Η εισφοροδιαφυγή μέσω εικονικών επιχειρήσεων, εταιρείες-φαντάσματα που αφήνουν πίσω τους τεράστια χρέη προς τον ΕΦΚΑ και κυκλώματα που εξασφαλίζουν παράνομα συντάξεις και προνοιακά επιδόματα συνθέτουν ένα πολυεπίπεδο πρόβλημα για το
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η αδυναμία είσπραξης ασφαλιστικών εισφορών, με το συνολικό ύψος των οφειλών να συνδέεται με μια τεράστια οικονομική επιβάρυνση, η οποία αποτυπώνεται στη «μαύρη τρύπα» των 15 δισ. ευρώ.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις επιχειρήσεις που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.
Σημαντικό μέρος της εισφοροδιαφυγής συνδέεται με οργανωμένες πρακτικές δημιουργίας και διαδοχικής διακοπής εταιρειών, οι οποίες συσσωρεύουν ασφαλιστικές και φορολογικές υποχρεώσεις, αλλάζουν ιδιοκτησιακά σχήματα και αφήνουν απλήρωτους εργαζομένους και ασφαλιστικές εισφορές.
Πρόκειται για ένα σύστημα που επιτρέπει σε επιχειρήσεις να συνεχίζουν ουσιαστικά την ίδια δραστηριότητα, ενώ οι προηγούμενες εταιρείες τους καταλήγουν με χρέη που είναι εξαιρετικά δύσκολο να εισπραχθούν.
Η ζημιά για τον ΕΦΚΑ δεν αποτυπώνεται μόνο στα ποσά που χάνουν τα ασφαλιστικά ταμεία από τις συγκεκριμένες υποθέσεις.
Αφορά και τις εισφορές που δεν καταβάλλονται επί σειρά ετών, με αποτέλεσμα να στερούνται πόροι από τη χρηματοδότηση των συντάξεων και των ασφαλιστικών παροχών, αλλά και εργαζόμενοι που αδυνατούν να πάρουν σύνταξη, λόγω μη πληρωμής ασφαλιστικών εισφορών.
Η μαύρη τρύπα των 15 δισ. ευρώ
Το μέγεθος του προβλήματος γίνεται ακόμη πιο εμφανές αν συνυπολογιστεί το απόθεμα των ασφαλιστικών οφειλών που παραμένουν ανείσπρακτες.
Σύμφωνα με την έκθεση του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών, το συνολικό χρέος προς το ΚΕΑΟ είχε φτάσει τα 52,6 δισ. ευρώ, γεγονός που καταδεικνύει την έκταση του προβλήματος της εισφοροδιαφυγής και της αδυναμίας είσπραξης.
Στο πεδίο αυτό, οι εταιρείες-φαντάσματα αποτελούν μία από τις πιο χαρακτηριστικές μορφές οργανωμένης εισφοροδιαφυγής.
Επιχειρήσεις που εμφανίζονται να απασχολούν εργαζομένους, δημιουργούν ασφαλιστικές υποχρεώσεις και στη συνέχεια εξαφανίζονται, αφήνοντας πίσω τους οφειλές τις οποίες καλείται να διαχειριστεί το ΚΕΑΟ.
Η πρακτική της διαδοχικής ίδρυσης εταιρειών με διαφορετικούς εμφανιζόμενους ιδιοκτήτες δυσχεραίνει τον εντοπισμό των πραγματικών υπευθύνων και την αναζήτηση περιουσιακών στοιχείων.
Η οικονομική διάσταση της υπόθεσης είναι ιδιαίτερα σοβαρή: κάθε εισφορά που βεβαιώνεται αλλά δεν εισπράττεται στερεί από τον ασφαλιστικό φορέα έναν πόρο που προορίζεται για τη χρηματοδότηση του συστήματος.
Γι' αυτό και η αντιμετώπιση των εικονικών επιχειρήσεων δεν αποτελεί απλώς ζήτημα καταπολέμησης της επιχειρηματικής παραβατικότητας, αλλά κρίσιμο παράγοντα για τη βιωσιμότητα της κοινωνικής ασφάλισης.
Πώς στήνεται η επιχείρηση της εισφοροδιαφυγής
Δύο μεγάλες υποθέσεις που αποκαλύφθηκαν μέσα στο 2026 αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα κυκλώματα.
Η πρώτη, που ήρθε στο φως τον Οκτώβριο, αφορά οργανωμένο δίκτυο το οποίο φέρεται να δραστηριοποιούνταν από το 2013, ιδρύοντας διαδοχικά εταιρείες σε ονόματα τρίτων προσώπων.
Οι επιχειρήσεις εμφανίζονταν να λειτουργούν κανονικά, κυρίως στους κλάδους της εστίασης, της διαφήμισης και της νυχτερινής διασκέδασης, αλλά στην πραγματικότητα χρησιμοποιούνταν για τη δημιουργία χρεών προς τον ΕΦΚΑ και την Εφορία.
Όταν οι οφειλές συσσωρεύονταν, οι εταιρείες έκλειναν και στη θέση τους δημιουργούνταν νέες, με διαφορετικούς εμφανιζόμενους ιδιοκτήτες.
Με αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το κύκλωμα επιχειρούσε να συνεχίζει την επιχειρηματική δραστηριότητα χωρίς να εξοφλεί τις υποχρεώσεις των προηγούμενων εταιρειών.
Στην υπόθεση φέρονται να εμπλέκονται τουλάχιστον 25 εικονικές επιχειρήσεις.
Η ζημιά στον ΕΦΚΑ υπολογίζεται σε περίπου 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ η συνολική επιβάρυνση του Δημοσίου μαζί με τη φοροδιαφυγή εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 5 εκατ. ευρώ.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η υπόθεση που αποκαλύφθηκε τον Μάρτιο του 2026, με 22 κατηγορουμένους και ένα δίκτυο 226 εταιρειών-βιτρινών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της αστυνομικής έρευνας, οι συνολικές οφειλές προς τον ΕΦΚΑ από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα ανέρχονται σε περίπου 19,7 εκατ. ευρώ, ενώ οι συνολικές οφειλές προς το Δημόσιο ξεπερνούν τα 31 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων του μη αποδοθέντος ΦΠΑ και του φόρου εισοδήματος.
Οι δύο υποθέσεις αποκαλύπτουν μια οργανωμένη μεθοδολογία: δημιουργία εταιρειών, χρήση αχυρανθρώπων, συσσώρευση ασφαλιστικών και φορολογικών χρεών και στη συνέχεια εγκατάλειψη των επιχειρήσεων.
Αναπηρικές συντάξεις με πλαστά δικαιολογητικά
Το δεύτερο μέτωπο αφορά την παράνομη χορήγηση ασφαλιστικών παροχών.
Στο Αγρίνιο αποκαλύφθηκε υπόθεση στην οποία φέρονται να εμπλέκονται υπάλληλοι του ΕΦΚΑ, οι οποίοι κατηγορούνται ότι συμμετείχαν σε μηχανισμό εξασφάλισης αναπηρικών συντάξεων και επιδομάτων με πλαστά ή ψευδή δικαιολογητικά.
Η έρευνα ενεργοποιήθηκε έπειτα από καταγγελία και ανέδειξε την ανάγκη αυστηρότερων ελέγχων στη διαδικασία πιστοποίησης της αναπηρίας και απονομής των σχετικών παροχών.
Η οικονομική επιβάρυνση από τέτοιες πρακτικές δεν περιορίζεται στις καταβολές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί.
Μια παράνομη συνταξιοδότηση μπορεί να δημιουργήσει υποχρέωση καταβολής σύνταξης για πολλά χρόνια, αυξάνοντας σημαντικά τη συνολική ζημιά για τον ασφαλιστικό φορέα.
ΟΠΕΚΑ: Παράτυπες εγκρίσεις επιδομάτων 1,86 εκατ. ευρώ
Σημαντικές παρατυπίες εντοπίστηκαν και στον ΟΠΕΚΑ, με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας να αποκαλύπτει προβλήματα στη διαδικασία χορήγησης του επιδόματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης.
Ο έλεγχος εξέτασε 372 φακέλους αιτήσεων.
Από την έρευνα προέκυψαν αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά ύψους 1,86 εκατ. ευρώ.
Εντοπίστηκαν εγκρίσεις αιτήσεων παρά τις ελλείψεις στα απαιτούμενα δικαιολογητικά, αλλά και περιπτώσεις στις οποίες δεν πληρούνταν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η υπόθεση πρώην προϊσταμένου, ο οποίος φέρεται να διατηρούσε φακέλους αιτήσεων και να επιχειρούσε την παράτυπη έγκρισή τους ακόμη και μετά την απομάκρυνσή του από τη συγκεκριμένη υπηρεσία.
Το πόρισμα διαβιβάστηκε στην Εισαγγελία Εφετών Αθηνών για τη διερεύνηση ενδεχόμενων ποινικών ευθυνών.
Μία ακόμη περίπτωση αφορά τη χορήγηση σύνταξης ανασφάλιστων υπερηλίκων από τον ΟΠΕΚΑ σε πρόσωπο που φέρεται να λάμβανε παράλληλα σύνταξη από το εξωτερικό.
Σύμφωνα με τα ευρήματα ελέγχου της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, ο συγκεκριμένος δικαιούχος εισέπραττε από τον ΟΓΑ, από τον Ιούνιο του 2007, σύνταξη ανασφάλιστου υπερήλικα, ενώ φέρεται να λάμβανε και σύνταξη από αλλοδαπό ασφαλιστικό φορέα.
Στην αρχική αίτηση του 2006 είχε δηλώσει ότι δεν είχε ασφαλιστεί σε φορέα του εξωτερικού και δεν διέθετε εισοδήματα από σύνταξη ή άλλη πηγή.
Η υπόθεση αναδεικνύει τα κενά στις διασταυρώσεις μεταξύ ελληνικών και ξένων ασφαλιστικών μητρώων, τα οποία μπορούν να επιτρέψουν την είσπραξη παροχών χωρίς να πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Στον ΕΦΚΑ, η προτεραιότητα αφορά τον εντοπισμό των πραγματικών ιδιοκτητών πίσω από τις εταιρείες-φαντάσματα, τη σύνδεση των επιχειρήσεων με τους πραγματικούς διαχειριστές και την αναζήτηση περιουσιακών στοιχείων για την είσπραξη των οφειλών.
Παράλληλα, απαιτούνται διασταυρώσεις μεταξύ των στοιχείων του ΚΕΑΟ, της ΑΑΔΕ, του ΓΕΜΗ, των τραπεζικών δεδομένων και των ασφαλιστικών μητρώων, ώστε να εντοπίζονται εγκαίρως οι επιχειρήσεις που δημιουργούν συστηματικά χρέη και στη συνέχεια εξαφανίζονται.
Στον ΟΠΕΚΑ, το βάρος πέφτει στην επανεξέταση των εγκρίσεων, στην ηλεκτρονική διασταύρωση εισοδημάτων και συντάξεων από το εξωτερικό και στην ενίσχυση των εσωτερικών ελεγκτικών μηχανισμών.
Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr
