Σύνοδος Κορυφής Putin – Trump στην Κίνα 18/11...

 Η νέα προσωπική συνάντηση ανάμεσα στον Vladimir Putin και τον Donald Trump αποκτά πλέον σαφώς μεγαλύτερο πολιτικό βάρος – Η Σύνοδος της APEC στο Shenzhen μπορεί να εξελιχθεί όχι απλώς σε τόπο μιας σύντομης επαφής, αλλά σε ευκαιρία

επανεκκίνησης των ρωσοαμερικανικών συνεννοήσεων που άρχισαν στην Αλάσκα και δεν απέκτησαν μέχρι σήμερα την απαιτούμενη συνέχεια.

Η δήλωση του συμβούλου του Ρώσου προέδρου για διεθνείς υποθέσεις Yuri Ushakov ότι ο Vladimir Putin και ο Donald Trump, εφόσον βρεθούν στην ίδια σύνοδο, «αναπόφευκτα θα συναντηθούν και θα μιλήσουν», δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μια ακόμη τυπική διπλωματική διατύπωση.
Έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία το ενδεχόμενο νέας απευθείας επαφής των προέδρων της Ρωσίας και των Ηνωμένων Πολιτειών αποκτά συγκεκριμένο τόπο, χρονικό ορίζοντα και, κυρίως, αυξανόμενη πολιτική λογική.
Η σύνοδος των ηγετών της APEC είναι προγραμματισμένη για τις 18 και 19 Νοεμβρίου 2026 στο Shenzhen της Κίνας.
Η ρωσική πλευρά έχει ήδη επιβεβαιώσει την ετοιμότητα του Vladimir Putin να συμμετάσχει, ενώ εδώ και μήνες ο Yuri Ushakov έχει αφήσει ανοικτή την προοπτική συνάντησης με τον Donald Trump στο περιθώριο της διοργάνωσης.
Η νέα, πολύ πιο κατηγορηματική διατύπωσή του ενισχύει την εκτίμηση ότι στη Μόσχα δεν θεωρούν πλέον ένα τέτοιο τετ-α-τετ απλώς θεωρητικό σενάριο.
Βεβαίως, ο ίδιος ο Yuri Ushakov υπογράμμισε ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν φθάσει από αμερικανικής πλευράς επίσημα σήματα ή συγκεκριμένες προτάσεις για τη διοργάνωση μιας πλήρους διμερούς συνάντησης.
Αυτό όμως δεν αναιρεί την πολιτική δυναμική.
Αντίθετα, σε ορισμένες περιπτώσεις η απουσία δημόσιων ανακοινώσεων μπορεί να υποδηλώνει ότι οι δύο πλευρές προτιμούν να διατηρούν τους διαύλους σε χαμηλούς τόνους μέχρι να υπάρξει ώριμο έδαφος για αποφάσεις.
Ο ίδιος ο Ushakov το περιέγραψε χαρακτηριστικά όταν ρωτήθηκε από τον δημοσιογράφο Pavel Zarubin για πληροφορίες περί «ήσυχης διπλωματίας» ανάμεσα στη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες: η διπλωματία, είπε, συνήθως διεξάγεται αθόρυβα· όταν όλα συζητούνται δημοσίως, πρόκειται πλέον περισσότερο για δημόσιες δηλώσεις παρά για διπλωματική εργασία.
Πρόκειται για μια τοποθέτηση που αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον υπό το φως της προοπτικής του Shenzhen.

Από το Anchorage στο Shenzhen

Το ουσιαστικό πολιτικό υπόβαθρο μιας πιθανής νέας συνάντησης είναι η σύνοδος του Αυγούστου 2025 στο Anchorage.
Εκεί ο Vladimir Putin και ο Donald Trump συζήτησαν για περίπου τρεις ώρες, με κυρίαρχο θέμα την ουκρανική κρίση αλλά και με ευρύτερη ατζέντα γύρω από τη διεθνή ασφάλεια και τις διμερείς σχέσεις.
Δεν ανακοινώθηκε τότε επίσημη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός ούτε υπογράφηκε δημόσιο δεσμευτικό κείμενο.
Αυτό είναι σημαντικό να σημειώνεται.
Ωστόσο, οι δύο πρόεδροι μίλησαν μετά τη συνάντηση για παραγωγικές συνομιλίες, σημεία σύγκλισης και για ζητήματα στα οποία είχε σημειωθεί πρόοδος.
Ο Donald Trump είχε δηλώσει ότι υπήρχαν «πολλά σημεία» στα οποία είχε υπάρξει συμφωνία, ενώ ο Vladimir Putin χαρακτήρισε τις διαπραγματεύσεις χρήσιμες και διεξοδικές.
Επομένως, όταν γίνεται σήμερα λόγος για «συμφωνίες της Αλάσκας» ή για το «πνεύμα του Anchorage», είναι ακριβέστερο να εννοούμε το πολιτικό πλαίσιο και τις συνεννοήσεις που διαμορφώθηκαν εκεί και τις οποίες η ρωσική πλευρά θεωρεί βάση για περαιτέρω διαπραγμάτευση.
Η Μόσχα έχει επανειλημμένα αναφερθεί στην ανάγκη να μη χαθούν όσα συζητήθηκαν τότε, ακόμη και αν δεν μετατράπηκαν σε επίσημη συνθήκη.
Αυτό ακριβώς μπορεί να αποτελέσει το σημαντικότερο περιεχόμενο μιας νέας συνάντησης στο Shenzhen: όχι να αρχίσουν Putin και Trump από το μηδέν, αλλά να εξετάσουν τι μπορεί να διασωθεί, να επικαιροποιηθεί και να μετατραπεί σε εφαρμόσιμο πολιτικό πλαίσιο.

Γιατί η APEC προσφέρει ιδανικό έδαφος

Υπάρχει και ένας πρακτικός λόγος που αυξάνει τις πιθανότητες.
Οι διεθνείς σύνοδοι δημιουργούν μια μοναδική διπλωματική ευελιξία.
Δεν απαιτείται εξαρχής μια θεαματική ανακοίνωση για «νέα ρωσοαμερικανική σύνοδο κορυφής».
Οι δύο ηγέτες μπορούν να συναντηθούν στο περιθώριο της APEC, αρχικά ακόμη και σε περιορισμένη σύνθεση, και ανάλογα με το αποτέλεσμα η επαφή να μετατραπεί σε περισσότερο ουσιαστική πολιτική διαδικασία.
Ο Yuri Ushakov είχε ήδη τον Μάιο εκτιμήσει ότι, εφόσον οι δύο πρόεδροι βρεθούν στην Κίνα, δύσκολα κάποιος από τους δύο θα αρνηθεί την ευκαιρία μιας συνάντησης.
Τρεις μήνες αργότερα, η διατύπωσή του γίνεται ακόμη ισχυρότερη: αν βρίσκονται στην ίδια σύνοδο, θα συναντηθούν και θα συνομιλήσουν.
Αυτή η σταδιακή μετατόπιση της ρητορικής έχει σημασία.
Παράλληλα, η Κίνα μπορεί να λειτουργήσει ως πολιτικά κατάλληλο περιβάλλον.
Το Shenzhen δεν είναι ούτε Μόσχα ούτε Ουάσιγκτον και δεν δημιουργεί το συμβολικό βάρος μιας επίσημης επίσκεψης του ενός ηγέτη στην πρωτεύουσα του άλλου.
Παρέχει ένα ουδέτερο πολυμερές πλαίσιο, στο οποίο μια ρωσοαμερικανική επαφή μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς να παρουσιαστεί ως μονομερής διπλωματική υποχώρηση.


Η ατζέντα δεν περιορίζεται στην Ουκρανία - Ζωηρό το ρωσικό ενδιαφέρον για Ιράν και Αρκτική 

Μια νέα συνάντηση έχει επίσης πιθανότητες επειδή οι λόγοι για απευθείας διάλογο έχουν αυξηθεί, όχι μειωθεί.
Το ουκρανικό ζήτημα παραμένει ασφαλώς στο επίκεντρο, όμως Ρωσία και Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μπροστά τους πολύ ευρύτερη ατζέντα: στρατηγική σταθερότητα, πυρηνικοί εξοπλισμοί, Αρκτική, ενεργειακή συνεργασία, παγκόσμιες αγορές, περιφερειακές κρίσεις και αποκατάσταση των διπλωματικών τους μηχανισμών.
Ήδη μετά τη συνάντηση της Αλάσκας ο Vladimir Putin είχε μιλήσει για δυνατότητες συνεργασίας στην Αρκτική και για οικονομικά σχέδια που θα μπορούσαν να αποκτήσουν πραγματική σημασία εφόσον βελτιωνόταν συνολικά το κλίμα των διμερών σχέσεων.
Η ίδια η γεωγραφία υπενθυμίζει άλλωστε ότι οι δύο χώρες, παρά τη γεωπολιτική τους αντιπαλότητα, είναι γείτονες στον αρκτικό χώρο.
Αυτό μπορεί να αποτελέσει το δεύτερο μεγάλο σκέλος μιας πιθανής «αναβίωσης της Αλάσκας»: όχι μόνο μια προσπάθεια πολιτικής διευθέτησης της ουκρανικής κρίσης, αλλά σταδιακή επαναφορά της αρχής ότι η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες οφείλουν να διαθέτουν λειτουργικό μηχανισμό συνεννόησης ακόμη και εκεί όπου διαφωνούν βαθιά.
Μια τέτοια διαδικασία δεν προϋποθέτει την εξαφάνιση των διαφορών.
Προϋποθέτει όμως την αναγνώριση ότι δύο πυρηνικές δυνάμεις με παγκόσμια επιρροή δεν μπορούν επ’ αόριστον να περιορίζουν τις επαφές τους σε δημόσιες αντιπαραθέσεις, κυρώσεις και ανταλλαγή προειδοποιήσεων.
Επί τάπητος ασφαλώς θα βρεθεί και το ζήτημα του Ιράν με τη Ρωσία να έχει καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για διευθέτηση της κρίσης και απολιμάκωση της πολεμικής έντασης στην περιοχή της Δυτικής Ασίας.  

Το παράθυρο του Νοεμβρίου

Μέχρι τον Νοέμβριο απομένει αρκετός χρόνος και, όπως σωστά επισημαίνει ο Yuri Ushakov, πολλά μπορούν να αλλάξουν.
Δεν υπάρχει ακόμη ανακοινωμένο πρόγραμμα διμερούς συνόδου.
Αυτό όμως δεν πρέπει να συγχέεται με απουσία πολιτικής προοπτικής.
Αντίθετα, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι το Shenzhen προσφέρει ίσως την πιο φυσική ευκαιρία των επόμενων μηνών για να βρεθούν ξανά απέναντι ο Vladimir Putin και ο Donald Trump.
Η προηγούμενη εμπειρία του Anchorage παρέχει ένα ήδη διαμορφωμένο πλαίσιο, οι ανοιχτοί δίαυλοι επιτρέπουν προπαρασκευαστική εργασία και η APEC προσφέρει το κατάλληλο διπλωματικό περιβάλλον ώστε η συνάντηση να γίνει χωρίς υπερβολική προκαταβολική πολιτική φόρτιση.
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι πλέον μόνο αν θα ανταλλάξουν μια χειραψία στους διαδρόμους της συνόδου.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι αν το Shenzhen μπορεί να μετατραπεί στον τόπο όπου θα ξαναπιαστεί το νήμα που έμεινε μετέωρο στο Anchorage.
Εάν οι δύο πρόεδροι αποφασίσουν ότι οι συνεννοήσεις της Αλάσκας αξίζει να επανεξεταστούν, να επικαιροποιηθούν και να αποκτήσουν συγκεκριμένα βήματα εφαρμογής, τότε η APEC του Νοεμβρίου μπορεί να σηματοδοτήσει κάτι πολύ περισσότερο από μία ακόμη διπλωματική φωτογραφία.
Μπορεί να γίνει η αφετηρία μιας νέας προσπάθειας για ελεγχόμενη αποκλιμάκωση, αναζήτηση συμβιβασμών και σταδιακή αποκατάσταση της συνεργασίας ανάμεσα στη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Και σε μια περίοδο κατά την οποία η διεθνής ασφάλεια χαρακτηρίζεται από διαδοχικές κρίσεις και υψηλό κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών, ακόμη και η επιστροφή στον απευθείας διάλογο θα αποτελούσε από μόνη της σημαντικό πολιτικό γεγονός.
Το «πνεύμα της Αλάσκας» μπορεί να μην απέκτησε μέχρι σήμερα την πρακτική συνέχεια που περίμεναν οι υποστηρικτές του.
Το Shenzhen, όμως, προσφέρει πλέον μια ορατή ευκαιρία να επιστρέψει στο τραπέζι — αυτή τη φορά με στόχο όχι απλώς μια νέα συνάντηση, αλλά μια περισσότερο σταθερή και λειτουργική ρωσοαμερικανική σχέση.

www.bankingnews.gr