Η Γροιλανδία έχει γίνει το επίκεντρο έντονου γεωπολιτικού και εταιρικού ενδιαφέροντος.
Ενώ η στρατηγική σημασία της στην Αρκτική ήταν πάντα αναγνωρισμένη από τους στρατηγικούς αναλυτές, η σύγχρονη ώθηση για την απόκτηση της περιοχής έχει
κερδίσει περισσότερη
Αυτό που αρχικά φαινόταν ως ένα ζήτημα εθνικής ασφάλειας—η προστασία των συμφερόντων της Αμερικής στην Αρκτική—έχει μετατραπεί σε κάτι πολύ μεγαλύτερο, που αφορά τα γεωπολιτικά συμφέροντα ισχυρών εταιρικών παραγόντων και το δικό τους όραμα για έναν νέο τύπο κοινωνίας.
Η διαμάχη για την κυριότητα της Γροιλανδίας - Τα ψέματα του Trump
Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, βρίσκεται στρατηγικά ανάμεσα στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη και είναι
πλούσια σε φυσικούς πόρους, όπως σπάνιες γαίες, οι οποίες είναι
απαραίτητες για τις βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας, όπως τα ηλεκτρικά
οχήματα (EVs) και τις ανανεώσιμες τεχνολογίες ενέργειας.
Η
περιοχή της Αρκτικής, που κάποτε ήταν μια απομακρυσμένη και παγωμένη
έκταση, έχει σταδιακά γίνει το επίκεντρο του διεθνούς ανταγωνισμού καθώς
το λιώσιμο των πάγων ανοίγει νέες ναυτιλιακές οδούς και προσφέρει
πρόσβαση σε ανέγγιχτους φυσικούς πόρους.
Για δεκαετίες, οι
Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία, κυρίως
μέσω της βάσης Pituffik, η οποία αποτελεί κεντρικό σημείο για την άμυνα
κατά των πυρηνικών επιθέσεων και την παρακολούθηση της ρωσικής και
κινεζικής δραστηριότητας.
Ωστόσο, η ρητορική της διοίκησης
Trump το 2019 για την απόκτηση της Γροιλανδίας κλιμακώθηκε σε μια έντονη
γεωπολιτική αναμέτρηση.
Αρχικά, το ενδιαφέρον του Trump για τη
Γροιλανδία φαινόταν να απορρέει από μια απλή επιθυμία για ενίσχυση των
στρατηγικών αμυντικών δυνατοτήτων της Αμερικής απέναντι στη Ρωσία και
την Κίνα.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ισχυρίστηκε ότι η περιοχή
ήταν ζωτικής σημασίας για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ, αναφέροντας την
παρουσία ρωσικών και κινεζικών ναυτικών πλοίων.
Ωστόσο,
αυτές οι δηλώσεις απορρίφθηκαν γρήγορα από διπλωμάτες των Σκανδιναβικών
χωρών, οι οποίοι είχαν πρόσβαση σε πληροφορίες που ανέφεραν ότι δεν
υπήρχαν τέτοια πλοία στην περιοχή.
Να σημειωθεί ότι ο Trump συνέχισε να υποστηρίζει ότι η Γροιλανδία ήταν απαραίτητη για τις υποδομές πυραυλικής άμυνας των ΗΠΑ, ειδικά καθώς η Αμερική αντιμετωπίζει αυξανόμενο ανταγωνισμό από τη Ρωσία και την Κίνα στην Αρκτική.
Ο ρόλος των δισεκατομμυριούχων της τεχνολογίας για την προσάρτηση της Γροιλανδίας
Ενώ η εθνική ασφάλεια κυριάρχησε στη δημόσια συζήτηση,
μια άλλη λιγότερο συζητημένη παράμετρος είναι η εμπλοκή
δισεκατομμυριούχων από τη Silicon Valley, όπως οι Peter Thiel και Elon
Musk.
Οι εν λόγω παράγοντες συνδέονται συχνά με
φιλελεύθερα, οικονομικά οράματα και έχουν εκφράσει ανοιχτά το ενδιαφέρον
τους για τη Γροιλανδία, όχι μόνο για τους φυσικούς πόρους της, αλλά και
για τη δυνατότητα που προσφέρει ως εργαστήριο για κοινωνικούς και
οικονομικούς πειραματισμούς.
Ο Peter Thiel, συνιδρυτής του PayPal και γνωστός φιλελεύθερος επενδυτής, υποστηρίζει εδώ και χρόνια τη δημιουργία «θαλάσσιων πόλεων» και άλλων μορφών απορρυθμισμένων κοινοτήτων, όπου οι άνθρωποι θα μπορούσαν να ζήσουν ελεύθεροι από κρατικό έλεγχο.
Μαζί με τον Μusk και άλλους δισεκατομμυριούχους της Silicon Valley,
ο Thiel έχει εκφράσει την υποστήριξή του για τη δημιουργία «πόλεων
ελευθερίας» που θα λειτουργούν έξω από τους περιορισμούς της
δημοκρατικής διακυβέρνησης επισημαίνει ο αναλυτής Pavel Devyatkin ειδικός σε θέματα Αρκτικής και συνεργάτης του Quincy Institute.
Ο Ken Howery, ο οποίος υπηρέτησε ως πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Δανία,
αναφέρεται ότι βρίσκεται σε συζητήσεις με αυτούς τους
δισεκατομμυριούχους για την εγκατάσταση αυτών των χαμηλής ρύθμισης ζωνών
στη Γροιλανδία.
Η πρόταση περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας νέας οικονομικής ζώνης όπου οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν τις σπάνιες γαίες της Γροιλανδίας, ενώ θα εφαρμόζεται ένα σύστημα διακυβέρνησης που παρακάμπτει τις δημοκρατικές δομές που ισχύουν σήμερα για το νησί.
Για τους δισεκατομμυριούχους που στηρίζουν αυτό το σχέδιο, η Γροιλανδία βλέπεται ως μια ευκαιρία να δημιουργηθεί μια νέα κοινωνία, βασισμένη στην απορρύθμιση και την εταιρική εξουσία.
Εθνική ασφάλεια ή εταιρική απληστία;
Η
κατάσταση αυτή αναδεικνύει μια ειρωνική αντίθεση συμφερόντων ανάμεσα σε
δύο ισχυρές δυνάμεις: το εθνικό στρατιωτικό κατεστημένο των ΗΠΑ, που
βλέπει τη Γροιλανδία ως στρατηγικό στρατιωτικό πόρο, και τους
δισεκατομμυριούχους της τεχνολογίας που τη βλέπουν ως έναν κενό χώρο για
τη δημιουργία των φιλελεύθερων οραμάτων τους.
Από τη μία,
οι αξιωματούχοι του στρατού και το Πεντάγωνο θέλουν τον έλεγχο του
εδάφους της Γροιλανδίας για την ενίσχυση των ικανοτήτων άμυνας, την
παρακολούθηση των ναυτικών οδών της Αρκτικής και την προστασία απέναντι
στη ρωσική και κινεζική επιρροή.
Από την άλλη, οι
δισεκατομμυριούχοι της τεχνολογίας, όπως οι Thiel και Musk,
οραματίζονται το μέλλον της Γροιλανδίας ως μια περιοχή χωρίς κυβερνητικό
έλεγχο, έναν τόπο όπου οι επιχειρήσεις θα λειτουργούν χωρίς τα εμπόδια
που θέτουν οι δημοκρατικοί θεσμοί, σημειώνει ο Devyatkin.
Αυτό που μοιράζονται και οι δύο πλευρές είναι η αδιαφορία για την κυριαρχία της Γροιλανδίας και τα δικαιώματα των κατοίκων της.
Οι
56.000 κάτοικοι της Γροιλανδίας, το 89% των οποίων είναι ιθαγενείς
Inuit, έχουν ξεκαθαρίσει τη θέση τους: το 85% αντιτίθεται στην ένταξη
των νησιών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στις τελευταίες εκλογές, οι πολιτικές που απορρίπτουν την προσφορά του Trump κέρδισαν σημαντική υποστήριξη.
Ωστόσο,
αυτές οι φωνές αγνοούνται πλήρως από την Ουάσιγκτον και τη Silicon
Valley, όπου οι απόψεις των ιθαγενών είναι σχεδόν αόρατες μπροστά στα
συμφέροντα των πολυεθνικών και των πολιτικών παραγόντων.
ΗΠΑ: Εκβιασμός, δωροδοκία και απειλή προσαρτήσεως
Παρά την ευρεία αντίθεση στην ιδέα της προσάρτησης, η διοίκηση του Trump συνεχίζει να πιέζει για τις φιλοδοξίες της.
Μία
από τις στρατηγικές που έχουν χρησιμοποιηθεί είναι η προσφορά
οικονομικής αποζημίωσης στους κατοίκους της Γροιλανδίας, με αναφορές που
υποδεικνύουν ότι οι ΗΠΑ μπορεί να προσφέρουν πληρωμές που
κυμαίνονται από 10.000 έως 100.000 δολάρια ανά πολίτη προκειμένου να
εξασφαλίσουν την έγκριση της Γροιλανδίας για την ένταξή της στις
Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτή η προσπάθεια «αγοράς» της υποστήριξης του πληθυσμού της Γροιλανδίας δείχνει την έλλειψη σεβασμού για την κυριαρχία τους.
Επιπλέον, η
Ουάσιγκτον έχει εξετάσει την ιδέα της σύναψης Συμφώνου Ελεύθερης
Σύνδεσης (COFA) με τη Γροιλανδία, μια συμφωνία τύπου που έχει
χρησιμοποιηθεί προηγουμένως με νησιά του Ειρηνικού όπως το Palau και τα
Marshall.
Υπό ένα τέτοιο καθεστώς, οι ΗΠΑ θα παρέχουν
υπηρεσίες ταχυδρομείων και στρατιωτική προστασία σε αντάλλαγμα για
ελεύθερη πρόσβαση στους πόρους της Γροιλανδίας.
Ωστόσο, μια
τέτοια συμφωνία απαιτεί την αποσύνδεση της Γροιλανδίας από τη Δανία,
κάτι που είναι απίθανο να συμβεί, δεδομένων των ισχυρών αντιστάσεων από
την κυβέρνηση της Γροιλανδίας και των ιθαγενών.
O Peter Thiel με τον Trump
Το μέλλον της Γροιλανδίας - Ένα σουβενίρ ή μια αποικία πόρων;
Η τρέχουσα διαμάχη για τη Γροιλανδία εγείρει μεγαλύτερα ερωτήματα για το μέλλον της κυριαρχίας σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο.
Οι
πολύτιμοι πόροι καθίστανται πιο προσβάσιμοι, ο πειρασμός να
εκμεταλλευτούν αυτοί οι πόροι—συχνά εις βάρος των ιθαγενών πληθυσμών και
της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας—θα αυξάνεται.
Ωστόσο, η
ιδέα της μετατροπής της Γροιλανδίας σε έναν εταιρικό παράδεισο, ελεύθερο
από κυβερνητικό έλεγχο, πρέπει να απορριφθεί με κάθε κόστος. τονίζει ο Devyatkin.
Η
κατάσταση αυτή αναδεικνύει τις εντάσεις μεταξύ της παραδοσιακής
ιμπεριαλιστικής σκέψης των ΗΠΑ και των αξιών της αυτοδιάθεσης και της
διεθνούς συνεργασίας.
Η Γροιλανδία, όπως κάθε άλλη περιοχή, έχει το
δικαίωμα να καθορίσει το μέλλον της, ελεύθερη από εξωτερικές πιέσεις και
την απληστία των πολυεθνικών εταιρειών.
Ενώ οι Ηνωμένες
Πολιτείες ενδέχεται να έχουν στρατηγικά συμφέροντα στην Αρκτική, αυτά τα
συμφέροντα δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τα δικαιώματα των ανθρώπων που
ζουν στη Γροιλανδία.
Στο τέλος, το ζήτημα του μέλλοντος της Γροιλανδίας δεν αφορά μόνο την εθνική ασφάλεια ή τα εταιρικά κέρδη.
Αφορά
το σεβασμό της κυριαρχίας και της αυτοδιάθεσης του πληθυσμού της, την
υπεύθυνη διαχείριση των πόρων του νησιού και την προστασία των
δικαιωμάτων των ιθαγενών του.
Η διεθνής προσέγγιση για το
μέλλον της Γροιλανδίας τελικά θα αντανακλά τις αξίες που, ως παγκόσμια
κοινότητα, θεωρούμε σημαντικές.
Θα είναι μια συνεργασία, σεβασμός και βιωσιμότητα, ή μια εκμετάλλευση και εκβιασμός; Μόνο ο χρόνος θα το δείξει.
