Σοβαρούς τριγμούς που απειλούν με κατάρρευση την κυβερνητική συμμαχία
προκαλεί η στάση της ιουδαϊκής υπερορθόδοξης παράταξης «Ντέγκελ ΧαΤορά»
(Degel HaTorah). Οι βουλευτές του κόμματος κλήθηκαν εσπευσμένα σε
συνάντηση με
Η κίνηση αυτή ακολουθεί τις πληροφορίες ότι η παράταξη απειλεί με διάλυση της Κνεσέτ (του ισραηλινού κοινοβουλίου), εκτός εάν η κυβέρνηση δεσμευτεί για την άμεση προώθηση του νόμου που εξαιρεί τους σπουδαστές των θρησκευτικών σχολών (γεσίβα) από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία.
Η εντολή του Ραβίνου Λάντο και το τέλος του «Δεξιού Μπλοκ»
«Αυτή την ώρα, οι βουλευτές της Ντέγκελ ΧαΤορά εκλήθησαν στην κατοικία του ηγέτη της γενιάς, Ραβίνου Ντοβ Λάντο», δήλωσε εκπρόσωπος του πνευματικού ηγέτη.
Πριν από την ανακοίνωση, εκπρόσωπος του προέδρου του κόμματος, Μοσέ Γκαφνί, επιβεβαίωσε στους Times of Israel ότι οι νομοθέτες «αναμένουν την απόφαση του ραβίνου».
Μετά την ολοκλήρωση της συνάντησης στην Μπνέι Μπρακ, ο Ραβίνος Ντοβ Λάντο ζήτησε την άμεση διάλυση της Κνεσέτ και τη διεξαγωγή εκλογών εντός του έτους, καταγγέλλοντας την αποτυχία της κυβέρνησης να νομοθετήσει την απαλλαγή των σπουδαστών γεσίβα.
«Δεν έχουμε πλέον καμία εμπιστοσύνη στον Νετανιάχου. Από εδώ και στο εξής, θα πράττουμε μόνο ό,τι είναι προς το συμφέρον του Υπερορθόδοξου Ιουδαϊσμού και του κόσμου των γεσίβα.
»Πρέπει να κινηθούμε για τη διάλυση της Κνεσέτ το συντομότερο δυνατό.
»Η έννοια του “δεξιού μπλοκ” δεν υφίσταται πλέον για εμάς», τόνισε ο ραβίνος σε επίσημη δήλωσή του.
Η Ντέγκελ ΧαΤορά, που εκπροσωπεί τη μη-χασιδική «λιθουανική» κοινότητα, αποτελεί τη μία από τις δύο συνιστώσες του κόμματος «Ενωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά» (UTJ), με τη δεύτερη να είναι η «Αγκουντάτ Γισραέλ».
Ερωτηθείς αν και η δική του πτέρυγα απειλεί με πτώση της κυβέρνησης, πηγή της Αγκουντάτ Γισραέλ απάντησε λακωνικά: «Πάντα».
Πολιτικό αδιέξοδο και εσωτερικές έριδες
Η διάλυση της Κνεσέτ απαιτεί ευρύτερη στήριξη, κυρίως από το έτερο υπερορθόδοξο κόμμα, το «Σας» (Shas).
Αν και δημοσιεύματα της Israel Hayom ανέφεραν ότι ο πρόεδρος του Σας, Αριέ Ντερί, είναι επίσης επιφυλακτικός με την ψήφιση του επίμαχου νομοσχεδίου πριν από τις εκλογές, ο ίδιος το διέψευσε.
Εκπρόσωπος του Λάντο επέμεινε ότι υπάρχει «πλήρης και απόλυτη συναίνεση» μεταξύ των δύο κομμάτων.
Την ίδια στιγμή, η αξιωματική αντιπολίτευση υπό τον Γιαΐρ Λαπίντ (κόμμα «Γες Ατίντ») ανακοίνωσε ότι θα καταθέσει πρόταση διάλυσης του κοινοβουλίου την ερχόμενη εβδομάδα, επιδιώκοντας κάλπες άμεσα αντί για τον Οκτώβριο.
Σε δεινή θέση ο Νετανιάχου: «Μας εμπαίζει»
Η κρίση κορυφώθηκε με την έναρξη της θερινής περιόδου της Κνεσέτ.
Κορυφαία στελέχη του «Ενωμένου Ιουδαϊσμού της Τορά» παραδέχονται πλέον ανοιχτά ότι το νομοσχέδιο για τη στράτευση δεν πρόκειται να περάσει.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Μοσέ Γκαφνί αρνείται πλέον να απαντήσει ακόμη και στις τηλεφωνικές κλήσεις του Μπενιαμίν Νετανιάχου.
«Ο Νετανιάχου μας εμπαίζει με δικαιολογίες ότι δεν υπάρχει πλειοψηφία», αναφέρουν πηγές του κόμματος στο Kikar HaShabbat.
Ο πρόεδρος της παράταξης, Ιτζχάκ Γκόλντκνοπφ, ήταν καταπελτικός:
«Ο Νετανιάχου υποσχέθηκε δύο πράγματα: την εξάλειψη της πυρηνικής απειλής του Ιράν και την ψήφιση του νόμου για τη στράτευση.
»Το Ιράν προχώρησε, η στράτευση πήγε πίσω. Δεν έχουμε τίποτα να δείξουμε στους ψηφοφόρους μας».
Αντιδράσεις από τον Θρησκευτικό Σιωνισμό
Το κλίμα βαραίνει και από τις αντιδράσεις εντός της κυβέρνησης. Ο Υπουργός Θρησκευτικών Υποθέσεων, Οφίρ Σοφέρ (του κόμματος «Θρησκευτικός Σιωνισμός»), ξεκαθάρισε ότι το νομοσχέδιο στην παρούσα μορφή του δεν θα περάσει χωρίς σημαντικές αλλαγές, σημειώνοντας ότι η πραγματικότητα μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου επιβάλλει επαναξιολόγηση των δυνάμεων των IDF.
«Μεγαλώσαμε με την Τορά και την εργασία, με τη μάθηση και την άμυνα.
»Αυτό δεν στρέφεται κατά του κόσμου της Τορά – είναι ζήτημα επιβίωσης», απάντησε ο Σοφέρ στις επικρίσεις του Γκαφνί, υπογραμμίζοντας το χάσμα που χωρίζει πλέον τους εταίρους του κυβερνητικού συνασπισμού.
Η εξαίρεση των Υπερορθόδοξων Εβραίων (Χαρεντί) από την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία είναι ένα από τα πιο ακανθώδη και διαχρονικά ζητήματα της ισραηλινής κοινωνίας, το οποίο συνδυάζει θεολογικές πεποιθήσεις, ιστορικές συμφωνίες και πολιτικές ισορροπίες.
Οι κύριοι λόγοι συνοψίζονται στα εξής σημεία:
Η θεολογική πεποίθηση: Η Τορά ως «πνευματική ασπίδα»
Για την κοινότητα των Χαρεντί, η εντατική μελέτη της Τορά (των ιερών κειμένων) δεν είναι απλώς μια θρησκευτική υποχρέωση, αλλά η πραγματική εγγύηση για την επιβίωση του εβραϊκού έθνους.
Πιστεύουν ότι οι σπουδαστές των θρησκευτικών σχολών (γεσίβα) προστατεύουν το Ισραήλ μέσω της προσευχής και της μελέτης εξίσου -αν όχι περισσότερο- από ό,τι οι στρατιώτες στο πεδίο της μάχης.
Το ιστορικό «Status Quo»
Το ζήτημα ανάγεται στην ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1948. Ο πρώτος πρωθυπουργός, Νταβίντ Μπεν Γκουριόν, παραχώρησε εξαίρεση σε περίπου 400 σπουδαστές γεσίβα, ώστε να αναγεννηθεί η εβραϊκή μάθηση που είχε σχεδόν αφανιστεί κατά το Ολοκαύτωμα.
Τότε, η κοινότητα των Υπερορθόδοξων ήταν μικρή.
Σήμερα, λόγω των υψηλών ρυθμών γεννητικότητας, οι εξαιρέσεις αφορούν δεκάδες χιλιάδες νέους κάθε χρόνο, προκαλώντας κοινωνικές αντιδράσεις για την «ανισότητα στα βάρη».
Φόβος για την πολιτισμική αλλοίωση
Ο στρατός στο Ισραήλ λειτουργεί ως ένα «χωνευτήρι» (melting pot) που προωθεί την ενσωμάτωση στη σύγχρονη ισραηλινή κοινωνία. Οι ηγέτες των Χαρεντί φοβούνται ότι αν οι νέοι τους καταταγούν:
Θα εκτεθούν σε έναν κοσμικό τρόπο ζωής που έρχεται σε σύγκρουση με τις αυστηρές θρησκευτικές τους αρχές.
Θα απομακρυνθούν από την κοινότητα και την επιρροή των ραβίνων.
Θα δυσκολευτούν να τηρήσουν τους αυστηρούς κανόνες διατροφής (kosher) και τον διαχωρισμό των φύλων.
Πολιτική ισχύς
Τα υπερορθόδοξα κόμματα (όπως η Ντέγκελ ΧαΤορά και το Σας) αποτελούν συχνά τον «ρυθμιστή» για τον σχηματισμό κυβερνήσεων συνασπισμού. Χρησιμοποιούν αυτή την ισχύ για να διασφαλίσουν ότι η εξαίρεση από τη στρατεία θα παραμείνει σε ισχύ, θέτοντάς την ως κόκκινη γραμμή για τη στήριξη οποιασδήποτε κυβέρνησης.
Μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 και τον παρατεταμένο πόλεμο, η πίεση προς τους Χαρεντί έχει αυξηθεί κατακόρυφα.
Το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ έχει κρίνει ότι η καθολική εξαίρεση είναι παράνομη και κάνει διακρίσεις.
Μεγάλο μέρος της ισραηλινής κοινωνίας απαιτεί πλέον «ισότητα στη θητεία», καθώς οι ανάγκες του στρατού σε ανθρώπινο δυναμικό έχουν πολλαπλασιαστεί.
Αυτό το χάσμα δημιουργεί την τρέχουσα πολιτική κρίση, καθώς οι ραβίνοι προτιμούν ακόμη και την πτώση της κυβέρνησης προκειμένου να μην υποχρεωθούν οι σπουδαστές τους να φορέσουν τη στολή.
Η κοινότητα των Υπερορθόδοξων Εβραίων (Χαρεντί) αποτελεί το ταχύτερα αναπτυσσόμενο τμήμα του πληθυσμού στο Ισραήλ, παρουσιάζοντας ετήσιο ρυθμό αύξησης περίπου 4,2% (έναντι 1,9% του γενικού πληθυσμού).
Με βάση τα πλέον πρόσφατα στατιστικά δεδομένα για το 2025 και τις εκτιμήσεις για το 2026:
Πληθυσμιακά στοιχεία (2025-2026)
Αριθμός: Ο πληθυσμός τους ανέρχεται πλέον σε περίπου 1,45 εκατομμύρια.
Ποσοστό: Αντιπροσωπεύουν το 14,3% του συνολικού πληθυσμού του Ισραήλ.
Ηλικιακή δομή: Πρόκειται για μια εξαιρετικά νεανική κοινότητα, καθώς το 57% των μελών της είναι κάτω των 20 ετών (συγκριτικά με το 31% του υπόλοιπου πληθυσμού).
Λόγω του υψηλού δείκτη γονιμότητας (περίπου 6,5 παιδιά ανά γυναίκα, αν και παρατηρείται μια ελαφρά πτωτική τάση τα τελευταία χρόνια), οι προβλέψεις της Κεντρικής Στατιστικής Υπηρεσίας του Ισραήλ δείχνουν:
2030: Θα αποτελούν το 16% του πληθυσμού.
2033: Αναμένεται να φτάσουν τα 2 εκατομμύρια.
2050: Εκτιμάται ότι 1 στους 4 Ισραηλινούς (περίπου 24%) θα είναι Υπερορθόδοξος.
Αυτή η ραγδαία δημογραφική άνοδος είναι και ο λόγος που το ζήτημα της στράτευσης έχει γίνει τόσο κρίσιμο, καθώς ένα όλο και μεγαλύτερο ποσοστό των πολιτών που φτάνουν σε ηλικία στράτευσης (σήμερα περίπου το 24%) ανήκει σε αυτή την κατηγορία.
