Συγκλονιστικές είναι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή με το Ιράν να προωθεί ειδικό νομικό καθεστώς για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο, με το οποίο θα απαγορεύεται η διέλευση αμερικανικών και ισραηλινών πλοίων από τα Στενά του Hormuz,
Συγκεκριμένα, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων δημοσιοποίησε το προσχέδιο του «Νόμου περί Στρατηγικού Ελέγχου του Hormuz», το οποίο φέρεται να προετοιμάζεται προς κατάθεση στο ιρανικό Κοινοβούλιο.
Το σχέδιο προβλέπει την απαγόρευση διέλευσης αμερικανικών, ισραηλινών και άλλων πλοίων που χαρακτηρίζονται «εχθρικά», καθώς και τον αποκλεισμό όλων των φορτίων που συνδέονται με το Ισραήλ.
Παράλληλα, προτείνεται να απαγορεύεται η διέλευση πλοίων που σχετίζονται με ενέργειες εναντίον του αποκαλούμενου «Άξονα της Αντίστασης».
Τα τέλη 20% επί της αξίας του φορτίου και ο παγκόσμιος έλεγχος των ροών πετρελαίου
Το προσχέδιο προβλέπει επίσης την άρνηση διέλευσης σε πλοία χωρών που, σύμφωνα με την Τεχεράνη, έχουν προκαλέσει ζημίες στο Ιράν, έως ότου καταβληθούν αποζημιώσεις.
Μεταξύ των μέτρων περιλαμβάνονται ακόμη πρόστιμα που θα μπορούν να φτάνουν έως και το 20% της αξίας του φορτίου, καθώς και η επέκταση του ελέγχου των ιρανικών Ενόπλων Δυνάμεων επί της ναυσιπλοΐας και των συστημάτων επιτήρησης στην περιοχή.
Παρότι το κείμενο παραμένει σε μορφή προσχεδίου, η κατεύθυνσή του θεωρείται σαφής: το Ιράν επιδιώκει να αποκτήσει μόνιμη και μονομερή αρμοδιότητα επί ενός από τα σημαντικότερα περάσματα για τη διακίνηση πετρελαίου παγκοσμίως.
Η πρωτοβουλία αυτή παρουσιάζεται ως προσπάθεια της ιρανικής ηγεσίας να επανακαθορίσει τους κανόνες που διέπουν τη διέλευση από τα Στενά του Hormuz.
Ειδικό καθεστώς για τη ρωσική και την κινεζική ναυσιπλοΐα επιβάλλουν οι Ιρανοί
Υπενθυμίζουμε ότι κατά τις πόρσφατες, έμμεσες συνομιλίες με τις ΗΠΑ, το Ιράν απαιτεί την επιβολή τέλους διέλευσης ύψους 7% σε όλα τα εμπορικά πλοία που διαπλέουν τα Στενά του Hormuz, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να επιδιώκουν τη μείωση του ποσοστού στο 5% μέσω διαπραγματεύσεων.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τα ρωσικά και τα κινεζικά πλοία θα εξαιρούνται από την καταβολή του τέλους.
Επισημαίνεται ότι, μετά τη λήξη της περιόδου δωρεάν διέλευσης διάρκειας 60 ημερών που προβλεπόταν στο Μνημόνιο Κατανόησης του Ιουνίου, η Τεχεράνη προώθησε την επιβολή «τελών παροχής υπηρεσιών», τα οποία φέρεται να κυμαίνονται συνήθως μεταξύ 1,5 και 2 εκατ. δολαρίων ανά πλοίο.
Παράλληλα, έχουν αναφερθεί προνομιακές ρυθμίσεις για χώρες που διατηρούν φιλικές σχέσεις με το Ιράν, μεταξύ των οποίων η Κίνα και η Ρωσία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και τα κράτη του Κόλπου απορρίπτουν, πάντως σε επίπεδο επίσημης ρητορικής, την επιβολή οποιασδήποτε χρέωσης για τη διέλευση από τα Στενά του Ηormuz.
Το ιρανικό προσχέδιο νόμου εκτοξεύει τις τιμές του πετρελαίου
Eντωμεταξύ, οι τιμές του αργού πετρελαίου σημείωσαν σημαντική άνοδο την Πέμπτη 6/8, αφού τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν δημοσίευσαν ένα προσχέδιο νόμου με περιοριστικούς όρους για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz.
Το Brent, το διεθνές σημείο αναφοράς, σημείωσε άνοδο 3,6% στα 82,36 δολάρια το βαρέλι.
Το αμερικανικό West Texas Intermediate ενισχύθηκε κατά περίπου 2,8% στα 77,30 δολάρια.
Οι τιμές είχαν υποχωρήσει περίπου 8% αυτή την εβδομάδα, αφού ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent δήλωσε στο CNBC την Τρίτη ότι μια συμφωνία για το άνοιγμα του Hormuz με ελευθερία μετακίνησης θα μπορούσε να επιτευχθεί ακόμη και την Τετάρτη.
Μια συμφωνία δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί, αλλά το Ιράν και το Ομάν φέρονται να εργάζονται πάνω σε μια συμφωνία για τον καθορισμό των διαδρομών διέλευσης στο Hormuz.
Η εισερχόμενη κυκλοφορία θα διερχόταν από τα ιρανικά ύδατα, ενώ η εξερχόμενη κυκλοφορία θα περνούσε από τα ύδατα του Ομάν, σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης.
Ιράν και Houthis σφίγγουν τον κλοιό γύρω από τις στρατηγικές οδούς διανομής πετρελαίου
Ωστόσο, το ιρανικό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Fars δημοσίευσε την Πέμπτη 6/8 ένα αρχικό σχέδιο νόμου που επιβάλλει πολύ πιο περιοριστικούς όρους στη ναυσιπλοΐα μέσω του Hormuz.
Το σχέδιο βρίσκεται υπό εξέταση από επιτροπή του ιρανικού κοινοβουλίου, σύμφωνα με το Fars.
Βάσει του φαινόμενου σχεδίου, το Ιράν θα απαγόρευε σε αμερικανικά και ισραηλινά πλοία τη διέλευση από το στενό.
Άλλα κράτη που έχουν βλάψει το Ιράν δεν θα επιτρεπόταν να διέλθουν έως ότου καταβληθεί αποζημίωση, σύμφωνα με το προσχέδιο.
Τεχεράνη θα επιβάλλει κυρώσεις στους παραβάτες ισότιμες με το 20% της αξίας του φορτίου που μεταφέρει ένα πλοίο.
Εν τω μεταξύ, οι σύμμαχοι του Ιράν, Χούθι στην Υεμένη, ισχυρίστηκαν την Πέμπτη 6/8 ότι επιτέθηκαν σε συγκεντρώσεις στρατευμάτων της Σαουδικής Αραβίας εκεί.
Οι Χούθι δήλωσαν την Τετάρτη 5/8 ότι επιτέθηκαν σε σαουδαραβικό δεξαμενόπλοιο στην Ερυθρά Θάλασσα, στα ανοικτά των ακτών του τερματικού σταθμού εξαγωγών Yanbu του Ριάντ, ο οποίος έχει διαδραματίσει βασικό ρόλο στην εκτροπή αποστολών πετρελαίου.
Ένα άλλο δεξαμενόπλοιο ανέφερε ότι άκουσε δύο εκρήξεις στα ανοικτά των ακτών του Ομάν ενώ διερχόταν από το Hormuz, σύμφωνα με έκθεση περιστατικού την Τετάρτη από το United Kingdom Maritime Trade Operations Centre.
Το πλήρωμα και το σκάφος είναι ασφαλή, σύμφωνα με το UKMTO.
Τι συμβαίνει στις διαπραγματεύσεις των Ιρανών με το Ομάν;
Φαίνεται πως, εάν το Ιράν επιθυμεί να διευθετήσει υπέρ του το ζήτημα των Στενών του Hormuz, θα πρέπει πρώτα να επιλύσει τις διαφορές του με το Ομάν και στη συνέχεια να περάσει στο επόμενο στάδιο, δηλαδή στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τόσο πριν όσο και μετά τη σύναψη της προσωρινής συμφωνίας των 60 ημερών, είχε επισημανθεί ότι η μεγαλύτερη αδυναμία και το βασικό κενό της ήταν το γεγονός ότι οι δύο χώρες επιχειρούσαν να καταλήξουν σε συνεννόηση για συμφέροντα που απέρρεαν από συμφωνία με τρίτη χώρα, χωρίς η τελευταία να συμμετέχει με οποιονδήποτε τρόπο στις συζητήσεις, στις διαπραγματεύσεις ή στη διαμόρφωση της συμφωνίας.
Με άλλα λόγια, η συνεννόηση των 60 ημερών μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών επικεντρωνόταν στη διευθέτηση του ζητήματος των Στενών του Hormuz, την ώρα που το Ομάν, ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες της περιοχής, δεν είχε καμία συμμετοχή στις σχετικές επαφές και συνεννοήσεις.
Η ρύθμιση στη συμφωνία της Ισλαμαμπάντ που... οδήγησε τις ΗΠΑ σε νέα πλήγματα
Το γεγονός αυτό οδήγησε στην ταχύτατη κατάρρευση της συμφωνίας, η οποία, κατά μία έννοια, «γεννήθηκε νεκρή».
Ποιος ήταν, όμως, ο βασικός λόγος της αποτυχίας της και της εξαιρετικά σύντομης διάρκειάς της;
Η απάντηση βρίσκεται στην προσπάθεια των Ηνωμένων Πολιτειών, μέσω συνεννόησης με το Ομάν ή άσκησης πίεσης προς αυτό, να εξασφαλίσουν τη διέλευση των πλοίων και των δεξαμενόπλοιών τους από το νότιο τμήμα των στενών, το οποίο βρίσκεται υπό ομανικό έλεγχο, παρακάμπτοντας έτσι τον έλεγχο του Ιράν.
Ωστόσο, το κείμενο της συμφωνίας προέβλεπε ότι ο μηχανισμός διέλευσης από τα Στενά του Hormuz θα βρισκόταν στα χέρια του Ιράν και ότι τα πλοία θα έπρεπε να χρησιμοποιούν αποκλειστικά τη θαλάσσια διαδρομή που θα καθόριζε η Τεχεράνη.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε νέα αντιπαράθεση μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Ιράν επιτέθηκε σε πλοία που διέρχονταν από το νότιο τμήμα των στενών, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν επιχειρήσεις σε ορισμένες περιοχές της χώρας.
Ως αποτέλεσμα των συγκρούσεων, η συμφωνία των 60 ημερών κατέρρευσε επισήμως και οι δύο πλευρές εισήλθαν στον αποκαλούμενο Πόλεμο του Hormuz.
Ο «πόλεμος του Hormuz» και το νέο κλείσιμο των Στενών
Παράλληλα, το Ιράν ανακοίνωσε ότι τα Στενά του Hormuz θα κλείσουν εκ νέου, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δήλωσαν ότι θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν.
Ύστερα από μια περίοδο νυχτερινών συγκρούσεων μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, άρχισε να διαμορφώνεται μια πιο ορθολογική πορεία για τις δύο πλευρές.
Το Ιράν αντιλήφθηκε ότι, προκειμένου να επιλύσει το ζήτημα των Στενών του Hormuz, θα έπρεπε πρώτα να διαπραγματευτεί με έναν παράγοντα που θεωρείται πολύ πιο συνετός από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ταυτόχρονα διαδραματίζει σημαντικότερο ρόλο στην περιοχή.
Έτσι, εν μέσω του Πολέμου του Hormuz, ξεκίνησαν συνομιλίες μεταξύ του Ιράν και του Ομάν, αυτήν τη φορά με στόχο τη διευθέτηση του ζητήματος σε χαμηλότερο επίπεδο έντασης.
Διάφορες φήμες κυκλοφόρησαν σχετικά με τα αποτελέσματα των συνομιλιών μεταξύ των δύο χωρών.
Αρχικά, ορισμένα ξένα μέσα ενημέρωσης υποστήριξαν ότι το Ιράν και το Ομάν είχαν συμφωνήσει η Τεχεράνη να ελέγχει τη διαδρομή εισόδου των πλοίων και των δεξαμενόπλοιων προς τα Στενά του Hormuz και τον Περσικό Κόλπο, ενώ το Ομάν θα έλεγχε τη διαδρομή επιστροφής.
Η πληροφορία αυτή διαψεύστηκε γρήγορα από Ιρανούς αξιωματούχους.
Κοντά σε συμφωνία για τον έλεγχο των θαλάσσιων διαδρομών Μουσκάτ και Τεχεράνη
Λίγο αργότερα, διέρρευσαν νέες πληροφορίες για τις συνομιλίες μεταξύ Τεχεράνης και Μουσκάτ.
Μία από τις σημαντικότερες αφορούσε ενδεχόμενη συμφωνία μεταξύ Ιράν και Ομάν για τη δημιουργία ενός στενού, κοινώς ελεγχόμενου διαδρόμου διέλευσης πλοίων.
Στο πλαίσιο αυτό, το Αλ Χαντάθ, επικαλούμενο ενημερωμένες πηγές, μετέδωσε ότι αναμένεται σύντομα κοινή ανακοίνωση του Ομάν και του Ιράν για τη δημιουργία προσωρινού περάσματος στα Στενά του Hormuz.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι δύο χώρες συμφώνησαν να επιτρέψουν, για περιορισμένο χρονικό διάστημα, τη διέλευση πλοίων και δεξαμενόπλοιων από μια στενή, κοινά αποδεκτή θαλάσσια διαδρομή.
Μια τέτοια εξέλιξη, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα μπορούσε να λειτουργήσει προς όφελος του Ιράν, καθώς βασικός στόχος της Τεχεράνης είναι να διατηρηθεί υπό τον έλεγχό της η θαλάσσια οδός των Στενών του Hormuz, ανεξάρτητα από το εάν αυτή βρίσκεται στο βόρειο ή στο νότιο τμήμα τους.
Βασική εκκρεμότητα το... τέλος διέλευσης - Οι Ιρανοί εγείρουν «ζήτημα 7%»
Ωστόσο, άλλες πληροφορίες αναφέρουν ότι οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν σε ορισμένα ζητήματα.
Ενδεικτικά, το Reuters μετέδωσε ότι το Ιράν και το Ομάν δεν έχουν καταλήξει σε συμφωνία για το κόστος διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ.
Στις διαπραγματεύσεις με το Ομάν, το Ιράν φέρεται να ζητεί τέλος διέλευσης που θα αντιστοιχεί στο 5% έως 7% της αξίας των μεταφερόμενων φορτίων, ενώ το Ομάν επιμένει σε ποσοστό 3%.
Σε κάθε περίπτωση, φαίνεται πως, εάν το Ιράν θέλει να διευθετήσει υπέρ του το ζήτημα των Στενών του Hormuz, θα πρέπει πρώτα να επιλύσει τις διαφορές του με το Ομάν και στη συνέχεια να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο, δηλαδή στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
www.bankingnews.gr
