Σε μια κρίσιμη διπλωματική κίνηση φέρεται να προχωρά ο Donald Trump, επιδιώκοντας απευθείας επικοινωνία με τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Ayatollah Mojtaba Khamenei.
Το μήνυμα μεταφέρθηκε, σύμφωνα με πληροφορίες, μέσω του
Η Τεχεράνη, ωστόσο, απαιτεί ουσιαστικές εγγυήσεις πριν επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες που αποδίδονται σε διπλωματικές πηγές και μεταδίδονται από μέσα ενημέρωσης των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ο Αμερικανός πρόεδρος απέστειλε προφορικό μήνυμα στον Ayatollah Mojtaba Khamenei, προτείνοντας προσωπική συνάντηση ή απευθείας επικοινωνία.
Το μήνυμα φέρεται να μεταφέρθηκε μέσω του Πακιστανού αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων Asim Munir, κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Τεχεράνη και τις επαφές του με τον γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, Mohsen Rezaei.
Υπενθυμίζεται πως η ιρανική ηγεσία έθεσε συγκεκριμένους όρους για την επανέναρξη των συνομιλιών.
Η τελευταία ευκαιρία πριν από νέα στρατιωτική κλιμάκωση;
Η αμερικανική πρωτοβουλία παρουσιάζεται από τις πηγές ως προσπάθεια αποτροπής μιας νέας, ευρείας στρατιωτικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Ο Trump φέρεται να εκτιμά ότι μια απευθείας συνεννόηση με την ανώτατη ιρανική ηγεσία θα μπορούσε να ξεπεράσει τις διαφωνίες και τις καθυστερήσεις που χαρακτηρίζουν τις έμμεσες διαπραγματεύσεις.
Οι μεσολαβητές αντιμετωπίζουν δυσκολίες εξαιτίας των διαφορετικών προτεραιοτήτων των εμπλεκομένων, αλλά και της έλλειψης εμπιστοσύνης ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.
Πρόκειται για πρόβλημα που έχει ήδη οδηγήσει στην κατάρρευση προηγούμενων διπλωματικών προσπαθειών.
Το Πακιστάν διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια επαναπροσέγγισης, έχοντας συμμετάσχει στη διαμεσολάβηση για την προσωρινή ειρηνευτική συμφωνία του Ιουνίου, η οποία κατέρρευσε μετά την επανέναρξη των συγκρούσεων.
Η νέα πρωτοβουλία, επομένως, εξελίσσεται σε περιβάλλον βαθιάς αμοιβαίας δυσπιστίας. 
Πώς θα γίνει διάλογος με απειλές τύπου: Μπορούμε να πάρουμε ολόκληρο το Ιράν
Και ενώ φέρεται να επιδιώκει απευθείας επαφή με τον Ιρανό ηγέτη σε νέες προκλητικές δηλώσεις προχώρησε ο Donald Trump, υποστηρίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν τη στρατιωτική ισχύ να καταλάβουν ακόμη και ολόκληρη τη χώρα.
«Θα μπορούσαμε, εάν θέλαμε, να πάρουμε όλο το πετρέλαιο. Θα μπορούσαμε να πάρουμε ολόκληρη τη χώρα», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, παρουσιάζοντας ένα ακραίο σενάριο αμερικανικής επιβολής στην Τεχεράνη.
Διπλωματία υπό την απειλή των όπλων
Το πλέον αντιφατικό στοιχείο της αμερικανικής στρατηγικής είναι ότι η πρόταση απευθείας επικοινωνίας συνοδεύεται από συνεχιζόμενες οικονομικές και στρατιωτικές πιέσεις.
Σύμφωνα με τις διπλωματικές πηγές, η Ουάσιγκτον επιδιώκει συμφωνία, προειδοποιώντας ταυτόχρονα ότι μια αρνητική απάντηση της Τεχεράνης θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση των αμερικανοϊσραηλινών επιχειρήσεων.
Οι προσπάθειες του Κατάρ να διαμορφώσει συμβιβαστικές προτάσεις εντάσσονται σε αυτό το εξαιρετικά πιεστικό περιβάλλον.
Η αμερικανική προσέγγιση στηρίζεται σε δύο παράλληλους άξονες: την προσφορά μιας πολιτικής διεξόδου και την ενίσχυση της οικονομικής πίεσης ώστε να επιταχυνθούν οι ιρανικές αποφάσεις.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν μπορεί να υπάρξει πραγματική διαπραγμάτευση όταν η μία πλευρά καλείται να αποφασίσει υπό καθεστώς αποκλεισμού και απειλής στρατιωτικών πληγμάτων.
Για την ιρανική ηγεσία, η άρση των οικονομικών πιέσεων και η δημιουργία αξιόπιστων εγγυήσεων αποτελούν ουσιαστικές προϋποθέσεις για την επανέναρξη του διαλόγου.
Asim Munir
Ο «αγαπημένος στρατάρχης» του Trump: Η ιδιαίτερη εμπιστοσύνη στον Asim Munir
Η επιλογή του Asim Munir ως διαμεσολαβητή ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη δεν είναι τυχαία.
Ο Donald Trump έχει οικοδομήσει μια ιδιαίτερα στενή σχέση με τον ισχυρό άνδρα των πακιστανικών ενόπλων δυνάμεων, τον οποίο έχει χαρακτηρίσει επανειλημμένα «αγαπημένο μου στρατάρχη», «εξαιρετικό άνθρωπο» και «σπουδαίο μαχητή».
Η προσωπική τους προσέγγιση ενισχύθηκε μετά τη στρατιωτική κρίση μεταξύ Πακιστάν και Ινδίας τον Μάιο του 2025.
Τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς, ο Trump υποδέχθηκε τον Munir σε μια ασυνήθιστη συνάντηση στον Λευκό Οίκο, η οποία ανέδειξε τον αναβαθμισμένο ρόλο του Πακιστανού στρατιωτικού στις αμερικανικές διπλωματικές επαφές.
Η εμπιστοσύνη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην κρίση με το Ιράν.
Ο Munir διαθέτει διαύλους επικοινωνίας τόσο με την αμερικανική ηγεσία όσο και με το ιρανικό στρατιωτικό κατεστημένο, συμπεριλαμβανομένων των Φρουρών της Επανάστασης.
O Trump έχει επικοινωνήσει προσωπικά μαζί του, ζητώντας να αξιοποιήσει την επιρροή του ώστε να επιστρέψει η Τεχεράνη στις διαπραγματεύσεις.
Ο Munir έχει έτσι αναδειχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους προσωπικούς διαύλους του Trump προς την ιρανική ηγεσία.
Αυτό δεν εγγυάται την επιτυχία της διαμεσολάβησης, εξηγεί όμως γιατί ο Αμερικανός πρόεδρος επενδύει στον Πακιστανό στρατάρχη για την αναζήτηση διπλωματικής διεξόδου σε μια κρίση που απειλεί να οδηγήσει σε νέα πολεμική αναμέτρηση.
Οικονομικός κλοιός: Τα σύνορα κλείνουν και η πίεση αυξάνεται
Την ίδια στιγμή, οι οικονομικές δυσκολίες του Ιράν εντείνονται από περιορισμούς στις χερσαίες εμπορικές διαδρομές.
Στις 21 Οκτωβρίου, το Ιράκ ανέστειλε μέχρι νεωτέρας τη λειτουργία του συνοριακού περάσματος Al-Shib, επικαλούμενο την ανάγκη τεχνικής αναβάθμισης και επανεξέτασης των μέτρων ασφαλείας.
Η ιρακινή κυβέρνηση επιμένει ότι η απόφαση συνδέεται με ζητήματα υποδομών και καταπολέμησης του λαθρεμπορίου και όχι με αμερικανικές πιέσεις.
Ωστόσο, η εξέλιξη προκαλεί ανησυχία στην Τεχεράνη, δεδομένης της σημασίας των εμπορικών σχέσεων των δύο χωρών.
Παράλληλα, το Πακιστάν ανέστειλε εμπορικές μεταφορές μέσω των συνοριακών περασμάτων Taftan και Gabd-Rimdan, προκαλώντας μεγάλες καθυστερήσεις και συσσώρευση φορτηγών.
Η διακοπή πλήττει το εμπόριο τροφίμων και υγραερίου, με οικονομικές συνέπειες και για το ίδιο το Πακιστάν.
Οι αρχές του Ισλαμαμπάν επικαλούνται λόγους ασφαλείας και αντιμετώπισης του λαθρεμπορίου, ενώ οι δύο χώρες βρίσκονται σε επικοινωνία για την αποκατάσταση των ροών.
Αν και δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι οι αποφάσεις αυτές υπαγορεύθηκαν από την Ουάσιγκτον, η χρονική συγκυρία τους ενισχύει την αίσθηση οικονομικής ασφυξίας γύρω από το Ιράν.
Η Τεχεράνη απαιτεί εγγυήσεις, όχι τελεσίγραφα
Η ιρανική πλευρά, πάντως, δεν δείχνει διατεθειμένη να προσέλθει άνευ όρων σε νέες συνομιλίες.
Ο Mohsen Rezaei ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να υπάρξει επανέναρξη διαπραγματεύσεων χωρίς προηγούμενες αμερικανικές κινήσεις αποκατάστασης της εμπιστοσύνης.
Παράλληλα, επέμεινε ότι το εμπλουτισμένο πυρηνικό υλικό αποτελεί εθνικό περιουσιακό στοιχείο του Ιράν και δεν πρόκειται να απομακρυνθεί από τη χώρα.
Η Τεχεράνη ζητά τερματισμό του αποκλεισμού των λιμανιών της, χαλάρωση των πετρελαϊκών κυρώσεων και ουσιαστικές εγγυήσεις για την αποφυγή νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Η στάση αυτή αποτυπώνει το βασικό αδιέξοδο: η Ουάσιγκτον επιδιώκει πρώτα ιρανικές παραχωρήσεις, ενώ η Τεχεράνη απαιτεί προηγουμένως αποδείξεις ότι μια συμφωνία θα γίνει σεβαστή.
Ευρωπαϊκό «όχι» σε νέα επίθεση κατά του Ιράν – Γερμανία, Γαλλία και Βρετανία ζητούν διαπραγματεύσεις Σαφές μήνυμα υπέρ της διπλωματίας έστειλαν οκτώ χώρες από την Κωνσταντινούπολη, προειδοποιώντας ότι μια νέα αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν θα μπορούσε να πυροδοτήσει ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση.
Η Γερμανία, η Γαλλία και η Βρετανία είναι έτοιμες να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με το Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, όπως ανακοίνωσε ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Johann Wadephul, σύμφωνα με το Reuters.
Στόχος των τριών ευρωπαϊκών δυνάμεων είναι η επίτευξη συμφωνίας που θα αποκλείει την απόκτηση πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη, δημιουργώντας παράλληλα προϋποθέσεις αποκλιμάκωσης.
Η ανακοίνωση πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο της σημαντικής υπουργικής συνάντησης στην Κωνσταντινούπολη, με τη συμμετοχή της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Βρετανίας, της Ιταλίας, της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν και της Αιγύπτου.
Οι οκτώ χώρες εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε νέα στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν, υπογραμμίζοντας ότι η διπλωματία αποτελεί τη μοναδική βιώσιμη διέξοδο.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Hakan Fidan προειδοποίησε ότι νέοι βομβαρδισμοί θα διεύρυναν τον πόλεμο, ενώ ο Γάλλος ομόλογός του Jean-Noël Barrot επισήμανε τον κίνδυνο νέας εκτίναξης των τιμών του πετρελαίου.
Johann Wadephul
Το δίλημμα του Trump: Συμφωνία ή νέα ανάφλεξη
Η φερόμενη πρόταση απευθείας επικοινωνίας με τον Ayatollah Mojtaba Khamenei μπορεί να αποτελέσει σημαντική διπλωματική εξέλιξη, εφόσον επιβεβαιωθεί και συνοδευτεί από συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Ωστόσο, η ταυτόχρονη χρήση οικονομικού εξαναγκασμού και στρατιωτικών απειλών δημιουργεί τον κίνδυνο να υπονομευθεί η ίδια η πρωτοβουλία.
Ο Donald Trump βρίσκεται μπροστά σε μια καθοριστική επιλογή: να επιδιώξει μια συμφωνία αμοιβαίων εγγυήσεων ή να συνεχίσει μια στρατηγική πίεσης που μπορεί να οδηγήσει τη Μέση Ανατολή σε νέο πόλεμο.
Το Ιράν δηλώνει ότι δεν απορρίπτει τη διπλωματία, αλλά αρνείται να διαπραγματευτεί υπό όρους που θεωρεί απειλή για την εθνική του κυριαρχία.
Η επιτυχία της νέας προσπάθειας θα εξαρτηθεί επομένως όχι μόνο από το εάν ο Trump και ο Khamenei επικοινωνήσουν απευθείας, αλλά κυρίως από το εάν οι δύο πλευρές είναι διατεθειμένες να μετατρέψουν τις δημόσιες απαιτήσεις τους σε εφαρμόσιμη συμφωνία.
Σε αντίθετη περίπτωση, μια ακόμη χαμένη διπλωματική ευκαιρία μπορεί να αφήσει ανοιχτό τον δρόμο για νέα και πολύ πιο επικίνδυνη στρατιωτική αναμέτρηση.
