Το διάγγελμα του Αμερικανού προέδρου Donald Trump
για τη στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών σε συνεργασία με
το Ισραήλ κατά του Ιράν το Σάββατο (28/2/2026) δεν ήταν απλώς μια
ανακοίνωση στρατιωτικής δράσης.
Ήταν μια πολιτική διακήρυξη ισχύος, μια επίδειξη στρατιωτικής
Πίσω από τις δηλώσεις περί «εξάλειψης άμεσων απειλών» διαφαίνεται ένα σύνθετο γεωπολιτικό σχέδιο, το οποίο δεν περιορίζεται στην αποτροπή, αλλά ενδέχεται να αγγίζει την ίδια τη δομή εξουσίας στην Τεχεράνη.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Trump προειδοποίησε για πιθανές αμερικανικές απώλειες.
Η συγκεκριμένη παραδοχή είναι ιδιαίτερα σημαντική: για πρώτη φορά αναγνωρίζεται δημοσίως το ενδεχόμενο απωλειών Αμερικανών στρατιωτών, γεγονός που αποκαλύπτει ότι η Ουάσιγκτον προετοιμάζεται για παρατεταμένη και εντατική στρατιωτική αντιπαράθεση.
Η επίκληση της «άμεσης απειλής» χωρίς την παρουσίαση αποδεικτικών στοιχείων
Στο διάγγελμά του, ο Trump δήλωσε: «Ο αμερικανικός στρατός ξεκίνησε μεγάλη πολεμική επιχείρηση στο Ιράν.
Στόχος μας είναι να υπερασπιστούμε τον αμερικανικό λαό εξαλείφοντας τις απειλές από το ιρανικό καθεστώς.»
Η έννοια της «άμεσης απειλής» αποτελεί διαχρονικό θεμέλιο της αμερικανικής στρατιωτικής ρητορικής.
Ωστόσο, στην παρούσα περίπτωση, δεν παρουσιάστηκαν συγκεκριμένα στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι το Ιράν επρόκειτο να εξαπολύσει επίθεση εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το Ιράν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς.
Παρ’ όλα αυτά, ο Trump τόνισε: «Θα διασφαλίσουμε ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Είναι ένα πολύ απλό μήνυμα.»
«Δεν θα αποκτήσουν ποτέ πυρηνικό όπλο.
Αυτό
το καθεστώς σύντομα θα μάθει ότι κανείς δεν πρέπει να αμφισβητεί τη
δύναμη και την ισχύ των Ενόπλων Δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών.»
Η βεβαιότητα αυτή δεν συνοδεύτηκε από αποδείξεις ότι η Τεχεράνη βρισκόταν κοντά στην κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Ούτε
οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών ούτε η διεθνής πυρηνική επιτήρηση
έχουν δημοσιοποιήσει ευρήματα που να τεκμηριώνουν τέτοιο ισχυρισμό.
— Donald J. Trump (@realDonaldTrump) February 28, 2026
Η γλώσσα της ολοκληρωτικής στρατιωτικής καταστροφής
Ιδιαίτερα ανησυχητικός ήταν ο τόνος των απειλών: «Θα καταστρέψουμε τους πυραύλους τους και θα ισοπεδώσουμε πλήρως τη βιομηχανία πυραύλων τους.
Θα εξοντώσουμε το ναυτικό τους.
Θα διασφαλίσουμε ότι οι τρομοκράτες πληρεξούσιοι της περιοχής δεν θα μπορούν πλέον να αποσταθεροποιούν την περιοχή ή τον κόσμο.»
Η
χρήση όρων όπως «εξοντώσουμε» και «ισοπεδώσουμε» δεν παραπέμπει σε
περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση, αλλά σε εκτεταμένη στρατηγική
αποδυνάμωσης του Ιράν ως περιφερειακής δύναμης.
Η ρητορική αυτή
εξυπηρετεί πολλαπλούς στόχους: ενισχύει το προφίλ ισχύος στο εσωτερικό
των ΗΠΑ, λειτουργεί αποτρεπτικά προς άλλες χώρες της περιοχής και στέλνει μήνυμα μηδενικής ανοχής απέναντι στην ιρανική επιρροή.
Στόχος ο αποκεφαλισμός του ιρανικού καθεστώτος
Σύμφωνα με τον ανταποκριτή του Al Jazeera Alan Fisher, πηγές στην Ουάσιγκτον υποστηρίζουν ότι η επιχείρηση ενδέχεται να έχει στόχο τιν «αποκεφαλισμό» του καθεστώτος.
Δηλαδή, την εξόντωση του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Ali Khamenei.
Αν
ισχύει αυτή η εκτίμηση, τότε η επιχείρηση ξεπερνά τα όρια της
στρατιωτικής αποτροπής και εισέρχεται σε πεδίο άμεσης επιδίωξης αλλαγής
καθεστώτος.
Οι επιθέσεις σε περιοχές κοντά στα γραφεία του Khamenei στην Τεχεράνη ενισχύουν αυτή την υποψία.
Η
στρατηγική «αποκεφαλισμού» είναι εξαιρετικά υψηλού ρίσκου. Η εξόντωση
ενός ανώτατου ηγέτη δεν εγγυάται πολιτική μετάβαση φιλική προς τις
Ηνωμένες Πολιτείες.
Αντιθέτως, μπορεί να οδηγήσει σε
εσωτερική αποσταθεροποίηση, συγκρούσεις διαδοχής και ενίσχυση των πιο
σκληροπυρηνικών στοιχείων.
Το ιστορικό βάρος του 1953
Η σκιά του 1953 παραμένει βαριά στις σχέσεις Ιράν – Ηνωμένων Πολιτειών.
Τότε, η CIA συμμετείχε στην ανατροπή του εκλεγμένου πρωθυπουργού Mohammad Mosaddegh.
Η
ιστορική αυτή παρέμβαση έχει καταγραφεί βαθιά στη συλλογική μνήμη του
Ιράν. Κάθε ένδειξη εξωτερικής προσπάθειας ανατροπής καθεστώτος ενισχύει
το αφήγημα περί «ξένης συνωμοσίας» και συσπειρώνει την κοινωνία γύρω από
την ηγεσία της.
Εάν πράγματι η Ουάσιγκτον επιδιώκει να καθορίσει τη μελλοντική πολιτική πορεία του Ιράν μέσω στρατιωτικής βίας, τότε το πιθανότερο αποτέλεσμα δεν θα είναι η φιλοδυτική μεταρρύθμιση, αλλά η σκλήρυνση του καθεστώτος.
Οι «πληρεξούσιοι» και ο κίνδυνος περιφερειακής έκρηξης
Η αναφορά του Trump σε «τρομοκράτες πληρεξουσίους» αφορά οργανώσεις όπως η Hezbollah και η Hamas.
Η ενεργοποίηση αυτών των δικτύων θα μπορούσε να ανοίξει πολλαπλά μέτωπα: Λίβανος, Συρία, Γάζα, ακόμη και Υεμένη.
Μια σύγκρουση με το Ιράν δεν θα περιοριστεί γεωγραφικά.
Η ασύμμετρη στρατηγική της Τεχεράνης βασίζεται ακριβώς στη δυνατότητα επέκτασης της κρίσης.
Το κρίσιμο ερώτημα της «επόμενης ημέρας»
Όπως μετέφερε ο Alan Fisher, ορισμένες χώρες προειδοποίησαν τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι η απομάκρυνση του Ανώτατου Ηγέτη δεν εγγυάται τη δημιουργία φιλοαμερικανικής κυβέρνησης.
Η εμπειρία του Ιράκ μετά το 2003 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Η ανατροπή του καθεστώτος δεν έφερε σταθερότητα, αλλά χρόνια βίας και αποσταθεροποίησης.
Εάν
δεν υπάρχει σαφές πολιτικό σχέδιο για την επόμενη ημέρα, τότε η
στρατιωτική επιτυχία μπορεί να μετατραπεί σε στρατηγική αποτυχία.
Μια στρατηγική που μπορεί να γυρίσει boomerang
Το διάγγελμα του Donald Trump, μεταφρασμένο πλέον σε πράξη, αποκαλύπτει μια στρατηγική που υπερβαίνει την απλή αποτροπή.
Η
επιθετική ρητορική, η εμμονή στο πυρηνικό αφήγημα χωρίς
δημοσιοποιημένες αποδείξεις και οι ενδείξεις περί στοχευμένης εξόντωσης
του Ali Khamenei συνθέτουν εικόνα επιχείρησης με πολιτικό βάθος.
Το
βασικό ερώτημα είναι αν η επιλογή της στρατιωτικής κλιμάκωσης θα
αποφέρει ασφάλεια ή θα ανοίξει τον ασκό του Αιόλου στη Μέση Ανατολή.
Η ιστορία διδάσκει ότι οι επεμβάσεις χωρίς σαφές και ρεαλιστικό σχέδιο πολιτικής μετάβασης συχνά οδηγούν σε παρατεταμένο χάος.
Και το χάος σε αυτή την περιοχή δεν μένει ποτέ περιορισμένο.
