Παρατηρώντας κανείς διαχρονικά την έννοια της πολιτικής, στην οποία εμπεριέχεται η άσκηση εξουσίας και διαμόρφωσης των κοινωνιών, θα καταλήξει χωρίς αμφιβολία σε δύο κρίσιμες παραμέτρους. Η πρώτη, ότι η πολιτική ή θα είναι ηθική ή δεν έχει
Και αυτό αφορά, όχι μόνο τις καπιταλιστικές κοινωνίες, που εκ των πραγμάτων κυριαρχεί η ικανοποίηση των συμφερόντων του κεφαλαίου και η χρησιμοποίηση των δομών του κράτους υπέρ αυτού (άλλοτε πιο φανερά και άλλοτε λιγότερο), οπότε η ηθικοποίηση της πολιτικής υπονομεύεται εκ των έσω, αλλά και στις περιπτώσεις εκείνες, που πραγματοποιήθηκαν ιστορικά στο όνομα του σοσιαλισμού, όπου διακηρυκτικά η ηθική εμπεριεχόταν σαν αυτονόητη διαδικασία στην πολιτική δράση, πλην όμως στην εξέλιξή τους αυτό μετατράπηκε σε “στάχτες”.
Στη σημερινή περίοδο των παγκοσμιοποιημένων κοινωνιών, όπου κυρίαρχο στοιχείο είναι η μετατροπή των ανθρώπων σε άμορφη μάζα και όπου κυριαρχεί η βία και η ισχύς με πλήρη διάλυση κάθε έννοιας δικαίου στις διεθνείς σχέσεις και ο κόσμος κυριαρχείται από τον νόμο του πιο ισχυρού, που εφαρμόζεται από τον ισχύοντα πολιτικό απολυταρχισμό (Τραμπ και όμοιοί του) και τον οικονομικό απολυταρχισμό, μέσω της πρωτοφανούς συγκέντρωσης του πλούτου και των ιδιωτικών εξουσιών, που δεν ανέχονται όρια, φραγμούς και έλεγχο, οδηγούμενοι σε έναν ιδιότυπο νεοφεουδαρχικό καπιταλισμό, είναι προφανές ότι οι ασκούμενες πολιτικές και η ηθική έχουν πάρει οριστικό διαζύγιο.
Και αυτό, όχι μόνο λόγω της τρομακτικής ενίσχυσης της εξουσίας των οικονομικών ολιγαρχιών και τις δραματικές παρενέργειες αυτής στις αντίστοιχες πολιτικές θεραπαινίδες τους, αλλά και εκ του γεγονότος ότι, η προϋπόθεση της απόκτησης οποιασδήποτε ηθικής διάστασης στην πολιτική εξαρτάται πρωτίστως και από την εγρήγορση και δράση των κοινωνικά καταπιεζόμενων τάξεων, δηλαδή από τη συνειδητοποίηση και συλλογική αντίσταση αυτών σε πολιτικό και πολιτισμικό επίπεδο, όπως με έμφαση τόνιζε ο Γκράμσι. Προϋπόθεση όμως, η οποία ολοένα και περισσότερο αποτελεί “δυσεύρετο είδος”.
Χαραμάδα ελπίδας
Απέναντι σε αυτή την αποπνικτική κατάσταση, η μοναδική χαραμάδα ελπίδας είναι ο ορθολογικός λόγος της κριτικής σε συνδυασμό με την δράση των πολιτών και διαφόρων κινημάτων αντίστασης, απέναντι σε κάθε είδους αυταρχική εξουσία σε όλα τα επίπεδα. Αναζητείται, συνεπώς, ένα νέο διαφωτιστικό κίνημα με κύρια προτάγματα, σε παγκόσμιο επίπεδο την ειρήνη, αλλά και την προστασία του πλανήτη, που έχει εισέλθει σε κατάσταση πλήρους επικίνδυνης ρευστότητας στα πλαίσια του “φθινοπώρου” της αμερικανικής ηγεμονίας και σε εθνικό επίπεδο την κοινωνική δικαιοσύνη και την προστασία των ατομικών και των συλλογικών δικαιωμάτων του ανθρώπου.
Και στις δύο, ως άνω, εκφάνσεις αντίστασης το αίτημα της ηθικοποίησης της πολιτικής αποτελεί προτεραιότητα, γιατί μόνο έτσι μπορεί να δοθεί σε αυτήν το νόημα με όρους υπεράσπισης του δημοσίου συμφέροντος και των κοινωνικών και ανθρώπινων αναγκών. Μόνο έτσι μπορεί να επανασυνδεθεί με τις ιστορικές επιταγές του ορθού λόγου και του ανθρωπισμού, όπως τόνιζε ο Χάμπερμας, πριν επέλθει η πλήρης αυτοκαταστροφή της από τον επιθετικό καπιταλισμό “ζόμπι”.
Το ζήτημα, συνεπώς, του αιτήματος επαναφοράς της ηθικής στην πολιτική και στην λειτουργία των θεσμών δεν έχει απλά θεωρητικό υπόβαθρο, αλλά αποτελεί στη σημερινή κρίση βασικό παράγοντα για την δόμηση ενός νέου διαφωτιστικού απελευθερωτικού κινήματος των κοινωνιών και των ανθρώπων από τα ισχυρά δεσμά της πολιτικής και οικονομικής απολυταρχίας του σημερινού παγκόσμιου καπιταλισμού.
Εκεί που μπορεί κανείς να δει τα αποτελέσματα της πλήρους διάστασης της πολιτικής με την ηθική είναι στο επίπεδο της λειτουργίας του Κράτους και των λοιπών ιδεολογικών και καταστατικών θεσμών αυτού. Όσο μεγαλύτερη είναι η έλλειψη ηθικής, τόσο πιο έντονα διευρύνεται το χάσμα της νομιμοποίησης αυτών έναντι της κοινωνίας, ανοίγοντας την κερκόπορτα για την έλευση στην εξουσία ακροδεξιών και φασιστικών κομμάτων, κάτω μάλιστα από τα ψευδοπροτάγματα της προστασίας των καταπιεζόμενων τάξεων.
Οι παραπάνω διαπιστώσεις ισχύουν φυσικά και για την Ελλάδα, η οποία εκτός των άλλων εμφανίζει σημαντικές διαχρονικές στρεβλώσεις, έναντι των υπολοίπων δυτικών κοινωνιών ως προς την δομή και λειτουργία της ιθύνουσας οικονομικής τάξης (παρασιτική οικονομική ολιγαρχία αντί αστικής τάξης δυτικού τύπου) γενικευμένη ατιμωρησία του κατεστημένου της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας, που δημιουργεί έντονη απονομιμοποίηση του πολιτικού εποικοδομήματος στη συνείδηση της κοινωνίας, εργαλειοποίηση της ανεξάρτητης κατά το σύνταγμα δικαιοσύνης για την επιβολή της ατιμωρησίας και της επικάλυψης των σκανδάλων, που προέρχονται από την βαθιά διαπλοκή της παρασιτικής οικονομικής ολιγαρχίας με τα κόμματα εξουσίας.
Αν ο δικομματισμός κατά την περίοδο της μεταπολίτευσης μετατράπηκε, ιδιαίτερα στην ύστερη φάση αυτής σε εθνικό βαρίδι, που συνέβαλε λόγω των αβελτηριών, στην χρεωκοπία του 2010, ο ιδιότυπος μονοπολισμός της κυβέρνησης της ΝΔ, κατά την κυβερνητική επταετία, αποτέλεσε την βάση για την δημιουργία ενός ιδιαιτέρως απεχθούς και επικίνδυνου καθεστωτικού πολιτικού συστήματος, που βυθίζει συνεχώς την χώρα στην παρακμή.
Τα κύρια χαρακτηριστικά αυτού είναι η διάχυση της κλεπτοκρατίας από τους αφανείς κύκλους, που τέμνεται η διαπλοκή της πολιτικής εξουσίας με την οικονομική παρασιτική ολιγαρχία σε μαζική κοινωνική μηχανική μέσω του άκρατου πελατειασμού και της κομματικής λογικής, με απαύγασμα του φαινομένου αυτού την ληστεία στον ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά και την μη διερευνηθείσα ακόμη καταλήστευση των χρημάτων του Ταμείου Ανάκαμψης, που θα έπρεπε να τοποθετηθούν με “απόλυτο” τρόπο για την ανασυγκρότηση και αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της χώρας.
Υπονόμευση θεσμών
Οδυνηρότερη μάλιστα συνέπεια, πέραν αυτής της τρομακτικής διάχυσης της κλεπτοκρατίας, είναι ο κυνικός δημόσιος λόγος για τη νομιμοποίηση αυτής ως δήθεν μίας κανονικότητας, που εκτείνεται ως αντίληψη τοξικού και επιθετικού λόγου έως τις ρίζες του μαυραγοριτισμού της κατοχής. Οι εκφράσεις, αλλά και η στάση των εκφραστών της αντίληψης αυτής, που με αγοραίο τρόπο προβάλλονται κατά κόρον (έτσι γουστάρω, πάντα αυτά γίνονταν κλπ.), συνθέτουν τον καμβά μιας επικίνδυνης καθεστωτικής αντίληψης, μέσω της οποίας επιχειρείται η σμίκρυνση των ορίων μεταξύ της ανομίας και της νομιμότητας, του επιθετικού κυνισμού και της ηθικής.
Πρόκειται για βαθύτατη υπονόμευση της λειτουργίας των θεσμών και του αισθήματος εμπιστοσύνης των πολιτών προς αυτούς, που αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την κοινοβουλευτική Δημοκρατία. Ιδιαίτερα προβληματική και σοκαριστική είναι η κατάσταση της λειτουργίας του θεσμού της δικαιοσύνης, όπου για πρώτη φορά στην μεταπολίτευση το 70-80% των ερωτηθέντων, όλων των τελευταίων ερευνών δηλώνει, ότι δεν εμπιστεύεται τον θεσμό αυτό, λόγω της χρησιμοποίησής του από την ιθύνουσα πολιτική και οικονομική εξουσία για τη συγκάλυψη εθνικών και τραυματικών σκανδάλων (Τέμπη, ΟΠΕΚΕΠΕ κλπ.), που ενισχύουν το αίσθημα της ατιμωρησίας στους κατέχοντες εξουσία και οικονομική δύναμη.
Η εξέλιξη αυτή είναι άκρως ανησυχητική για την χώρα, γιατί ο θεσμός της δικαιοσύνης σε ένα κοινοβουλευτικό πολίτευμα, παρά το γεγονός ότι αποτελεί έναν από τους κυρίαρχους ιδεολογικούς, αλλά και κατασταλτικούς μηχανισμούς του Κράτους με όλες τις εκπτώσεις, που προέρχονται από αυτή τη σύνδεση, εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο πυλώνα για τον στοιχειώδη έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας και της οικονομικής ασυδοσίας, έναντι της κοινωνίας.
Συμπερασματικά, στην Ελλάδα σήμερα κυριαρχεί η γενικευμένη αμφισβήτηση των θεσμών, η έλλειψη στοιχειώδους αξιοκρατίας στην λειτουργία του κράτους και των ενδιάμεσων θεσμών, ο έλεγχος και η λογοδοσία που αποτελούν το οξυγόνο για τη σωστή λειτουργία αυτών, αλλά και συνολικά του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Αυτή η εξέλιξη, σε συνδυασμό με την διόγκωση των κοινωνικών ανισοτήτων, όπου τα δύο τρίτα του πληθυσμού μετατρέπονται σε “οιονεί παρίες” ενός συστήματος, όπου το μοναδικό κριτήριο είναι το εύκολο χρήμα και ο πλουτισμός, που αφορά το υπόλοιπο ένα τρίτο, διογκώνοντας επικίνδυνα την θανάσιμη κουλτούρα της αρπαχτής, συνιστούν την “Λερναία Ύδρα” ενός νόθου πολιτικού συστήματος που οδηγεί με μεγάλη ταχύτητα την χώρα στον ολισθηρό δρόμο της βαθιάς παρακμής.
Έναντι αυτής της κατάστασης απαιτείται άμεσα η διαμόρφωση ενός νέου συλλογικού ορίζοντα από τις προοδευτικές και δημοκρατικές δυνάμεις μέσα στον οποίο το σύνολο του Ελληνισμού θα πρέπει να ενεργοποιηθεί, προκειμένου να τεθούν οι βάσεις για τον ρόλο και τη θέση της Ελλάδος στον υπό διαμόρφωση πολυπολικό και ανταγωνιστικό παγκόσμιο χώρο, με συνθήκες κοινωνικής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης.
