Οι ΗΠΑ, σε συνεργασία με μεσολαβήτριες χώρες, εξετάζουν το
ενδεχόμενο να πραγματοποιηθούν ακόμη και την Πέμπτη συνομιλίες υψηλού
επιπέδου με το Ιράν, αν και προς το παρόν αναμένουν το «πράσινο φως» από
την Τεχεράνη, σύμφωνα με δύο πηγές που επικαλείται το Axios.
Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε από το Οβάλ Γραφείο ότι, παρά το γεγονός πως αρκετοί Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν τεθεί εκτός μάχης, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε επαφή «με τους κατάλληλους συνομιλητές», οι οποίοι εμφανίζονται ιδιαίτερα πρόθυμοι να καταλήξουν σε συμφωνία.
Από την άλλη πλευρά, Ιρανοί αξιωματούχοι αρνούνται ότι διεξάγονται διαπραγματεύσεις, παραδέχονται όμως ότι έχουν δεχθεί αμερικανικά μηνύματα και προτάσεις.
Η πρόταση των 15 σημείων
Όπως μεταδίδει το ισραηλινό Channel 12, επικαλούμενο αμερικανικές και ισραηλινές πηγές, η Ουάσιγκτον έχει καταθέσει στο Ιράν ένα πλαίσιο 15 σημείων, με απαιτήσεις που θυμίζουν εκείνες των πρόσφατων επαφών στη Γενεύη.
Ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ φέρεται να ενημέρωσε τον Τραμπ ότι η ιρανική πλευρά έχει δείξει διάθεση σύγκλισης σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η εγκατάλειψη αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, μια εξέλιξη που, αν επιβεβαιωθεί, θα συνιστά σημαντική υποχώρηση. Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν οι σχετικές δεσμεύσεις προέρχονται από κέντρα εξουσίας με πραγματική επιρροή στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με πηγή, οι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ επιχειρούν να οικοδομήσουν έναν αξιόπιστο δίαυλο επικοινωνίας με το Ιράν, ωστόσο είναι ακόμη νωρίς για να διαπιστωθεί αν υπάρχει στέρεη βάση για συμφωνία.
Το προτεινόμενο σχέδιο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:
πλήρη παύση του εμπλουτισμού ουρανίου,
ενισχυμένους ελέγχους από τον United Nations,
περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα,
και μείωση της υποστήριξης προς ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή.
Οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι το Ιράν έχει ήδη αποδεχθεί μια προσωρινή αναστολή
του εμπλουτισμού ουρανίου, χωρίς όμως να έχει ξεκαθαριστεί η διάρκειά
της. Παρά ταύτα, ισραηλινές πηγές τονίζουν ότι η απόσταση μεταξύ των δύο
πλευρών παραμένει σημαντική.
Τα σημεία της πρότασης
Το Ιράν πρέπει να διαλύσει τις υποδομές που του εξασφαλίζουν τις υφιστάμενες πυρηνικές του δυνατότητες.
Το Ιράν πρέπει να δεσμευτεί ότι δεν θα επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Δεν θα εμπλουτίζεται ουράνιο επί ιρανικού εδάφους.
Το Ιράν πρέπει να παραδώσει στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας
(IAEA) το απόθεμα ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60% – περίπου 450 κιλά. Η
παράδοση θα πρέπει να γίνει στο άμεσο μέλλον και βάσει χρονοδιαγράμματος
που θα συμφωνηθεί.
Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις σε Νατάνζ, Ισφαχάν και Φορντό θα πρέπει να διαλυθούν.
Να δοθεί πλήρης πρόσβαση στον IAEA εντός του Ιράν, με διαφανείς ελέγχους.
Το Ιράν πρέπει να εγκαταλείψει τη στρατηγική των πληρεξουσίων δυνάμεων (proxies).
Το Ιράν πρέπει να σταματήσει τη χρηματοδότηση, καθοδήγηση και εξοπλισμό των περιφερειακών του συμμάχων-πληρεξουσίων.
Τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοικτά και να λειτουργούν ως ελεύθερος θαλάσσιος διάδρομος.
Το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν πρέπει να περιοριστεί τόσο ως προς το
βεληνεκές όσο και ως προς τον αριθμό των πυραύλων, με συγκεκριμένα όρια
που θα καθοριστούν σε μεταγενέστερο στάδιο.
Η χρήση πυραύλων στο μέλλον θα περιορίζεται αποκλειστικά στην άμυνα.
Σε αντάλλαγμα, το Ιράν θα επωφεληθεί ως εξής:
Θα εξασφαλιστεί πλήρης άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από τη διεθνή κοινότητα στο Ιράν.
Οι ΗΠΑ θα συνδράμουν το Ιράν στην ανάπτυξη του πολιτικού πυρηνικού του
προγράμματος, συμπεριλαμβανομένης της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας
στον πυρηνικό σταθμό του Μπουσέρ.
Ο λεγόμενος μηχανισμός «snapback», που επιτρέπει την αυτόματη επαναφορά
κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης του Ιράν, θα καταργηθεί.
Το 15ο σημείο της συμφωνίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί.
Οι όροι φαίνεται να καλύπτουν το σύνολο των πολεμικών στόχων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.
Ωστόσο, το ίδιο ρεπορτάζ επισημαίνει ότι στην Ιερουσαλήμ υπάρχει ανησυχία πως ο Τραμπ και η ομάδα του επιδιώκουν γρήγορα μια «συμφωνία-πλαίσιο», αντί να επιμείνουν στην πλήρη αποδοχή αυτών των όρων ως προϋπόθεση για τη λήξη των εχθροπραξιών.
Σύμφωνα με τρεις πηγές με γνώση των διαβουλεύσεων, κορυφαίοι συνεργάτες του προέδρου, οι Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ έχουν διαμορφώσει έναν μηχανισμό που προβλέπει:
κήρυξη εκεχειρίας διάρκειας ενός μήνα,
κατά την οποία οι πλευρές θα διαπραγματευτούν μια συμφωνία 15 σημείων,
κατά το πρότυπο προηγούμενων συμφωνιών της κυβέρνησης Τραμπ με τη Hamas
στη Gaza Strip και με τον Lebanon.
Ο Τραμπ δήλωσε χθες ότι έχει ήδη επιτευχθεί συμφωνία σε περίπου 15
σημεία, στο πλαίσιο έμμεσων διαπραγματεύσεων με βασικό παράγοντα του
Ιράν.
Το σενάριο μιας ταχείας αλλά ασαφούς συμφωνίας-πλαισίου προκαλεί έντονη ανησυχία στην πολιτική και στρατιωτική ηγεσία του Ισραήλ, καθώς υπάρχει ο φόβος ότι θα τερματιστεί η σύγκρουση χωρίς να έχουν συμφωνηθεί οι λεπτομέρειες, δίνοντας ουσιαστικά πλεονέκτημα στην Τεχεράνη.
Τραμπ: «Μιλάμε με τα σωστά άτομα στο Ιράν για να κλείσει συμφωνία- Συμφώνησαν να μην έχουν πυρηνικά»
Ο Αμερικανός πρόεδρος διαβεβαίωσε εκ νέου ότι γίνονται επαφές με την Τεχεράνη, παίζοντας το χαρτί της διπλωματίας χωρίς να εγκαταλείπει τη χρήση βίας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες συνομιλούν με τα «σωστά άτομα» στο Ιράν προκειμένου να επιτευχθεί μια συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, προσθέτοντας πως οι Ιρανοί θέλουν πολύ να καταλήξουν σε μια συμφωνία.
Μιλώντας στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ είπε ότι «βρισκόμαστε σε διαπραγματεύσεις αυτή τη στιγμή» σχετικά με το Ιράν, αλλά δεν έδωσε λεπτομέρειες, ιδίως σχετικά με το αν οι απεσταλμένοι των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρετ Κούσνερ έχουν προγραμματίσει συνομιλίες αυτή την εβδομάδα.
Το Πακιστάν έχει δηλώσει ότι είναι πρόθυμο να φιλοξενήσει συνομιλίες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.
«Συζητάμε πράγματι με τους κατάλληλους ανθρώπους και θέλουν τόσο πολύ να καταλήξουν σε συμφωνία, που δεν έχετε ιδέα πόσο πολύ θέλουν να καταλήξουν σε συμφωνία», δήλωσε ο Τραμπ για τους Ιρανούς.
«Το Ιράν μας έκανε ένα μεγάλο δώρο για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, τονίζοντας ότι η Τεχεράνη «απεγνωσμένα» επιθυμεί να κλείσει μια συμφωνία.
«Ξέρετε, δεν μου αρέσει να το λέω αυτό, αλλά κερδίσαμε. Ο πόλεμος κερδήθηκε. Όποιος λέει το αντίθετο αποτελεί μέρος των ψευδών ειδήσεων», σημείωσε.
Ο Τραμπ αναζητά μια διέξοδο από τον πόλεμο που ξεκίνησε στο Ιράν. Τις τελευταίες 48 ώρες, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έκανε ανατροφή 180 μοιρών, ανακοινώνοντας «καρποφόρες συζητήσεις» με την Τεχεράνη.
Όπως μετέδωσε ο αμερικανικός ιστότοπος Axios, «οι ΗΠΑ αναμένουν την απάντηση του Ιράν σε πιθανή συνάντηση». Οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι μεσολαβητές εξετάζουν μια συνάντηση υψηλού επιπέδου για την ειρήνη με το Ιράν την Πέμπτη, αλλά αναμένουν απάντηση από την Τεχεράνη, αναφέρει επικαλούμενο πηγές.
Τραμπ: «Ο Ρούμπιο και ο Βανς συμμετείχαν επίσης στις διαπραγματεύσεις για το Ιράν»
«Διαπραγματευόμαστε με το Ιράν. Και στις διαπραγματεύσεις συμμετέχουν,
μεταξύ άλλων, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο αντιπρόεδρος Τζ.
Ντ. Βανς. Το Ιράν θα ήθελε μια συμφωνία», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ.
Το Ιράν αρνείται ότι βρίσκονταν σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις, αλλά η ανακοίνωση του Τραμπ έδωσε μια ανάπαυλα σταματώντας προσωρινά την αναταραχή στην χρηματιστηριακή αγορά.
Μόλις ανακοίνωσε την πενθήμερη αναβολή των επιθέσεων εναντίον ιρανικών σταθμών παραγωγής ενέργειας, μια καθυστέρηση που συνέπεσε με την έναρξη της εβδομάδας της αγοράς, οι χρηματιστηριακοί δείκτες ανέκαμψαν στη Wall Street και οι τιμές του πετρελαίου έπεσαν ξανά κάτω από τα 100 δολάρια.
Το Βασιλικό Ναυτικό του Ηνωμένου Βασιλείου θα ηγηθεί ενός «Συνασπισμού του Ορμούζ» για το άνοιγμα του βασικού στενού, σύμφωνα με δημοσίευμα των Times. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα στείλει πλοία εκκαθάρισης ναρκών μαζί με το ναυτικό των ΗΠΑ και της Γαλλίας, δήλωσαν Βρετανοί αξιωματούχοι.
Το Ιράν δηλώνει ότι τα μη εχθρικά πλοία μπορούν να διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ κατόπιν συντονισμού
Το Ιράν ενημέρωσε τα κράτη μέλη του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού ότι
«μη εχθρικά πλοία» μπορούν να διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, εφόσον
συντονίζονται με τις ιρανικές αρχές, ανέφερουν οι βρετανικές Financial
Times, επικαλούμενες μια επιστολή.
Η Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει αμέσως την είδηση.
