Προς το παρόν, η Ρωσία
υφίσταται συνεχή πλήγματα στην επικράτειά της, ενώ οι χώρες-μέλη του
ΝΑΤΟ παραμένουν στο απυρόβλητο. Το μόνο κόστος που πληρώνουν είναι
οικονομικό. Για όποιον έχει αίσθηση της Ιστορίας και στοιχειώδη στρατηγική
σκέψη, είναι
Μπορεί ο Πούτιν να είχε τις δικές του αυταπάτες για το “πνεύμα του Άνκορατζ”, μπορεί να δείχνει μεγάλη αυτοσυγκράτηση φοβούμενος μία ανεξέλεγκτη κλιμάκωση, αλλά είναι τα ίδια τα πράγματα που τον εξωθούν σε κλιμάκωση. Είναι ηλίου φαεινότερο ότι η Μόσχα δεν έχει να περιμένει τίποτα από τον Τραμπ. Όσο για τους Ευρωπαίους, είναι εξόφθαλμο ότι, όσο βρίσκονται στο απυρόβλητο, δεν έχουν λόγο να αλλάξουν στάση.
Μόνο εάν οι Ρώσοι λάμβαναν ριζοσπαστικά στρατιωτικά μέτρα εντός της Ουκρανίας και ταυτοχρόνως μετέφεραν επιλεκτικά τον πόλεμο και στις χώρες που έχουν ευθέως εμπλακεί στο πλευρό του Κιέβου, θα υποχρέωναν και τον Τραμπ και τους Ευρωπαίους να αλλάξουν γραμμή πλεύσης. Προς το παρόν, το Κρεμλίνο θεωρεί ότι η ύπαρξη του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ απαγορεύει πλήγματα σε χώρες-μέλη. Με τη θεώρηση αυτή, όμως, αυτοεγκλωβίζεται, επιτρέποντας στους Ευρωπαίους να πολεμούν εναντίον της Ρωσίας, ενώ οι ίδιοι βρίσκονται στο απυρόβλητο.
Είναι ενδεικτικό ότι οι Ουκρανοί κάθε νύχτα εκτοξεύουν τριπλάσια-τετραπλάσια drones στο εσωτερικό της Ρωσίας από όσα εκτοξεύουν οι Ρώσοι σε ουκρανικούς στόχους. Και μάλιστα είναι οι Ουκρανοί που κλιμακώνουν, με τους Ρώσους να ακολουθούν. Είναι οι Ουκρανοί που άρχισαν να πλήττουν εμπορικά πλοία στη Μαύρη Θάλασσα, γεγονός που ουσιαστικά τείνει να καταργήσει το διεθνές εμπόριο εκεί. Είναι επίσης οι Ουκρανοί που άρχισαν να βομβαρδίζουν μεγάλες εμπορικές αποθήκες (logistics) με σκοπό τη φθορά της ρωσικής οικονομίας. Περιττό να σημειωθεί ότι σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, τέτοιες επιθέσεις συνιστούν έγκλημα πολέμου. Αυτά, όμως, είναι ενοχλητικές λεπτομέρειες για τα κατά τα άλλα ευαίσθητα δυτικά Μίντια.
Η δυνατότητα του Κιέβου να εκτοξεύει πολλαπλάσια drones δεν προκύπτει από μία δική του μεγαλύτερη βιομηχανική ικανότητα, αλλά από το γεγονός ότι πολλά εργοστάσια στην Ευρώπη παράγουν μαζικά drones (και πυραύλους), τα οποία στέλνονται στην Ουκρανία. Η δε ευστοχία τους εξασφαλίζεται από τις επιχειρησιακές πληροφορίες που σε μόνιμη βάση παρέχουν Αμερικανοί και Ευρωπαίοι, συμμετέχοντες και άμεσα στους βομβαρδισμούς ρωσικών στόχων.
Κεντρικός εχθρός
Είναι προφανές ότι το ΝΑΤΟ έχει εισέλθει σε νέα ιστορική φάση. Ιδρύθηκε για να ανασχέσει τη Σοβιετική Ένωση, όχι μόνο επειδή ήταν κομμουνιστική, αλλά κυρίως επειδή η Δύση την έβλεπε ως κύριο γεωπολιτικό αντίπαλο. Γι’ αυτό κι όταν κατέρρευσε η Σοβιετική Ένωση, όχι μόνο η Συμμαχία δεν διαλύθηκε, αλλά και επεκτάθηκε μέχρι τα σύνορα της Ρωσίας, την οποία έβλεπε σαν αδύναμη συνέχεια του πρώην σοβιετικού ανταγωνιστή. Όταν, μάλιστα, ο Πούτιν έδειξε ότι δεν θα άφηνε το δυτικό κεφάλαιο να λεηλατήσει με νεοαποικιακούς όρους τους τεράστιους ρωσικούς φυσικούς πόρους, η Δύση έπαψε να τηρεί τα προσχήματα.
Όπως είναι γνωστό, το υποστηριχθέν από τις ΗΠΑ πραξικόπημα του Μαϊντάν εξ αντιδιαστολής οδήγησε στην αναίμακτη προσάρτηση της Κριμαίας (2014). Η προσάρτηση έδωσε την ευκαιρία στη Δύση να στριμώξει την “Αρκούδα”, με αποτέλεσμα να φθάσουμε στην εισβολή το 2022. Ήταν κοινός τόπος ότι η Ρωσία δεν θα ανεχόταν την προαναγγελθείσα (από το 2008) ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τους Δυτικούς να σπρώξουν τα πράγματα στη ρήξη.
Όπως και να έχει, ο πόλεμος στην Ουκρανία λειτούργησε σαν καταλύτης, επαναφέροντας με ωμό τρόπο τη Ρωσία στη θέση του κεντρικού εχθρού. Σ’ αυτό το κλίμα το ΝΑΤΟ απέκτησε βαθύτερη πολιτική-στρατιωτική συνοχή στην Ευρώπη, παρά το ρήγμα που του προκαλεί η στάση του Τραμπ. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για ιδιοτροπία του τωρινού προέδρου. Η αμερικανική στρατηγική μεταβάλλεται σταδιακά. Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να μεταφέρει την ευθύνη για την αντιμετώπιση της Ρωσίας στους Ευρωπαίους, διατηρώντας, βεβαίως, τον ηγετικό της ρόλο, αλλά περιορίζοντας τη δική της άμεση εμπλοκή.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανταποκρίνονται. Όχι μόνο αυξάνουν τις στρατιωτικές δαπάνες και επενδύουν στην πολεμική βιομηχανία, αλλά και καλλιεργώντας αντιρωσικό κλίμα. Η καλλιέργεια πολεμικού κλίματος δεν οφείλεται μόνο στην σχεδόν υστερική ρωσοφοβία, αλλά και στην εκτίμηση ότι η αναγόρευση της Ρωσίας στον απόλυτο εχθρό υπηρετεί δύο σκοπιμότητες: Πρώτον, ενισχύει τη συνοχή της Ευρώπης και δεύτερον, επιτρέπει στις κυβερνήσεις να κατευθύνουν πόρους από το κοινωνικό κράτος στους εξοπλισμούς, τους οποίους θεωρούν και εργαλείο οικονομικής αναζωογόνησης για τις ευρωπαϊκές οικονομίες, που αντιμετωπίζουν χαμηλούς ρυθμούς ανάπτυξης.
Η Ουκρανία ως γεωπολιτικό διακύβευμα
Στο κέντρο του εν εξελίξει ιδιότυπου πολέμου βρίσκεται ως μεγάλο γεωπολιτικό διακύβευμα η Ουκρανία. Εάν, δηλαδή, θα ενσωματωθεί στη Δύση, ή θα μετατραπεί σε κράτος-μαξιλάρι μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας, όπως επιδιώκει η Μόσχα. Μπορεί προς το παρόν η ένταξη της Ουκρανίας στη Συμμαχία να έχει μπει στο ράφι, αλλά έχει ήδη δρομολογηθεί η διαδικασία ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Επειδή, όμως, διεξάγεται πόλεμος, επειδή η Ουκρανία δεν εκπληρώνει κατ’ ουδένα τρόπο τις προϋποθέσεις ένταξης και τέλος επειδή είναι μεγάλη “μπουκιά” που η ένταξή της εγείρει σοβαρά προβλήματα, κυρίως στον τομέα των αγροτικών επιδοτήσεων, το ευρωιερατείο επινοεί ειδικό καθεστώς, το οποίο να μην είναι μεν πλήρης ένταξη, αλλά ουσιαστικά να προσδένει οριστικά το Κίεβο στο ευρωπαϊκό άρμα.
Η Μόσχα δεν είχε αυταπάτες ότι το ΝΑΤΟ επιχειρούσε να ενσωματώσει ντε φάκτο την Ουκρανία και γι’ αυτό έγινε η εισβολή. Αποδεχόμενη, όμως, την ένταξή της στην ΕΕ έδειξε ότι δεν κατανοεί πως η ένταξη στην ΕΕ είναι πιο σκληρή ενσωμάτωση στη Δύση απ’ ό,τι η ένταξη στο ΝΑΤΟ. Οι Ρώσοι έβλεπαν την ΕΕ ως οικονομική ένωση, που είναι η πρόσοψη, υποτιμώντας το γεγονός ότι είναι και ένα είδος πολιτικής ένωσης, που τείνει πλέον να αποκτήσει και στρατιωτική διάσταση.
Οι Ευρωπαίοι ευθέως και οι Αμερικανοί εμμέσως πλην σαφώς καθοδηγούν τον πόλεμο κατά της Ρωσίας, ειδικά τις επιθέσεις με drones και πυραύλους. Και όπως έχω προαναφέρει, το γεγονός ότι η Ρωσία υφίσταται συνεχώς πλήγματα με αποτέλεσμα σοβαρές στρατιωτικές και οικονομικές απώλειες, ενώ η Ευρώπη παραμένει στο απυρόβλητο, δημιουργεί μία μη βιώσιμη ανισορροπία. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι αργά ή γρήγορα, ο Πούτιν θα υποχρεωθεί να υπερβεί την αυτοσυγκράτηση, που τόσο έχει κοστίσει στη χώρα του και να κλιμακώσει.
Το γεγονός ότι οι ουκρανικές απώλειες είναι μεγαλύτερες δεν λύνει το πρόβλημα της Μόσχας. Εάν οι Ρώσοι προέλαυναν με ταχύ ρυθμό και η κατάρρευση της ουκρανικής άμυνας ήταν ζήτημα μερικών εβδομάδων, η αυτοσυγκράτηση θα είχε ένα νόημα. Όλα δείχνουν, ωστόσο, ότι οι σημαντικές ρωσικές επιτυχίες στο έδαφος είναι αργές και δεν προδιαγράφουν επικείμενη κατάρρευση της ουκρανικής άμυνας.
Το πυρηνικό χαρτί
Η ανάγκη της Ρωσίας να σταματήσει την αιμορραγία που υφίσταται, την ωθεί πιεστικά στο να κάνει αυτά που από στρατιωτική άποψη όφειλε να είχε κάνει σχεδόν εξαρχής και πάντως όχι μετά από τεσσεράμισι χρόνια. Όπως επανειλημμένως έχω γράψει σ’ αυτές τις στήλες, αλλά και δύο βιβλία μου για τον πόλεμο στην Ουκρανία (2022 και 2025), η Μόσχα μπορεί κατά καιρούς να εκτόξευσε απειλές, αλλά στην πραγματικότητα ποτέ δεν έθεσε ξεκάθαρες κόκκινες γραμμές. Το αποτέλεσμα είναι όλο αυτό το διάστημα οι Δυτικοί να ροκανίζουν (δια της σαλαμοποίησης) τη ρωσική αποτροπή, δηλαδή τις θεωρούμενες κόκκινες γραμμές της Ρωσίας.
Έτσι φθάσαμε στο σημείο οι Δυτικοί, δια χειρός Ουκρανών, να έχουν μειώσει τον όγκο διύλισης στη Ρωσία πάνω από το μισό, να έχουν αχρηστέψει δεκάδες ρωσικά δεξαμενόπλοια, να καταστρέφουν γιγαντιαίες εμπορικές αποθήκες και οι μεγάλες ρωσικές πόλεις να είναι σχεδόν στο έλεος ουκρανικών drones. Έτσι όπως έχουν εξελιχθεί τα πράγματα, ή ο Πούτιν θα αποξενωθεί πλήρως από το δημόσιο αίσθημα στη χώρα του, ή θα ανταποκριθεί στην πίεση για ριζικά στρατιωτικά μέτρα.
Οι τελευταίες ρωσικές επιθέσεις δείχνουν πως κινείται προς αυτή την κατεύθυνση. Σε πρώτη φάση δεν πρόκειται να πλήξει στόχους σε χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ. Θα εντατικοποιήσει τις επιθέσεις στην ουκρανική επικράτεια, πλήττοντας πλέον, όχι μόνο στρατιωτικές εγκαταστάσεις, κέντρα διοίκησης, πολεμικές βιομηχανίες και ενεργειακές υποδομές, αλλά και το σιδηροδρομικό δίκτυο και γέφυρες. Με άλλα λόγια, η Μόσχα δείχνει να προσχωρεί στον ολοκληρωτικό πόλεμο, που διεξάγει τον τελευταίο καιρό το Κίεβο.
Το εάν αυτά τα πλήγματα θα αποδειχθούν ικανά να συρρικνώσουν τις επιθέσεις στη ρωσική επικράτεια θα φανεί. Εάν όχι, τότε θα τεθεί επί τάπητος το ζήτημα ρωσικών πυραυλικών επιθέσεων σε πολεμικές βιομηχανίες χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, που παράγουν για λογαριασμό της Ουκρανίας. Και τότε θα δοκιμασθεί στην πράξη η αποτροπή που αντιπροσωπεύει το άρθρο 5. Γιατί είναι προφανές ότι εάν η Μόσχα τελικώς πραγματοποιήσει τέτοιες επιθέσεις, θα έχει κατέβει από το ράφι το πυρηνικό χαρτί ως ρωσική αποτροπή μίας μαζικής επίθεσης εκ μέρους του ΝΑΤΟ. Γι’ αυτό, όμως, σε επόμενο άρθρο.
