Μετά τον πόλεμο το Ιράν δεν θα διαλυθεί και οι ΗΠΑ θα υποστούν στρατηγική ήττα...

 Αν η σύγκρουση συνεχιστεί με τους όρους που επιδιώκουν οι ΗΠΑ, υπάρχει μια ολοένα και πιο ισχυρή πιθανότητα ότι η χώρα που τελικά θα βρεθεί αντιμέτωπη με τις μεγαλύτερες γεωπολιτικές συνέπειες θα είναι η ίδια η Αμερική.

Η κλιμάκωση των αεροπορικών επιθέσεων που πραγματοποιούν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ εναντίον του Ιράν έχει ανοίξει μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη φάση στην ευρύτερη γεωπολιτική σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τον Περσικό Κόλπο.
Καθώς οι επιδρομές εντείνονται και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις αποκτούν μεγαλύτερη ένταση και γεωγραφική έκταση, το βασικό ερώτημα που αναδύεται δεν αφορά μόνο τη στρατιωτική αποτελεσματικότητα των επιθέσεων.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι ποιος είναι ο πραγματικός στρατηγικός στόχος της Ουάσιγκτον – και κυρίως αν αυτός μπορεί να επιτευχθεί.
Η επίσημη ρητορική των Ηνωμένων Πολιτειών μιλά για την εξουδετέρωση του πυρηνικού και βαλλιστικού προγράμματος της Τεχεράνης.
Ωστόσο, πίσω από αυτή τη διατύπωση, αναλυτές και πολιτικοί κύκλοι αναγνωρίζουν ότι ο βαθύτερος στόχος είναι πολύ πιο φιλόδοξος: η ανατροπή του καθεστώτος στο Ιράν.
Το πρόβλημα για την Ουάσιγκτον είναι ότι η ιστορία έχει δείξει επανειλημμένα πως τέτοιου είδους στόχοι σπάνια επιτυγχάνονται μόνο με αεροπορική ισχύ.
Και το Ιράν δεν είναι ούτε Ιράκ του 2003 ούτε Λιβύη του 2011.

Ένα κράτος πολύ πιο ανθεκτικό από όσο πιστεύει η Ουάσιγκτον

Το ιρανικό κράτος διαθέτει έναν από τους πιο βαθιά ριζωμένους μηχανισμούς ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Στην καρδιά αυτού του συστήματος βρίσκεται το Ισλαμικό Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), το οποίο λειτουργεί όχι μόνο ως στρατιωτική δύναμη αλλά και ως πολιτικό, οικονομικό και ιδεολογικό κέντρο ισχύος.
Παράλληλα, το IRGC υποστηρίζεται από το παραστρατιωτικό δίκτυο Basij, ένα τεράστιο πλέγμα τοπικών πολιτοφυλακών που είναι διάσπαρτες σε ολόκληρη τη χώρα.
Αυτό το σύστημα είναι αποκεντρωμένο και βαθιά ενσωματωμένο στην κοινωνία, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολη την πλήρη κατάρρευσή του.
Ακριβώς γι’ αυτό πολλοί στρατηγικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η ιδέα πως οι αεροπορικές επιδρομές από μόνες τους μπορούν να οδηγήσουν σε κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος είναι περισσότερο ευσεβής πόθος παρά ρεαλιστική στρατηγική.

Το σχέδιο των ΗΠΑ: Αποσταθεροποίηση εκ των έσω

Αν η στρατιωτική ισχύς δεν αρκεί, τότε ποιο είναι το επόμενο βήμα;
Σύμφωνα με πολλές αναλύσεις, η Ουάσιγκτον εξετάζει ένα εναλλακτικό σενάριο: την αξιοποίηση ένοπλων ομάδων από εθνοτικές μειονότητες στο εσωτερικό του Ιράν.
Η λογική είναι απλή αλλά επικίνδυνη.
Εάν η κεντρική εξουσία στην Τεχεράνη αποδυναμωθεί από συνεχή στρατιωτική πίεση, τότε ενδέχεται να δημιουργηθούν κενά ασφαλείας.
Σε αυτά τα κενά θα μπορούσαν να αναδυθούν πιο οργανωμένες ένοπλες ομάδες, οι οποίες θα λειτουργούσαν ως υποκατάστατο της άμεσης στρατιωτικής παρουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών στο έδαφος.
Με άλλα λόγια, ένα είδος έμμεσου πολέμου μέσω τοπικών δυνάμεων.
Ωστόσο, αυτή η στρατηγική είναι γεμάτη κινδύνους — όχι μόνο για το Ιράν αλλά και για ολόκληρη την περιοχή.


Η εθνοτική πολυπλοκότητα του Ιράν

Το Ιράν είναι μια χώρα με περισσότερους από 90 εκατομμύρια κατοίκους και σημαντική εθνοτική ποικιλία. Οι Πέρσες αποτελούν την πλειοψηφία, όμως υπάρχουν μεγάλες κοινότητες:

• Κούρδων
• Αζέρων
• Αράβων
• Μπαλούχοι
• και άλλων μικρότερων εθνοτικών ομάδων.

Πολλές από αυτές τις κοινότητες ζουν σε περιφερειακές επαρχίες κοντά στα σύνορα, γεγονός που δημιουργεί ένα πολύπλοκο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Κατά καιρούς, διάφορες ένοπλες οργανώσεις έχουν πραγματοποιήσει επιθέσεις εναντίον ιρανικών δυνάμεων ασφαλείας.
Ανάμεσά τους, οι πιο οργανωμένες είναι οι κουρδικές οργανώσεις.

Οι Κούρδοι και η νέα συμμαχία ανταρτών

Λίγες ημέρες πριν ξεσπάσει η παρούσα σύγκρουση, πέντε κουρδικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στο Ιρακινό Κουρδιστάν ανακοίνωσαν τη δημιουργία μιας κοινής συμμαχίας με στόχο την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος.

Σε αυτή τη συμμαχία συμμετέχουν:

• Kurdistan Freedom Party (PAK)
• Democratic Party of Iranian Kurdistan (PDKI)
• Kurdistan Free Life Party (PJAK)
• Organization of Iranian Kurdistan Struggle (Khabat)
• Komala of the Toilers of Kurdistan

Παρά τις ιδεολογικές τους διαφορές — με ορισμένες ομάδες να ζητούν αυτονομία και άλλες πλήρη ανεξαρτησία — οι οργανώσεις αυτές αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους.
Η εξέλιξη αυτή δεν πέρασε απαρατήρητη από την Τεχεράνη.
Το Ιράν φέρεται να πραγματοποίησε προληπτικά πλήγματα εναντίον θέσεων των οργανώσεων PAK και PDKI στο Ιρακινό Κουρδιστάν, προσπαθώντας να αποτρέψει τη μεταφορά της σύγκρουσης στο εσωτερικό της χώρας.

Οι μυστικές επαφές των ΗΠΑ

Σύμφωνα με αναφορές, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη ανοίξει δίαυλο επικοινωνίας με κουρδικές οργανώσεις για το ενδεχόμενο συντονισμένων επιθέσεων εναντίον των ιρανικών δυνάμεων ασφαλείας, όπως γράφει το National Interest.
Ο Donald Trump έχει δηλώσει ότι είναι ανοιχτός στην υποστήριξη ένοπλων ομάδων που θα μπορούσαν να «εκδιώξουν» το καθεστώς της Τεχεράνης.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι έχουν υπάρξει επαφές με πολιτικούς ηγέτες στη Βαγδάτη και στο Erbil.
Αυτή η στρατηγική όμως θυμίζει έντονα προηγούμενα παραδείγματα αμερικανικής πολιτικής στη Μέση Ανατολή — με αποτελέσματα που συχνά αποδείχθηκαν καταστροφικά.

Οι Μπαλούχοι και το νέο αντάρτικο μέτωπο

Οι Κούρδοι δεν είναι οι μόνοι που εμφανίζονται στο γεωπολιτικό προσκήνιο.
Στα νοτιοανατολικά του Ιράν δραστηριοποιούνται οι Μπαλούχοι, μια εθνοτική ομάδα που ζει σε μια από τις φτωχότερες περιοχές της χώρας.
Η οργάνωση Jaish al-Adl συνεργάστηκε με μικρότερες ομάδες για τη δημιουργία ενός νέου συνασπισμού που ονομάζεται Λαϊκό Μέτωπο Αντίστασης.
Η νέα συμμαχία δηλώνει ότι αγωνίζεται για τα δικαιώματα όλων των εθνοτικών και θρησκευτικών μειονοτήτων του Ιράν.
Ωστόσο, η πραγματική της ισχύς παραμένει περιορισμένη.
Επιπλέον, υπάρχει ένα σοβαρό εμπόδιο: η οργάνωση Jaish al-Adl έχει χαρακτηριστεί τρομοκρατική από τις Ηνωμένες Πολιτείες από το 2019.
Αυτό σημαίνει ότι η Ουάσιγκτον δύσκολα θα μπορέσει να την υποστηρίξει ανοιχτά.

Ο γεωπολιτικός εφιάλτης που φοβούνται οι γείτονες του Ιράν

Η ενίσχυση εθνοτικών ανταρτικών κινημάτων στο Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αντιδράσεις από γειτονικές χώρες.
Η Τουρκία, για παράδειγμα, παρακολουθεί με ιδιαίτερη ανησυχία τις εξελίξεις.
Η οργάνωση PJAK έχει στενούς δεσμούς με το PKK, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει την Άγκυρα σε στρατιωτική εμπλοκή εάν οι κουρδικές δυνάμεις ενισχυθούν.
Παρόμοια ανησυχία υπάρχει και στο Πακιστάν.
Η χώρα αντιμετωπίζει ήδη δική της εξέγερση Μπαλούχων και φοβάται ότι μια αποσταθεροποίηση στο Ιράν θα μπορούσε να ενισχύσει το αντάρτικο στο εσωτερικό της.
Με άλλα λόγια, η στρατηγική της Ουάσιγκτον θα μπορούσε να ανοίξει ένα τεράστιο γεωπολιτικό ντόμινο αστάθειας σε ολόκληρη την περιοχή.

Γιατί η «βαλκανοποίηση» του Ιράν είναι απίθανη

Παρά τις εντάσεις, πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η πλήρης διάλυση του Ιράν είναι εξαιρετικά απίθανη.
Οι εθνοτικές ομάδες, αν και συγκεντρωμένες σε συγκεκριμένες περιοχές, είναι βαθιά ενσωματωμένες στο ιρανικό κράτος.
Ακόμη και μεταξύ των μειονοτήτων υπάρχει ισχυρό στοιχείο ιρανικού εθνικισμού.
Eπιπλέον και το πιο πιθανό σενάριο απόσχισης — αυτό των Κούρδων — θα αντιμετώπιζε σφοδρή αντίσταση τόσο από το Ιράν όσο και από την Τουρκία.

Το μεγαλύτερο λάθος της Ουάσιγκτον

Το βασικό πρόβλημα της αμερικανικής στρατηγικής είναι ότι βασίζεται σε μια παλιά και επαναλαμβανόμενη αυταπάτη: ότι η εξωτερική πίεση θα οδηγήσει σε εσωτερική κατάρρευση ενός κράτους.
Η εμπειρία από το Ιράκ, το Αφγανιστάν και τη Λιβύη δείχνει το αντίθετο.
Οι παρεμβάσεις αυτές δεν δημιούργησαν σταθερότητα — δημιούργησαν χάος, εμφύλιους πολέμους και δεκαετίες αστάθειας.
Στην περίπτωση του Ιράν, το ρίσκο είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Πρόκειται για μια χώρα με ισχυρό κρατικό μηχανισμό, μεγάλη πληθυσμιακή βάση και βαθιά εθνική ταυτότητα.

Το πιθανότερο τέλος του παιχνιδιού

Εάν η σύγκρουση συνεχιστεί, το πιο πιθανό αποτέλεσμα δεν θα είναι η κατάρρευση του Ιράν.
Αντίθετα, είναι πιθανό να δημιουργηθεί μια παρατεταμένη περίοδος αστάθειας, ανταρτικών κινημάτων και περιφερειακών συγκρούσεων.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βρεθούν αντιμέτωπες με το ίδιο δίλημμα που αντιμετώπισαν τόσες φορές στο παρελθόν: είτε να εμπλακούν βαθύτερα σε έναν ατελείωτο πόλεμο,
είτε να αποχωρήσουν αφήνοντας πίσω ένα χάος.
Και στις δύο περιπτώσεις, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: η στρατηγική ήττα της Ουάσιγκτον.
Η ιστορία της Μέσης Ανατολής έχει δείξει ξανά και ξανά ότι οι μεγάλες δυνάμεις που προσπαθούν να επιβάλουν αλλαγές καθεστώτων συχνά καταλήγουν να παγιδεύονται στις ίδιες τους τις παγίδες.
Το Ιράν μπορεί να βγει τραυματισμένο από αυτή τη σύγκρουση.
Όμως, αν η σύγκρουση συνεχιστεί με τους όρους που επιδιώκουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπάρχει μια ολοένα και πιο ισχυρή πιθανότητα ότι η χώρα που τελικά θα βρεθεί αντιμέτωπη με τις μεγαλύτερες γεωπολιτικές συνέπειες θα είναι η ίδια η Αμερική.


www.bankingnews.gr