Την τρίτη εβδομάδα των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια κρίση που μοιάζει να
ξεφεύγει από τον έλεγχό του: οι τιμές της ενέργειας εκτοξεύονται, οι
σύμμαχοι κρατούν αποστάσεις και νέα στρατεύματα ετοιμάζονται να
αναπτυχθούν στην περιοχή, παρά τη διαβεβαίωση του Αμερικανού προέδρου
ότι η εμπλοκή θα ήταν σύντομη και περιορισμένη.
Ο Τραμπ, ο οποίος ανέλαβε την προεδρία με την υπόσχεση να κρατήσει τις ΗΠΑ μακριά από «ηλίθιες» στρατιωτικές επεμβάσεις, εμφανίζεται πλέον να μην ελέγχει ούτε την έκβαση ούτε την αφήγηση μιας σύρραξης την οποία ο ίδιος βοήθησε να πυροδοτηθεί. Η απουσία σαφούς στρατηγικής εξόδου εγκυμονεί κινδύνους τόσο για την πολιτική του κληρονομιά όσο και για τις εκλογικές προοπτικές των Ρεπουμπλικάνων, οι οποίοι διεκδικούν οριακή πλειοψηφία στο Κογκρέσο στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Αμυντική στάση και χαρακτηρισμοί για «δειλούς»
Ο Αμερικανός πρόεδρος, τηρώντας αμυντική στάση, αποκάλεσε «δειλούς» άλλα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ για την άρνησή τους να συνδράμουν στη φύλαξη των στενών του Ορμούζ. Παράλληλα, επέμεινε ότι η επιχείρηση εξελίσσεται σύμφωνα με τον σχεδιασμό.
Η δήλωσή του, ωστόσο, την περασμένη Παρασκευή ότι η μάχη «κερδήθηκε στρατιωτικά» συγκρούεται ευθέως με την πραγματικότητα ενός Ιράν που συνεχίζει να προκαλεί διακοπές στον ανεφοδιασμό πετρελαίου και φυσικού αερίου στον Κόλπο, ενώ εξαπολύει πυραυλικά πλήγματα σε ολόκληρη την περιοχή.
«Ο Τραμπ έχει χτίσει μόνος του ένα κουτί που ονομάζεται πόλεμος στο Ιράν και δεν μπορεί να βρει τρόπο να βγει από αυτό. Αυτή είναι η μεγαλύτερη πηγή απογοήτευσής του», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής για τη Μέση Ανατολή σε κυβερνήσεις και των δύο μεγάλων αμερικανικών κομμάτων.
Από την πλευρά του, αξιωματούχος του Λευκού Οίκου αμφισβήτησε αυτή την εικόνα, υποστηρίζοντας ότι η εκστρατεία αποτελεί αναμφισβήτητη στρατιωτική επιτυχία, τονίζοντας ότι έχουν εξουδετερωθεί ηγετικά στελέχη του Ιράν, έχει βυθιστεί μεγάλο μέρος του ναυτικού του και έχει καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων της Τεχεράνης.
Τα όρια της ισχύος του Αμερικανού προέδρου –διπλωματικά, στρατιωτικά και πολιτικά– αναδείχθηκαν με ιδιαίτερη σαφήνεια την περασμένη εβδομάδα
Σύμφωνα με πηγές προσκείμενες στις συζητήσεις εντός της κυβέρνησης, ο Τραμπ αιφνιδιάστηκε από την άρνηση συμμάχων στο ΝΑΤΟ και άλλων εταίρων να αναπτύξουν ναυτικές δυνάμεις για την ασφάλεια των στενών του Ορμούζ.
Εν μέσω ανησυχίας στο εσωτερικό για την εικόνα απομόνωσης, ορισμένοι σύμβουλοι έχουν συστήσει στον πρόεδρο να αναζητήσει γρήγορα διέξοδοκαι να θέσει όρια στο πεδίο των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Παραμένει, ωστόσο, ασαφές εάν η πρόταση αυτή θα τον επηρεάσει.
Για αρκετούς αναλυτές, η απροθυμία των συμμάχων αντανακλά όχι μόνο τη διστακτικότητά τους να εμπλακούν σε έναν πόλεμο για τον οποίο δεν κλήθηκαν να αποφασίσουν, αλλά και την αντίδραση απέναντι στην υποβάθμιση των παραδοσιακών συμμαχιών των ΗΠΑ από την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο πριν από 14 μήνες.
Παράλληλα, έχουν αρχίσει να εμφανίζονται και διαφορές με το Ισραήλ
Ο Τραμπ επιμένει ότι δεν είχε καμία πρότερη γνώση για την ισραηλινή επίθεση στο κοίτασμα φυσικού αερίου Νότιο Παρς, ενώ Ισραηλινοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι το πλήγμα είχε συντονιστεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με αναλυτές, ο κ. Τραμπ βρίσκεται πλέον σε σταυροδρόμι στην επιχείρηση «Epic Fury», χωρίς να διαφαίνεται ξεκάθαρα ποια κατεύθυνση θα επιλέξει:
- Μπορεί να κλιμακώσει την επίθεση, φτάνοντας ενδεχομένως στηνκατάληψη του ιρανικού πετρελαϊκού κόμβου στο νησί Χαρκ ή στην ανάπτυξη στρατευμάτων κατά μήκος των ακτών του Ιράν για τον εντοπισμό εκτοξευτών πυραύλων. Μια τέτοια κίνηση, ωστόσο, θα ενείχε τον κίνδυνο μακροχρόνιας στρατιωτικής εμπλοκής, την οποία η αμερικανική κοινή γνώμη σε μεγάλο βαθμό απορρίπτει.
- Εναλλακτικά, εφόσον και οι δύο πλευρές απορρίπτουν προς το παρόν τον διάλογο, θα μπορούσε να κηρύξει νίκη και να επιχειρήσει αποχώρηση. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, ενδέχεται να αποξενώσει τους συμμάχους στον Κόλπο, οι οποίοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με ένα εξασθενημένο αλλά εχθρικό Ιράν, ικανό να επιδιώξει πρόχειρη πυρηνική βόμβα (το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου) και να διατηρήσει τον έλεγχο στις ναυτικές μεταφορές.
Το Reuters μετέδωσε την Παρασκευή ότι οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ αναπτύσσουν χιλιάδες επιπλέον πεζοναύτες και ναύτες στη Μέση Ανατολή, χωρίς ωστόσο να έχει ληφθεί απόφαση για αποστολή χερσαίων δυνάμεων στο ίδιο το Ιράν.
Παράλληλα, ο πόλεμος αναδεικνύει και ρωγμές στην παραδοσιακά στιβαρή επιρροή του κ. Τραμπ στο κίνημα MAGA, με σημαντικές φωνές από τον χώρο να τάσσονται πλέον ανοιχτά κατά της σύρραξης. Αν και η εκλογική του βάση παραμένει σε μεγάλο βαθμό σταθερή, αναλυτές εκτιμούν ότι η επιρροή του θα μπορούσε να εξασθενήσει τις επόμενες εβδομάδες, εάν συνεχιστεί η άνοδος των τιμών των καυσίμων και πραγματοποιηθεί ανάπτυξη στρατευμάτων.
«Καθώς οι οικονομικές επιπτώσεις θα γίνονται αισθητές, οι πολίτες θα αρχίσουν να αναρωτιούνται γιατί πληρώνουν ξανά υψηλές τιμές στη βενζίνη και γιατί τα στενά του Ορμούζ καθορίζουν αν μπορούν να πάνε διακοπές τον επόμενο μήνα», σημείωσε ο Ρεπουμπλικάνος στρατηγικός σύμβουλος Ντέιβ Γουίλσον.
Ο λανθασμένος υπολογισμός για την αντίδραση της Τεχεράνης
Από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, στο εσωτερικό της κυβέρνησης έχει αρχίσει να διαμορφώνεται η αντίληψη ότι η σύγκρουση και οι συνέπειές της θα έπρεπε να είχαν χαρτογραφηθεί καλύτερα εκ των προτέρων, σύμφωνα με δύο πηγές με γνώση του τρόπου σκέψης του Λευκού Οίκου. Αξιωματούχος της προεδρίας αντέκρουσε, υποστηρίζοντας ότι η εκστρατεία σχεδιάστηκε ενδελεχώς.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το μεγαλύτερο λάθος υπολογισμού του Τραμπ ήταν η εκτίμηση για τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδρούσε το Ιράν σε μια σύγκρουση που το ίδιο θεωρεί υπαρξιακή.
Η Τεχεράνη έχει αντεπιτεθεί με τους πυραύλους που διέθεσε και με στόλο μη επανδρωμένων αεροσκαφών, πλήττοντας γειτονικά κράτη του Κόλπου και διακόπτοντας σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργία των στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.
Ανεξάρτητα από το εάν ο κ. Τραμπ και οι σύμβουλοί του είχαν προβλέψει τους κινδύνους, η ουσιαστική αντιμετώπισή τους αποδεικνύεται ανέφικτη.
«Απέτυχαν να εξετάσουν το ενδεχόμενο να εκτροχιαστεί η σύγκρουση με το Ιράν, να μην εξελιχθεί σύμφωνα με το σχέδιο που είχαν καταστρώσει», ανέφερε ο πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ Τζον Μπας, ο οποίος υπηρέτησε στο Αφγανιστάν και στην Τουρκία.
Καθώς η σύγκρουση παρατείνεται, πληθαίνουν οι ενδείξεις της απογοήτευσης του κ. Τραμπ από την αδυναμία του να ελέγξει την αφήγηση. Τις τελευταίες ημέρες, έχει εξαπολύσει σφοδρή επίθεση κατά των μέσων ενημέρωσης, προωθώντας αβάσιμες κατηγορίες για «προδοσία» σε βάρος όσων μεταδίδουν, όπως θεωρεί, πληροφορίες που υπονομεύουν την πολεμική προσπάθεια.
«Δυσκολεύεται να καθοδηγήσει την επικαιρότητα, όπως έχει συνηθίσει, επειδή δεν μπορεί ακόμα να εξηγήσει γιατί οδήγησε τη χώρα σε πόλεμο και τι θα ακολουθήσει. Φαίνεται να έχει χάσει τη δύναμή του στο επίπεδο της επικοινωνίας», εκτίμησε ο Μπρετ Μπρούεν, πρώην σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής στην κυβέρνηση Ομπάμα.
