Το Ιράν κλείνει τα Στενά του Hormuz...

 Ραγδαία είναι η κλιμάκωση στον πόλεμο του Ιράν με ΗΠΑ και Ισραήλ και κινδυνεύσει να προκαλέσει παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.
Το απόγευμα του Σαββάτου (28/2/2026) μετά τα χτυπήματα στο ιρανικό έδαφος και τα άμεσα αντίποινα, το Ισλαμικό Σώμα των

Φρουρών της Επανάστασης  (IRGC) αποφάσισε να διατάξει το κλείσιμο των Στενών του Hormuz.
Πρόκειται για μία από τις πλέον επικίνδυνες κλιμακώσεις στη σύγχρονη γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής.
Η εξέλιξη αυτή, που μεταδόθηκε αρχικά από το Reuters, έρχεται σε μια στιγμή ακραίας έντασης ανάμεσα στο Ιράν, το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες, δημιουργώντας σοβαρές ανησυχίες για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και τη σταθερότητα των διεθνών αγορών.

Ο αποκλεισμός των Στενών του Hormuz - Στρατηγική κίνηση με παγκόσμιες συνέπειες

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, πλοία που κινούνταν στην περιοχή λάμβαναν μηνύματα μέσω του συστήματος επικοινωνίας PCF από το IRGC, στα οποία αναφερόταν ρητά ότι «κανένα πλοίο δεν επιτρέπεται να διέλθει από τα Στενά του Hormuz».
Παράλληλα, το ιρανικό πρακτορείο Fars News Agency επικαλούμενο διεθνή συστήματα παρακολούθησης ναυσιπλοΐας, έκανε λόγο για πλήρη παύση της κίνησης δεξαμενόπλοιων στην περιοχή.
Τα Στενά του Hormuz αποτελούν ένα από τα πιο κρίσιμα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο.
Από εκεί διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Ένας πλήρης ή παρατεταμένος αποκλεισμός θα μπορούσε να προκαλέσει εκτίναξη των τιμών ενέργειας, αλυσιδωτές επιπτώσεις στις αγορές και σοβαρή διατάραξη της εφοδιαστικής αλυσίδας σε Ευρώπη, Ασία και Αμερική.
Η απόφαση του IRGC δεν αποτελεί απλώς στρατιωτικό μέτρο, αλλά στρατηγικό μοχλό πίεσης με στόχο την άσκηση γεωοικονομικής επιρροής.
Το Ιράν έχει επανειλημμένα απειλήσει στο παρελθόν με κλείσιμο των Στενών, όμως η παρούσα εξέλιξη φαίνεται να συνδέεται άμεσα με τις τελευταίες στρατιωτικές συγκρούσεις.

Τα «χρηματοοικονομικά όπλα μαζικής καταστροφής» και τα στενά του Hormuz

Ο Warren Buffett είχε κάποτε χαρακτηρίσει με επιτυχημένο τρόπο τα παράγωγα ως «χρηματοοικονομικά όπλα μαζικής καταστροφής».
Και με αυτό εννοούσε ότι ένα ξαφνικό και απροσδόκητο σοκ στην αγορά θα μπορούσε να θέσει σε κίνηση μια επικίνδυνη αλυσιδωτή αντίδραση στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, τροφοδοτούμενη από τους κρυφούς κινδύνους και τις πολύπλοκες διασυνδέσεις που δημιουργούν τα παράγωγα.
Αυτά τα εργαλεία συνδέουν μεγάλες τράπεζες, hedge funds και επιχειρήσεις σε ένα περίπλοκο πλέγμα στοιχημάτων για τις μελλοντικές τιμές του πετρελαίου, των επιτοκίων, των νομισμάτων κ.ο.κ.
Για παράδειγμα, αεροπορικές εταιρείες και ενεργειακές εταιρείες χρησιμοποιούν τακτικά παράγωγα συνδεδεμένα με το πετρέλαιο για αντιστάθμιση κινδύνου ή κερδοσκοπία.
Αν οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονταν ξαφνικά, οι αντισυμβαλλόμενοι στην χαμένη πλευρά —συχνά μεγάλες χρηματοπιστωτικές εταιρείες— θα ήταν υποχρεωμένοι να καταβάλουν τεράστια ποσά.
Αυτό με τη σειρά του θα προκαλούσε margin calls, έλλειψη ρευστότητας και πιθανές αναγκαστικές πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων.
Το margin call είναι ειδοποίηση από έναν χρηματιστή (broker) προς τον επενδυτή ότι πρέπει να καταθέσει επιπλέον χρήματα ή εγγυήσεις στον λογαριασμό του, επειδή η αξία των επενδύσεών του έχει πέσει κάτω από το απαιτούμενο όριο ασφάλειας (margin).
Αυτό συμβαίνει όταν κάποιος επενδύει με δανεικά χρήματα (αγορά με περιθώριο / margin trading).
Αν η αγορά κινηθεί αρνητικά, ο broker ζητά επιπλέον κεφάλαια για να καλυφθεί ο κίνδυνος.
Αν ο επενδυτής δεν βάλει τα χρήματα, ο broker μπορεί να πουλήσει αυτόματα τις θέσεις του.

Τα συμβόλαια παραγώγων

Ο φόβος εξαπλώνεται γρήγορα, επειδή πολλά από αυτά τα συμβόλαια παραγώγων είναι αδιαφανή — κανείς δεν ξέρει πραγματικά ποιος εκτίθεται ή πόσο.
Αυτή η αβεβαιότητα μπορεί να οδηγήσει σε πανικό στις αγορές, καθώς όλοι προσπαθούν να αποσύρουν κεφάλαια ταυτόχρονα.
Οι ζημίες αυτού του είδους σπάνια παραμένουν περιορισμένες.
Μια χρεοκοπία σε ένα μέρος του συστήματος μεταφέρει τον κίνδυνο προς τα έξω.
Αν ένας μεγάλος παίκτης δεν μπορεί να καλύψει την έκθεσή του, θέτει σε κίνδυνο τους αντισυμβαλλομένους του.
Αν ένας από αυτούς είναι μεγάλη τράπεζα, το πρόβλημα γίνεται γρήγορα συστημικό.
Αυτή είναι ακριβώς η αλυσιδωτή αντίδραση που περιέγραφε ο Buffett — ένα σοκ στην αγορά ανάβει φωτίες σε απρόσμενα σημεία, μετατρέποντας τη χρηματοπιστωτική διασυνδεσιμότητα σε χρηματοοικονομική ευθραυστότητα και μετέπειτα κατάρρευση.
Δεδομένου ότι τα παράγωγα είναι τόσο συνδεδεμένα και μπορεί να περιλαμβάνουν τεράστια ποσά, η ζημιά μπορεί να αυξηθεί γρήγορα και απρόβλεπτα, σαν μια σειρά εκρήξεων.
Γι’ αυτό ο Buffett τα θεωρούσε όχι απλώς επικίνδυνα εργαλεία, αλλά δυνητικές απειλές για ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα — δηλαδή χρηματοοικονομικά όπλα μαζικής καταστροφής.

Τι συμβαίνει μετά την επίθεση 

Η πιο σοβαρή αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν διαταρράσει τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο.
Το Στενό του Hormuz είναι μια στενή λωρίδα νερού που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον υπόλοιπο κόσμο.
Είναι ο πιο σημαντικός ενεργειακός διάδρομος στον κόσμο — και δεν υπάρχει εναλλακτική διαδρομή.
Πέντε από τις δέκα κορυφαίες χώρες παραγωγής πετρελαίου στον κόσμο — Σαουδική Αραβία, Ιράν, Ιράκ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κουβέιτ — συνορεύουν με τον Περσικό Κόλπο, όπως και το Κατάρ, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Το Στενό του Hormuz είναι η μόνη θαλάσσια διαδρομή τους προς τον ανοιχτό ωκεανό… και τις παγκόσμιες αγορές.
Στο στενότερο σημείο του, οι λωρίδες ναυσιπλοΐας έχουν πλάτος μόλις 3,2 χιλιόμετρα.

Το 20% της παγκόσμιας παραγωγής περνά από τα Στενά του Hormuz

Σύμφωνα με την υπηρεσία των ΗΠΑ Energy Information Administration, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διέρχονται καθημερινά από το Στενό, καλύπτοντας περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής — αξίας περίπου 1,3 δισεκατομμυρίου δολαρίων την ημέρα στις τρέχουσες τιμές.
Άλλο 20% των παγκόσμιων εξαγωγών LNG επίσης διέρχεται από εκεί.
Είναι δύσκολο να υπερτιμηθεί η σημασία του Στενού για την παγκόσμια οικονομία.
Αν κάποιος διακόψει τη λειτουργία του, θα προκαλέσει πλήρη ενεργειακή κρίση, με εκτόξευση τιμών και χάος στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Χάρη στη στρατηγική γεωγραφία και την εμπειρία του σε ασύμμετρο πόλεμο, το Ιράν μπορεί να κλείσει το Στενό — και δεν υπάρχει πολύς κόσμος που να μπορεί να το αποτρέψει. Είναι το γεωπολιτικό «χαρτί Trump» του Ιράν.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες για να ξανανοίξει, αν αυτό συμβεί.
Τα πολεμικά σενάρια του Πενταγώνου δείχνουν ότι σε έναν πλήρη πόλεμο, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ δεν θα μπορούσε να διατηρήσει τα Στενά του Hotmuz ανοικτά
Αν αντιμετωπίσει επιθέσεις με πυραύλους, οι αμερικανικές δυνάμεις θα έπρεπε να υποχωρήσουν ή να ρισκάρουν ολοκληρωτική καταστροφή.

Καταστροφή των υποδομών παραγωγής

Ακόμη χειρότερα, το Ιράν θα μπορούσε να στοχεύσει την υποδομή πετρελαίου σε όλο τον Περσικό Κόλπο, καταστρέφοντας εγκαταστάσεις παραγωγής στη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Κατάρ, το Μπαχρέιν και το Κουβέιτ.
Ακόμη κι αν τα Στενά ξανανοίξουν, ίσως να μην υπάρχει τίποτα για εξαγωγή.
Οι στρατηγικοί αναλυτές το γνωρίζουν εδώ και δεκαετίες — αλλά δεν έχει υπάρξει βιώσιμη στρατηγική για να αχρηστευθεί η επιρροή του Ιράν.
Η Τεχεράνη έχει ξεκαθαρίσει: σε περίπτωση πλήρους πολέμου, θα κλείσει τα στενά και θα καταστρέψει τις ενεργειακές υποδομές του Περσικού Κόλπου.
Με λίγα λόγια, το Ιράν κρατά το μαχαίρι στον λαιμό της παγκόσμιας οικονομίας.
Από την Επανάσταση του 1979, οι ΗΠΑ προσπάθησαν να ανατρέψουν την κυβέρνηση του Ιράν.
Αλλά ο έλεγχος των Στενών από το Ιράν υπήρξε ισχυρό αποτρεπτικό μέσο.
Αυτή η αποτροπή όμως φαίνεται να υποχωρεί.
Αν και λίγοι το συνειδητοποιούν, βρισκόμαστε πλέον στη μέση του Τρίτου Παγκόσμιου Πολέμου — και το Ιράν έχει γίνει το αποφασιστικό πεδίο μάχης.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μπορεί να είναι πρόθυμες να ρισκάρουν παγκόσμιο οικονομικό κραχ για να ανατρέψουν την ιρανική κυβέρνηση, κάτι που θα ανατρέψει δραματικά την ισορροπία ισχύος υπέρ τους.

Τι σημαίνει το κλείσιμο των Στενών του Hormuz; - Το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς πετρελαίου στην Ιστορία

Ένα κλείσιμο θα ξεπεράσει κάθε κρίση πετρελαίου στην ιστορία.
• Στην πρώτη κρίση πετρελαίου του 1973, αφαιρέθηκαν περίπου 5 εκατ. βαρέλια από την παγκόσμια αγορά (9% της προσφοράς). Οι τιμές τετραπλασιάστηκαν.
• Στη δεύτερη κρίση του 1979, αφαιρέθηκαν 4 εκατ. βαρέλια (6% της προσφοράς). Οι τιμές τριπλασιάστηκαν.
• Το 1990, με την εισβολή του Σαντάμ στο Κουβέιτ, αφαιρέθηκαν 4,3 εκατ. βαρέλια (7% της προσφοράς). Οι τιμές διπλασιάστηκαν.
Τώρα, ένα κλείσιμο ττων Στενών θα μπορούσε να αφαιρέσει 20 εκατ. βαρέλια από μια αγορά που παράγει 100 εκατ. βαρέλια/ημέρα — δηλαδή το 20% της παγκόσμιας προσφοράς από τη μία μέρα στην άλλη.
Αυτό θα ήταν το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς στην ιστορία.

Στα 265 δολάρια το βαρέλι οι τιμές του πετρελαίου

Οι τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν να φτάσουν πάνω από 265 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με τα προβλεπτικά μοντέλα των  επενδυτικών τραπεζών από 72,87 (28/2)  ίσως και περισσότερο, καθώς τα κεντρικά νομισματικά εργαλεία δεν μπορούν να αντικαταστήσουν φυσικό αέριο.
Ακόμη και η αύξηση παραγωγής από ΗΠΑ και Ρωσία δεν θα μπορούσε να καλύψει τα 20 εκατ. βαρέλια γρήγορα αρκετά για να αποφευχθεί χάος.
Ένα τέτοιο σοκ θα χτυπήσει σφοδρά τις αγορές παραγώγων, όπου πετρέλαιο και φυσικό αέριο διαπραγματεύονται μέσω futures, options και swaps.
Οποιαδήποτε εταιρεία στην χαμένη πλευρά θα αντιμετωπίσει τεράστιες ζημίες, margin calls, ανάγκες ρευστότητας και πιθανές αθέτησεις υποχρεώσεων.
Μεγάλες τράπεζες που λειτουργούν ως αντισυμβαλλόμενοι θα εκτεθούν άμεσα.
Αυτό μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αθέτησεις και margin calls σε όλο το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα — κάνοντας την κρίση του 2008 να μοιάζει με ένα ήπιο συμβάν.
Η κλείσιμο των στενών του Hormuz αποτελεί ρεαλιστικό σενάριο καταστροφικής παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης.
Η πραγματική «πυρηνική επιλογή» του Ιράν είναι ένα χρηματοοικονομικό όπλο μαζικής καταστροφής, που πυροδοτεί αλυσιδωτή αντίδραση, ανεβάζοντας την τιμή του πετρελαίου και πτοκαλώντας έκρηξη στη «βόμβα παραγώγων» μέσα στον πυρήνα του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Καθώς οι εντάσεις αυξάνονται και ο κίνδυνος πλήρους σύγκρουσης με το Ιράν μεγαλώνει, μεγαλώνει και η πιθανότητα χρηματοοικονομικής αλυσιδωτής αντίδρασης πρωτοφανής στην ιστορία. Το κλείσιμο του Στενού δεν θα προκαλέσει απλώς σοκ πετρελαίου — θα μπορούσε να πυροδοτήσει παγκόσμια οικονομική κρίση που θα επισκιάσει τη χρηματοπιστωτική κρίση 2008/2009.

Η επίθεση ΗΠΑ – Ισραήλ

Το πρωί της 28ης Φεβρουαρίου, το Ισραήλ εξαπέλυσε πλήγματα εναντίον ιρανικών στόχων, χαρακτηρίζοντάς τα «προληπτικά».
Την επιχείρηση επιβεβαίωσε ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ιsrael Katz. Σύμφωνα με δημοσίευμα της The New York Times, που επικαλείται ανώνυμες πηγές, στις επιθέσεις φέρεται να υπήρξε και αμερικανική εμπλοκή, με χτυπήματα να πραγματοποιούνται στην Τεχεράνη.
Η χρήση του όρου «προληπτική επίθεση» εντάσσεται στη στρατηγική ρητορική του Ισραήλ, το οποίο διαχρονικά υποστηρίζει ότι ενεργεί για να αποτρέψει άμεσες απειλές κατά της εθνικής του ασφάλειας.
Ωστόσο, για την Τεχεράνη, η ενέργεια αυτή συνιστά ευθεία επιθετική πράξη, που δικαιολογεί αντίποινα.

Η ιρανική απάντηση: Περιφερειακή κλιμάκωση

Σε απάντηση στα πλήγματα, το Ιράν εξαπέλυσε επιθέσεις κατά ισραηλινών στόχων αλλά και κατά αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων σε διάφορες χώρες της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ.
Το IRGC υπογράμμισε ότι η απάντηση της Τεχεράνης «θα συνεχιστεί μέχρι την ολοκληρωτική ήττα του εχθρού».
Η ρητορική αυτή ενισχύει τον φόβο γενικευμένης περιφερειακής σύρραξης.
Η άμεση εμπλοκή τρίτων χωρών — είτε ως στόχοι επιθέσεων είτε ως βάσεις επιχειρήσεων — διευρύνει το γεωγραφικό εύρος της κρίσης και αυξάνει τον κίνδυνο ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.

Γεωπολιτικό σημείο μηδέν

Η παρούσα κρίση δεν αποτελεί μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά κορύφωση μιας μακράς περιόδου εντάσεων μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, με τις ΗΠΑ να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.
Η απόφαση για αποκλεισμό των Στενών του Hormuz μετατρέπει τη σύγκρουση από διμερή ή περιφερειακή σε παγκόσμιο ζήτημα.
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό. Η διεθνής διπλωματία καλείται να αποτρέψει μια γενικευμένη ανάφλεξη που θα μπορούσε να οδηγήσει όχι μόνο σε στρατιωτική σύγκρουση μεγάλης κλίμακας, αλλά και σε σοβαρή ενεργειακή και οικονομική κρίση διεθνώς.
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται για ακόμη μία φορά στο επίκεντρο της παγκόσμιας προσοχής — και τα Στενά του Hormuz μετατρέπονται ξανά σε γεωπολιτικό σημείο μηδέν.

www.bankingnews.gr