκου, στενά συνδεδεμένου συστήματος.
Η προέλευση της πίεσης είναι λιγότερο σημαντική από την ταχύτητα με την οποία μπορεί να εξαπλωθεί. Και τα πρώτα σημάδια συστημικής έντασης ήδη εμφανίζονται.
Private credit: Η σιωπηλή βόμβα
Το ιδιωτικό πιστωτικό κεφάλαιο δείχνει ανησυχητικά σημάδια αδυναμίας.
Μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, οι παραδοσιακές τράπεζες αποσύρθηκαν, αφήνοντας τις εταιρείες να εξαρτώνται από δάνεια θεσμικών επενδυτών.
Αυτά τα δάνεια σπάνια αλλάζουν χέρια, δημιουργώντας αβεβαιότητα για την πραγματική τους αξία.
Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο καθώς πολλές από τις εταιρείες
που χρηματοδοτούνται μέσω αυτών των δανείων είναι επιχειρήσεις
λογισμικού και τεχνολογίας, οι οποίες κινδυνεύουν από την ίδια την
τεχνητή νοημοσύνη που η ανάπτυξή τους τροφοδοτεί.
Οι επενδυτές ανησυχούν.
Ορισμένοι
έχουν ήδη αρχίσει να αποσύρουν κεφάλαια από γνωστά private credit funds
όπως οι Blue Owl, BlackRock και Blackstone, προκαλώντας πτώση στις
μετοχές και εντείνοντας τον κίνδυνο μαζικού πανικού.
Η τεχνολογική φούσκα, ενισχυμένη από την A.I., συγκεντρώνει κεφάλαια σε λίγες εταιρείες — 10 μετοχές πλέον αντιπροσωπεύουν πάνω από το ένα τρίτο της αξίας του S&P 500.
Ένα σοκ σε οποιαδήποτε από αυτές τις εταιρείες θα μπορούσε να ταρακουνήσει ολόκληρη την αγορά.
Και
αυτή η αγορά είναι στενά συνδεδεμένη με το ιδιωτικό πιστωτικό κεφάλαιο,
το οποίο χρηματοδοτεί τα data centers και τα τσιπ που απαιτεί η A.I.
Κάθε
αδυναμία στα private credit funds, κάθε αναστάτωση στην τεχνολογία,
κάθε γεωπολιτικό σοκ, από το Ιράν έως την Ταϊβάν, απειλεί να εξαπλωθεί
σαν πυρκαγιά, πλήττοντας μετοχές, συντάξεις και επενδύσεις εκατομμυρίων
ανθρώπων.
Τέλεια καταιγίδα
Η σημερινή απειλή δεν είναι μόνο χρηματοπιστωτική. Είναι φυσική και γεωπολιτική.
Η ενεργειακή κρίση στο Ιράν, οι περιορισμοί στα τσιπ από την Ταϊβάν, η τεράστια κατανάλωση ενέργειας των data centers — όλα αυτά απειλούν το χρηματοπιστωτικό σύστημα με τρόπους που τα παραδοσιακά μοντέλα κινδύνου δεν μπορούν να προβλέψουν.
Σε αντίθεση με το 2008, όπου ο χρηματοπιστωτικός κίνδυνος κινούσε μόνο τιμές, οι σημερινές απειλές κινούν ολόκληρο τον κόσμο.
Το
χρηματοπιστωτικό σύστημα έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο τόσο πολύπλοκο
και συνδεδεμένο με τον φυσικό κόσμο, που η επόμενη κρίση μπορεί να
ξεσπάσει από ένα σημείο και να εξαπλωθεί αστραπιαία.
Η απειλή δεν είναι μια μεμονωμένη φούσκα, αλλά ένα καταιγιστικό κύμα συνδεδεμένων κινδύνων -χρηματοπιστωτικών, τεχνολογικών, γεωπολιτικών και φυσικών- που μπορούν να καταστρέψουν ό,τι θεωρούμε δεδομένο.
Όπως προειδοποιεί ο Bookstaber, η εποχή που ζούμε ίσως δει κάτι χειρότερο από το 2008.
Και η σιωπηλή καταιγίδα έχει ήδη αρχίσει να μαζεύει δύναμη.
www.bankingnews.gr
