Η Τουρκία εναντίον της στρατηγικής του Μεγάλου Ισραήλ...

 Η εμβάθυνση των ενεργειακών δεσμών με τη Ρωσία, η αποεπένδυση από το αμερικανικό δημόσιο χρέος και η προσπάθεια ενίσχυσης της τουρκικής επιρροής στον πρώην οθωμανικό χώρο δεν αποτελούν απλώς αντίδραση στα γεγονότα της Γάζας και της γενοκτονικής

πολιτικής του Ισραήλ, αλλά μέρος μιας μακροπρόθεσμης προετοιμασίας απέναντι σε μια περιφερειακή τάξη πραγμάτων που η Άγκυρα θεωρεί ολοένα και πιο εχθρική

Η Τουρκία το τελευταίο διάστημα  αντιδρά ενεργά στις γεωπολιτικές ανακατατάξεις κυρίως στον Περσικό Κόλπο: ρευστοποιεί ταυτόχρονα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, εμβαθύνει την ενεργειακή της σύμπραξη με τη Ρωσία, θεσπίζει ένα φορολογικό καθεστώς που στοχεύει στην προσέλκυση κεφαλαίων τα οποία εγκαταλείπουν τον Περσικό Κόλπο και έρχεται σε ευθεία αντιπαράθεση με την ισραηλινή πολιτική ηγεσία, η οποία πλέον μιλά ανοιχτά για την Τουρκία ως εχθρικό κράτος.
Πρόκειται για μια συνειδητή και δομημένη στρατηγική.
Τον Μάρτιο, η Τουρκία σχεδόν μηδένισε τις τοποθετήσεις της σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα (US Treasuries), μειώνοντάς τις από 16 δισ. δολάρια σε μόλις 1,8 δισ. δολάρια μέσα σε έναν μήνα.
Η επίσημη εξήγηση αποδίδει την κίνηση αυτή στη διαχείριση των συναλλαγματικών αποθεμάτων, καθώς η τουρκική λίρα αποδυναμώνεται και ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από το 32%.
Ωστόσο, οι πιέσεις στο χρηματοπιστωτικό σύστημα δεν αρκούν για να εξηγήσουν την κατεύθυνση αυτής της επιλογής.
Τα κράτη δεν ρευστοποιούν συστηματικά το χρέος των συμμάχων τους.

Ο Erdogan έχει διατυπώσει με σαφήνεια τις προθέσεις του

. Σε πρόσφατη ομιλία του χαρακτήρισε την Τουρκία «ένα από τα λαμπρότερα αστέρια της νέας εποχής», κάνοντας λόγο για την αποκατάσταση της οθωμανικής επιρροής στην ευρύτερη περιοχή.
Η Άγκυρα αντιτίθεται έντονα στις επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Γάζα και, σύμφωνα με τη στρατηγική της αντίληψη, η Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ αντιμετωπίζονται ολοένα και περισσότερο ως ενιαίος γεωπολιτικός πόλος.
Η εκποίηση των αμερικανικών ομολόγων αποτελεί επομένως όχι μόνο κίνηση διαχείρισης ρευστότητας, αλλά και σαφές πολιτικό μήνυμα.
Η τουρκική κυβέρνηση θεωρεί ότι διαμορφώνεται μια συγκυρία που μπορεί να αξιοποιήσει προς όφελός της.
Η ενεργειακή σχέση με τη Ρωσία αποτυπώνει την ίδια στρατηγική λογική.
Ο πυρηνικός σταθμός Akkuyu, που κατασκευάζεται από τη Rosatom με βάση το μοντέλο «κατασκευή–ιδιοκτησία–λειτουργία» (Build-Own-Operate), στο οποίο η ρωσική πλευρά διατηρεί την ιδιοκτησία επί δεκαετίες, εξασφάλισε πρόσθετη ρωσική χρηματοδότηση ύψους 9 δισ. δολαρίων, εκ των οποίων 4–5 δισ. προβλέπεται να εκταμιευθούν μόνο μέσα στο 2026.
Παρότι η Τουρκία προβάλλει δυναμικά τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τον στόχο για μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2053, το έργο του Akkuyu βρίσκεται ουσιαστικά εκτός αυτού του αφηγήματος.
Όταν τεθεί σε πλήρη λειτουργία, αναμένεται να καλύπτει περίπου το 10% της ηλεκτροπαραγωγής της χώρας, δημιουργώντας μια μακροχρόνια στρατηγική εξάρτηση από τη Μόσχα, την οποία καμία επένδυση στην ηλιακή ενέργεια δεν μπορεί να εξαλείψει.
Η Τουρκία μιλά για ενεργειακή διαφοροποίηση, αλλά στην πράξη ενεργεί με αυστηρό πραγματισμό.

Οι απρόσμενες ευκαιρίες με τον πόλεμο Ιράν - ΗΠΑ

Η σύγκρουση με το Ιράν δημιούργησε απρόσμενα μία ευκαιρία για τον Erdogan στο μέτωπο της προσέλκυσης κεφαλαίων.
Η αναταραχή στα χρηματοοικονομικά κέντρα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), με κυριότερο το Ντουμπάι, επανέφερε στο προσκήνιο σημαντικά διεθνή κεφάλαια που αναζητούν νέα έδρα.
Επενδυτές που είχαν μεταφέρει την περιουσία τους στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για το ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς επανεξετάζουν πλέον τις επιλογές τους.

Εισροή επενδύσεων από τα κράτη του Περσικού Κόλπου

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το τουρκικό κοινοβούλιο ενέκρινε πρόσφατα το βασικό πακέτο φορολογικών κινήτρων του Erdogan, το οποίο περιλαμβάνει εννέα μόνιμες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και αποτελεί μία από τις πλέον επιθετικές πολιτικές προσέλκυσης κεφαλαίων της τελευταίας δεκαετίας:
• Μηδενικός φόρος εισοδήματος επί εισοδημάτων αλλοδαπής για 20 χρόνια.
• Φόρος κληρονομιάς μόλις 1% ανεξαρτήτως ύψους περιουσίας.
• Δυνατότητα απόκτησης υπηκοότητας με επένδυση από 400.000 δολάρια.
• Εφάπαξ φόρος 2% για επαναπατρισμό κεφαλαίων από το εξωτερικό, χωρίς έλεγχο προέλευσης.
• Μόνιμος εταιρικός φορολογικός συντελεστής 9%.
• Μηδενική φορολογία για συναλλαγές που πραγματοποιούνται μέσω Τουρκίας.
• Ίδρυση επιχείρησης μέσα σε μία ημέρα με διαδικασίες υποβοηθούμενες από τεχνητή νοημοσύνη.
• Αδασμολόγητες εισαγωγές μηχανημάτων και εξοπλισμού με μηδενικό ΦΠΑ.
• Νέο στεγαστικό πλαίσιο με προκαταβολή 10% και διάρκεια δανείου έως 25 έτη.
Το τελευταίο μέτρο παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η μεταρρύθμιση στη στεγαστική πίστη δεν αποτελεί απλώς αλλαγή στους όρους χρηματοδότησης, αλλά ανοίγει την αγορά σε εκατομμύρια νέους Τούρκους αγοραστές που μέχρι σήμερα δεν είχαν πρόσβαση στην αγορά κατοικίας.
Η αύξηση της εγχώριας ζήτησης συμπίπτει χρονικά με την πιθανή εισροή ξένων κεφαλαίων μέσω του νέου φορολογικού καθεστώτος.
Η τουρκική αγορά κατοικίας ήδη χαρακτηρίζεται από περιορισμένη προσφορά.
Ο συνδυασμός νέων εγχώριων αγοραστών και διεθνών επενδυτών που αναζητούν ένα χαμηλής φορολογίας επενδυτικό περιβάλλον θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν νέο ανοδικό κύκλο τιμών, ιδιαίτερα στην Κωνσταντινούπολη και στις παραθαλάσσιες πόλεις όπου συγκεντρώνεται η ξένη ζήτηση.
Το σχέδιο μετατροπής της Κωνσταντινούπολης σε διεθνές χρηματοοικονομικό κέντρο ανάγεται τουλάχιστον στο 2009, όταν ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Nazim Ekren προωθούσε την ανάπτυξη του Atasehir ως πυρήνα του χρηματοοικονομικού κέντρου της Ευρασίας.
Ο Aran Hawker, ο οποίος παρείχε υποδομές διαπραγμάτευσης στα χρηματιστήρια της Κωνσταντινούπολης το 2011, εκτιμά ότι η ανακατανομή του διεθνούς πλούτου δεν θα προέλθει μόνο από τις χώρες του Κόλπου, αλλά και από τη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς πολλοί επενδυτές «δεν είναι ικανοποιημένοι από τις πολιτικές εξελίξεις στις χώρες τους».
Επιπλέον, τα έσοδα από δραστηριότητες διαμετακομιστικού εμπορίου στο Istanbul Finance Centre απαλλάσσονται πλήρως από τον εταιρικό φόρο έως το 2047.

Η σκιά του «Μεγάλου Ισραήλ» στη Μέση Ανατολή 

Πίσω από τους φορολογικούς και ενεργειακούς υπολογισμούς διαμορφώνεται ένα βαθύτερο στρατηγικό υπόβαθρο, το οποίο η Άγκυρα φαίνεται να λαμβάνει σοβαρά υπόψη, ενώ αρκετοί δυτικοί αναλυτές το υποβαθμίζουν.
Η διεύρυνση της ισραηλινής στρατηγικής επιρροής στην περιοχή, που επιταχύνθηκε μετά τις επιχειρήσεις στη Γάζα, έχει οδηγήσει την Τουρκία να θεωρεί ότι βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο αυτής της δυναμικής.
Ο Βόσπορος, το στενό που συνδέει τη Μαύρη Θάλασσα με τη Μεσόγειο και από το οποίο διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας και σιτηρών, δεν αποτελεί απλώς ένα τουρκικό περιουσιακό στοιχείο.
Είναι ένα από τα σημαντικότερα στρατηγικά σημεία ελέγχου στον κόσμο και η επιρροή πάνω σε αυτό αποτελεί διαχρονικό στόχο των μεγάλων περιφερειακών δυνάμεων.
Ο Ισραηλινός Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού Miki Zohar δήλωσε χαρακτηριστικά:
«Πρέπει να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε την Τουρκία ως εχθρικό κράτος.»
Από την πλευρά του, ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ Naftali Bennett δήλωσε:
«Αναδύεται μια νέα τουρκική απειλή. Πρέπει να δράσουμε με διαφορετικούς τρόπους, αλλά ταυτόχρονα απέναντι στην απειλή από την Τεχεράνη και απέναντι στην εχθρότητα της Άγκυρας.»
Οι δηλώσεις αυτές δεν προέρχονται από περιθωριακές πολιτικές φωνές. Όταν ένας εν ενεργεία υπουργός και ένας πρώην πρωθυπουργός τοποθετούν την Τουρκία και το Ιράν στο ίδιο στρατηγικό πλαίσιο απειλών, αυτό αποτελεί ένδειξη μιας ευρύτερης μεταβολής στη στρατηγική αντίληψη του Ισραήλ, με πιθανές συνέπειες για τη συνοχή του ΝΑΤΟ, το καθεστώς του Βοσπόρου και τη σταθερότητα της περιοχής.
Ο Erdogan, σύμφωνα με την ίδια προσέγγιση, ερμηνεύει αυτές τις εξελίξεις ως σαφές μήνυμα.
Η εμβάθυνση των ενεργειακών δεσμών με τη Ρωσία, η αποεπένδυση από το αμερικανικό δημόσιο χρέος και η προσπάθεια ενίσχυσης της τουρκικής επιρροής στον πρώην οθωμανικό χώρο δεν αποτελούν απλώς αντίδραση στα γεγονότα της Γάζας και της γενοκτονικής πολιτικής του Ισραήλ, αλλά μέρος μιας μακροπρόθεσμης προετοιμασίας απέναντι σε μια περιφερειακή τάξη πραγμάτων που η Άγκυρα θεωρεί ολοένα και πιο εχθρική.

Η θεωρία περί «Μεγάλου Ισραήλ», υποστηρίζει ότι η ισραηλινή επιρροή θα μπορούσε να εκτείνεται από τον Νείλο έως τον Ευφράτη.
Η Τουρκία βρίσκεται στο βόρειο άκρο αυτής της γεωστρατηγικής ζώνης.
Ο έλεγχος ή η αποσταθεροποίηση του Βοσπόρου θα μπορούσε να μεταβάλει ριζικά την ισορροπία ναυτικής ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μαύρη Θάλασσα. Ανεξάρτητα από το αν αποδίδει κανείς αξιοπιστία σε αυτή την ερμηνεία, τα μηνύματα της ισραηλινής πολιτικής ηγεσίας αρκούν ώστε η Άγκυρα να θεωρεί την απειλή υπαρκτή και να σχεδιάζει ανάλογα.
Ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ που μειώνει δραστικά την έκθεσή του στο αμερικανικό δημόσιο χρέος, κατασκευάζει πυρηνικούς σταθμούς με τη Ρωσία, επιδιώκει να προσελκύσει κεφάλαια που εγκαταλείπουν τη Δύση και ταυτόχρονα κατονομάζεται ως εχθρικό κράτος από κορυφαίους Ισραηλινούς αξιωματούχους δεν παρασύρεται απλώς από τις εξελίξεις.
Αναδιατάσσει τη στρατηγική του σε όλα τα μέτωπα ταυτόχρονα.
Η συνολική εικόνα που προκύπτει, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι συνεκτική και επιταχυνόμενη.
Η Τουρκία ελέγχει τον Βόσπορο, συνορεύει με τη Μέση Ανατολή, διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ και εξαρτάται ενεργειακά από εισαγωγές, γεγονός που καθιστά τις γεωπολιτικές κρίσεις παράγοντα ενίσχυσης του πληθωρισμού, πίεσης στα επιτόκια και απομείωσης των συναλλαγματικών αποθεμάτων.
Ωστόσο, ο Erdogan δεν επιλέγει να αναζητήσει μεγαλύτερη στήριξη από τη Δύση.
Αντίθετα, ενισχύει τον ενεργειακό άξονα με τη Ρωσία, ευθυγραμμίζεται με την οπτική μεγάλου μέρους του Παγκόσμιου Νότου για τη σύγκρουση στη Γάζα, επιδιώκει να καταστήσει την Κωνσταντινούπολη ωφελημένη από την αστάθεια στον Περσικό Κόλπο και τις πολιτικές δυσλειτουργίες της Δύσης και ταυτόχρονα προετοιμάζεται διακριτικά απέναντι σε μια περιφερειακή τάξη πραγμάτων που πλέον αντιμετωπίζει την Τουρκία ως αντίπαλο.
Η ρευστοποίηση των αμερικανικών ομολόγων αποτελεί μόνο ένα στοιχείο αυτής της ευρύτερης στρατηγικής ακολουθίας.
Το όραμα της αναβίωσης της οθωμανικής επιρροής αποτελεί το ερμηνευτικό πλαίσιο. Και, κατά τον αρθρογράφο, οι εξελίξεις επιταχύνονται ταχύτερα απ' όσο αντιλαμβάνονται οι περισσότεροι επενδυτές.

www.bankingnews.gr