Τη στιγμή που η Ελλάδα ποντάρει στην κυριαρχία των Rafale στο Αιγαίο, ένα ντόμινο αρνητικών εξελίξεων στις διεθνείς πωλήσεις του γαλλικού μαχητικού προκαλεί έντονο προβληματισμό. Η άρνηση της Γαλλίας να μοιραστεί κρίσιμες τεχνολογίες οδηγεί
Οι πολλαπλές οπισθοδρομήσεις για το Rafale
Πιο αναλυτικά, τον τελευταίο μήνα, το γαλλικό μαχητικό αεροσκάφος Rafale υπέστη πολλαπλές οπισθοδρομήσεις.
Πρώτον, υπήρξαν αναφορές ότι η Ινδία
θα μπορούσε ενδεχομένως να επανεξετάσει τη μαζική παραγγελία της για
114 μαχητικά αεροσκάφη Rafale, αξίας περίπου 36 δισ. δολ., τη μεγαλύτερη
εξαγωγική παραγγελία για τα αεροσκάφη Rafale στην πορεία τους που μετρά
πάνω από δύο δεκαετίες. Νωρίτερα φέτος, το Ινδικό Συμβούλιο Αμυντικών
Προμηθειών (DAC) χορήγησε «αποδοχή αναγκαιότητας» (AoN) για την απόκτηση 114 επιπλέον μαχητικών Rafale,
τη μεγαλύτερη μεμονωμένη αμυντική αγορά στην ιστορία της Ινδίας. Για να
ξεκινήσει η διαδικασία απόκτησης και να υπογραφεί η σύμβαση, απαιτείται
η τελική έγκριση από την Επιτροπή Ασφάλειας του Υπουργικού Συμβουλίου
(CCS).
Ωστόσο, τον περασμένο μήνα αναφέρθηκε ότι η απροθυμία της Γαλλίας να μοιραστεί τον πηγαίο κώδικα
(source code) για τα μαχητικά αεροσκάφη, ακόμη και για την ενσωμάτωση
των εγχώριων όπλων και του συστήματος ραντάρ της Ινδίας, αναγκάζει το
Νέο Δελχί να επαναπροσδιορίσει τις επιλογές του.
Ομοίως, νωρίτερα αυτό το μήνα, η γαλλική εφημερίδα La Tribune ανέφερε ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) εγκατέλειψαν το γαλλικό πρόγραμμα Rafale F5,
αφού συνάντησαν την απροθυμία του Παρισιού να μοιραστεί τεχνολογίες,
ιδιαίτερα εκείνες που αφορούν την οπτοηλεκτρονική (optronics), δηλαδή
τεχνολογίες που ανιχνεύουν και ελέγχουν το φως. Σημειωτέον ότι τα ΗΑΕ
δεν είναι μόνο ο δεύτερος μεγαλύτερος χρήστης μαχητικών Rafale μετά τη Γαλλία
(το Abu Dhabi παρήγγειλε 80 Rafale σε μια συμφωνία ύψους 19,2 δισ.
δολαρίων που υπογράφηκε το 2011), αλλά εξέταζαν επίσης τη χρηματοδότηση
της ανάπτυξης της τελευταίας έκδοσης Rafale F5, η οποία αναμένεται να
περιλαμβάνει νέους αισθητήρες, εξοπλισμό και ένα ταχύτερο, πιο ασφαλές
μέσο επικοινωνίας. Το πλούσιο εμιράτο φέρεται να σχεδίαζε να συνεισφέρει
περίπου 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ από το έργο των 5 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Ωστόσο, εάν τα ΗΑΕ αποσυρθούν από το έργο, το Παρίσι θα πρέπει να το χρηματοδοτήσει αυτόνομα.
Την ίδια στιγμή, η Ινδονησία
διέψευσε τις αναφορές ότι προβαίνει σε συμπληρωματική παραγγελία για τα
μαχητικά Rafale. Το 2022, η Ινδονησία υπέγραψε σύμβαση ύψους 8,1
δισεκατομμυρίων δολαρίων για 42 μαχητικά αεροσκάφη Rafale. Υπήρχαν
ευρείες εικασίες ότι η Τζακάρτα εξέταζε το ενδεχόμενο να τοποθετήσει μια
συμπληρωματική παραγγελία για ακόμη 12-24 μαχητικά. Ωστόσο, στις 16
Απριλίου, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Άμυνας της Ινδονησίας, Rico
Ricardo Sirait, δήλωσε στην Jakarta Globe ότι η Ινδονησία δεν εξετάζει το ενδεχόμενο συμπληρωματικής παραγγελίας για αεροσκάφη Rafale.
Επιμένει η Γαλλία
Ωστόσο, απτόητη από αυτές τις οπισθοδρομήσεις, η Γαλλία προχωρά τις εργασίες για την έκδοση Rafale F5.
Η Γαλλία επιβεβαίωσε ότι θα χρησιμοποιήσει τον πύραυλο MBDA Stratus Rapid Strike (RS)
για να εξοπλίσει την έκδοση Rafale F5 για την αποστολή καταστολής της
εχθρικής αεράμυνας (SEAD) / καταστροφής της εχθρικής αεράμυνας (DEAD).
Μια ενημέρωση στον νόμο περί στρατιωτικού προγραμματισμού (LPM) της
Γαλλίας για το 2024 – 2030, που δημοσιεύθηκε από την Εθνοσυνέλευση της
χώρας στις 8 Απριλίου, επιβεβαίωσε ότι ο υψηλής υπερηχητικής ταχύτητας /
υψηλής ευελιξίας Stratus RS με κινητήρα ramjet θα αποτελέσει τη βάση
της μελλοντικής ικανότητας SEAD/DEAD για το Rafale.
«Το πρότυπο F5
[Rafale] θα βασίζεται σε έναν πύραυλο SEAD και έναν αντι-πλοϊκό πύραυλο
για την αντιμετώπιση στρατηγικών άρνησης πρόσβασης», αναφέρει το LPM.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Γαλλία αναπτύσσει από κοινού τον Stratus RS μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο.
Εκτός από το Rafale F5, ο πύραυλος θα εξοπλίσει επίσης τις μελλοντικές ναυτικές πλατφόρμες της Γαλλίας
και θα διαθέτει ικανότητα πλήγματος πολλαπλών ρόλων,
συμπεριλαμβανομένων των SEAD, DEAD, αντι-πλοϊκού πολέμου και εναέριων
στόχων υψηλής αξίας. Ο πύραυλος αποτελεί μέρος της ευρύτερης
αγγλογαλλικής προσπάθειας FC/ASW (Future Cruise/Anti-Ship Weapon), την
οποία η MBDA μετονόμασε τον Σεπτέμβριο του 2025 σε STRATUS.
Τα χαρακτηριστικά του πυραύλου Stratus RS
Σύμφωνα με αναφορές, ο Stratus RS της MBDA θα είναι ένας εξαιρετικά
ευέλικτος πύραυλος με κινητήρα ramjet. Θα λειτουργεί σε υψηλή
υπερηχητική ταχύτητα κάτω από Mach 5. Η ταχύτητα και η ευελιξία του του
επιτρέπουν να φτάνει γρήγορα στους στόχους και να πλήττει με μεγαλύτερη
δύναμη κατά την τελική φάση της πτήσης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Thales και η MBDA UK
συμμετέχουν στις δοκιμές του ερευνητή (seeker) του πυραύλου, ενώ οι
δοκιμές πρόωσης για τον ramjet έχουν ολοκληρωθεί σε υπερηχητικές
αεροδυναμικές σήραγγες στη Bourges της Γαλλίας.
Η υψηλή υπερηχητική ταχύτητα και η υψηλή ευελιξία του πυραύλου θα καταστήσουν την αναχαίτισή του πολύ δύσκολη.
Όσον αφορά την αποστολή, θα χρησιμοποιηθεί για αποστολές SEAD/DEAD,
αντι-πλοϊκό πόλεμο, κινούμενους στόχους στο έδαφος και εναντίον εναέριων
μέσων υψηλής αξίας, όπως αεροσκάφη AEW&C (έγκαιρης προειδοποίησης) ή
τάνκερ, καθιστώντας τον έναν διεισδυτή πολλαπλών ρόλων και όχι έναν
περιορισμένο πύραυλο κατά ραντάρ.
Σημειώνεται ότι η MBDA διαθέτει ήδη έναν πύραυλο cruise,
τον SCALP, συμβατό με τις τρέχουσες εκδόσεις του Rafale, τις εκδόσεις
F3 και F4. Ωστόσο, ο SCALP (STORM SHADOW) είναι ένας υποηχητικός
πύραυλος cruise χαμηλής παρατηρησιμότητας (stealth), που πετά
ακολουθώντας το ανάγλυφο του εδάφους και βασίζεται σε αυτές τις
δυνατότητες παρά στην υπερηχητική πτήση υψηλής ταχύτητας. Χρησιμοποιεί
καθοδήγηση GPS, χαρτογράφηση εδάφους και υπέρυθρη στόχευση για επιθέσεις
ακριβείας σε σταθερούς στόχους.
Η MBDA διαθέτει επίσης έναν πύραυλο αέρος-αέρος πέραν του οπτικού ορίζοντα (BVR) με κινητήρα ramjet, τον Meteor.
Ο Stratus RS θα συνδυάζει τα πλεονεκτήματα και των δύο πυραύλων,
καθώς θα είναι ένας υπερηχητικός πύραυλος cruise με κινητήρα ramjet,
ικανός να εμπλέκει τόσο στατικούς όσο και κινούμενους στόχους. Επιπλέον,
ο πύραυλος θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί για αποστολές SEAD/DEAD
και για αντι-πλοϊκό πόλεμο.
Επομένως, ο Stratus RS θα μπορούσε να είναι εξαιρετικά αποτελεσματικός
σε πεδία μαχών με ενεργή αεράμυνα, όπου η καταστολή των εχθρικών ραντάρ
είναι κρίσιμη προτού αναληφθούν συμβατικές αποστολές βαθιάς διείσδυσης.
Ως εκ τούτου, ο πύραυλος θα αποτελεί ένα εξαιρετικά πολύτιμο
περιουσιακό στοιχείο από την πρώτη κιόλας μέρα της σύγκρουσης,
στοχεύοντας εχθρικά δίκτυα αεράμυνας και δημιουργώντας κενά που μπορούν
να αξιοποιηθούν από συμβατικούς πυραύλους και πυρομαχικά βαθιάς
διείσδυσης.
Η αντι-πλοϊκή πτυχή του πυραύλου είναι εξίσου σημαντική.
Επί του παρόντος, η MBDA διαθέτει δύο αντι-πλοϊκούς πυραύλους από την
οικογένεια Exocet. Τον αεροεκτοξευόμενο αντι-πλοϊκό πύραυλο Exocet AM39,
ο οποίος είναι ένας υποηχητικός πύραυλος με εμβέλεια έως και 70 χλμ.
Και τον εκτοξευόμενο από πλοία Exocet MM40 Block 3C, έναν υποηχητικό
πύραυλο που πετά ελάχιστα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας
(sea-skimming), προσφέροντας εμβέλεια 250 χλμ.
Επιπλέον, ο MdCN παρέχει ικανότητα προσβολής στόχων ξηράς μεγάλης εμβέλειας από πλοία και υποβρύχια.
Ωστόσο, ο Stratus RS είναι ένας υψηλής υπερηχητικής ταχύτητας,
εξαιρετικά ευέλικτος αντι-πλοϊκό πύραυλος που προσφέρει επίσης
χρηστικότητα κατά ραντάρ. Ο Stratus RS, επομένως, θα είναι ένας πύραυλος
υψηλής ταχύτητας που «ανοίγει διαδρόμους» και θα μπορούσε να
χρησιμοποιηθεί εναντίον στατικών, κινούμενων και ναυτικών στόχων. Ως εκ
τούτου, θα προσφέρει τις περισσότερες από τις δυνατότητες των SCALP,
Exocet AM39, Exocet MM40 και MdCN, σε ένα πακέτο υψηλής ταχύτητας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η έκδοση F5 του Rafale θα διαθέτει επίσης συνεργατικά μαχητικά drones
ως «πιστούς συντρόφους» (loyal wingmen), με δυνατότητες ηλεκτρονικού
πολέμου. Επομένως, ένας ισχυρός πύραυλος όπως ο Stratus RS, ικανός για
αποστολές SEAD/DEAD σε περιοχές με ενεργή εχθρική αεράμυνα, θα ενισχύσει
τη φήμη του F5 ως πακέτο διείσδυσης σε εχθρικά περιβάλλοντα και θα
μπορούσε να χρησιμοποιηθεί την πρώτη ημέρα της σύγκρουσης για τη
δημιουργία αξιοποιήσιμων κενών για άλλα αεροσκάφη. Αυτή είναι μια
κρίσιμη ικανότητα στην εποχή του πολλαπλασιασμού των συστημάτων
αεράμυνας και των πυραύλων επιφανείας-αέρος μεγάλου βεληνεκούς. Το
STRATUS θα είναι μια κρίσιμη προσθήκη στο τρέχον οπλοστάσιο πυραύλων της
Γαλλίας και ένας πολλαπλασιαστής ισχύος για τη φονικότητα του Rafale
F5.
Η ελληνική πραγματικότητα
Ενώ το Παρίσι προσπαθεί να διαχειριστεί το «ρήγμα» με την Ινδία και
τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Ελλάδα βρίσκεται σε μια ιδιότυπη θέση,
καθώς δεν είναι απλώς ένας αγοραστής, αλλά ο πρώτος ευρωπαϊκός χρήστης που έβαλε το Rafale σε υπηρεσία σε χρόνο-ρεκόρ,
αποκτώντας ένα προσωρινό αλλά κρίσιμο πλεονέκτημα στο Αιγαίο. Ωστόσο,
οι εξελίξεις που περιγράφονται παραπάνω δημιουργούν νέα δεδομένα.
Αρχικά, τα ελληνικά Rafale F3R είναι αυτή τη στιγμή η αιχμή του δόρατος
της Πολεμικής Αεροπορίας. Όμως, η τεχνολογική τους επιβίωση σε βάθος
δεκαετίας εξαρτάται άμεσα από την επιτυχία του προγράμματος F5.
Αν το πρόγραμμα F5 «βαλτώσει» οικονομικά λόγω των ακυρώσεων στην Ασία, η
Ελλάδα κινδυνεύει να μείνει με ένα αεροσκάφος που θα είναι δύσκολο και
πανάκριβο να αναβαθμιστεί μονομερώς.
Η άρνηση της Γαλλίας
να μοιραστεί τον πηγαίο κώδικα (source code) -που οδήγησε την Ινδία σε
αναδίπλωση- σημαίνει ότι για κάθε νέα προσθήκη όπλου ή αναβάθμιση
λογισμικού, η Ελλάδα θα παραμένει «πελάτης» της Dassault, χωρίς
δυνατότητα αυτόνομων παρεμβάσεων από την εγχώρια αμυντική βιομηχανία
(ΕΑΒ). Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική πλευρά θα κληθεί να απαντήσει στο
ερώτημα, εάν θα συνεχίσει να επενδύει αποκλειστικά στο γαλλικό
οικοσύστημα όταν οι «μεγάλοι παίκτες» του προγράμματος αποχωρούν…
www.bankingnews.gr
