Η εικόνα που καταγράφει η δημοσκόπηση
της alco για τα epikaira.gr και το ΕΠΙΚΑΙΡΑ magazine δεν συνιστά απλώς
μια ακόμη μέτρηση πρόθεσης ψήφου. Αποτυπώνει ένα πολιτικό σκηνικό σε
κατάσταση παρατεταμένης ρευστότητας, με έντονα
Η πρωτιά της Νέα Δημοκρατία με 23,2% δεν αρκεί για να δημιουργήσει αίσθηση κυριαρχίας. Αντιθέτως, το ποσοστό αυτό, συγκρινόμενο με προηγούμενες εκλογικές επιδόσεις, φανερώνει σημαντική φθορά και αποδυνάμωση της κοινωνικής επιρροής του κυβερνώντος κόμματος.
Το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής καταγράφεται στο 10,3%, χωρίς ωστόσο να παρουσιάζει δυναμική ουσιαστικής ανόδου. Παρά την υψηλή του συσπείρωση (81,2%), δείχνει να αγγίζει τα όρια της εκλογικής του επιρροής. Η Ελληνική Λύση με 9,4% και η Πλεύση Ελευθερίας με 8% εμφανίζονται ενισχυμένες στο πλαίσιο μιας γενικότερης αναδιάταξης. Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ) κινείται στο 7,4%, διατηρώντας σταθερά χαρακτηριστικά συσπείρωσης. Αντιθέτως, ο ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία περιορίζεται στο 3,6%, με εξαιρετικά χαμηλή συσπείρωση (21%), εικόνα που παραπέμπει σε βαθιά οργανωτική και πολιτική κρίση. Η ΝΙΚΗ και το ΜέΡΑ25 κινούνται στο οριακό 2,3%, ενώ οι αναποφάσιστοι αγγίζουν το εντυπωσιακό 18,5% και ένα επιπλέον 10,6% δηλώνει πρόθεση ψήφου προς «άλλο κόμμα».
Η χαμηλή συσπείρωση της Νέας Δημοκρατίας, στο 58,2%, αποτελεί κομβικό εύρημα. Για ένα κυβερνών κόμμα, το ποσοστό αυτό συνιστά σαφή ένδειξη κόπωσης και απογοήτευσης σε κρίσιμα τμήματα της εκλογικής του βάσης. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι το 25% των ψηφοφόρων της ΝΔ του 2023 φαίνεται να έχει πάρει οριστικό διαζύγιο από την επιλογή επαναψήφισής της. Πρόκειται για μια διαρροή που, εάν παγιωθεί, δημιουργεί συνθήκες στρατηγικής αποδυνάμωσης.
Η κρίσιμη ηλικιακή ομάδα 25–44 ετών αναδεικνύεται σε πεδίο σοβαρής πολιτικής ήττας για τη ΝΔ. Στις συγκεκριμένες ηλικίες, το κυβερνών κόμμα εμφανίζει εικόνα σχεδόν «καταποντισμού», με περιορισμένες πιθανότητες ανάκαμψης, ιδίως εφόσον προχωρήσει η συγκρότηση νέων κομματικών σχηματισμών. Μόλις το 11% αντιμετωπίζει θετικά το ενδεχόμενο συνέχισης της διακυβέρνησης από τον Κυριάκος Μητσοτάκης και τη ΝΔ, ενώ το 72% το αντιμετωπίζει αρνητικά. Ακόμη και το 25% των πρώην ψηφοφόρων της ΝΔ βλέπει αρνητικά αυτό το ενδεχόμενο, στοιχείο που αποτυπώνει ρήγματα όχι μόνο κοινωνικά αλλά και ενδοπαραταξιακά.
Εντυοωσιακό είναι επίσης το ποσοστό των πολιτών που απαντούν σε ένα ποσοστό 64% οι οτι αισθάνονται απογοήτευση ή φόβο στην περίπτωση που μετά τις εκλογές συνεχίζει να κυβερνάει ο κ. Μητσοτάκης και η ΝΔ.
Στο πεδίο των ποιοτικών χαρακτηριστικών, τα δεδομένα είναι εξίσου αποκαλυπτικά. Η έννοια της «σταθερότητας» εξακολουθεί να συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με τη ΝΔ, όμως μόνον το 64,5% των πρώην ψηφοφόρων της διατηρεί αυτή τη σύνδεση. Η φθορά είναι εμφανής. Ακόμη πιο βαρύ είναι το εύρημα γύρω από τη λέξη «διαφθορά»: το 52% του συνόλου των πολιτών τη συσχετίζει με τη ΝΔ, ενώ στην ηλικιακή ομάδα 25–44 το ποσοστό εκτινάσσεται στο 63%. Το γεγονός ότι το 25% των πρώην ψηφοφόρων της ΝΔ συνδέει επίσης τη «διαφθορά» με το ίδιο το κόμμα, υποδηλώνει διάβρωση της ηθικής αξιοπιστίας του.
Η λέξη «προοπτική» αποτυπώνει ίσως με τον πιο καθαρό τρόπο το πολιτικό κενό. Μόνον το 20% του συνόλου αποδίδει αυτή την έννοια στη ΝΔ, ενώ στους πρώην ψηφοφόρους της το ποσοστό περιορίζεται στο 51%. Στην κρίσιμη ηλικιακή ομάδα 25–44 καταγράφεται ένα εντυπωσιακά χαμηλό 12,5%. Η «προοπτική» μοιάζει να αιωρείται πολιτικά ακάλυπτη, αναζητώντας νέο φορέα εκπροσώπησης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το εύρημα ότι το 38% των πολιτών σκέφτεται να ψηφίσει ένα νέο κόμμα, ποσοστό που στις γυναίκες φθάνει το 43% και στην ηλικιακή ομάδα 25–44 το 49%. Πρόκειται για σχεδόν έναν στους δύο νέους και μεσαίας ηλικίας ψηφοφόρους. Επιπλέον, το 27,5% των πρώην ψηφοφόρων της ΝΔ και το 30,5% των πρώην ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ δηλώνουν ανοικτοί σε μια νέα πολιτική επιλογή. Η τάση αυτή δεν είναι απλή διαμαρτυρία· συνιστά ένδειξη αναζήτησης δομικής ανανέωσης του πολιτικού σκηνικού.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα υπό διαμόρφωση πολιτικά εγχειρήματα. Το ενδεχόμενο δημιουργίας κόμματος από τον Αλέξη Τσίπρα αντιμετωπίζεται θετικά από το 19% της ηλικιακής ομάδας 25–44, ενώ το 13,5% των πρώην ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ δηλώνει επίσης θετικό. Αν και τα αρνητικά ποσοστά παραμένουν υψηλά, η δεξαμενή δυνητικής στήριξης είναι υπαρκτή.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η δυναμική που καταγράφεται γύρω από το ενδεχόμενο δημιουργίας κόμματος από τη Μαρία Καρυστιανού. Στην ηλικιακή ομάδα 25–44, το 33,5% αντιμετωπίζει θετικά μια τέτοια προοπτική. Θετικά τοποθετείται επίσης το 19% των πρώην ψηφοφόρων της ΝΔ, το 21% των πρώην ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ και το 26% των πρώην ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ. Πρόκειται για διακομματική διείσδυση που καταδεικνύει πως η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν περιορίζεται σε έναν ιδεολογικό χώρο αλλά διαχέεται οριζόντια.
Στους σημερινούς ψηφοφόρους των κομμάτων το ενδεχόμενο δημιουργίας κόμματος από τη Μαρια Καρυστιανου αντιμετωπίζει θετικά το 5%των ψηφοφόρων της ΝΔ, το 20% του ΠΑΣΟΚ, το 11% του ΚΚΕ, το 29% της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΥΣΗΣ, το 33% της ΝΙΚΗΣ, το 26% της ΠΛΕΥΣΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ , το 48% της ΦΩΝΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ και το 16,5% αυτών που σήμερα δηλώνουν των ΑΝΑΠΟΦΑΣΙΣΤΟΙ.
Συνολικά, η δημοσκοπική αποτύπωση παραπέμπει σε μια κατάσταση συστημικής κόπωσης. Δεν πρόκειται απλώς για φθορά μιας κυβέρνησης ή κρίση ενός κόμματος της αντιπολίτευσης. Το 18,5% των αναποφάσιστων, το 10% που επιλέγει «άλλο κόμμα», το 10,5% των πρώην ψηφοφόρων της ΝΔ που ήδη δηλώνει μετακίνηση και το 16% που δηλώνει αναποφάσιστο, συγκροτούν ένα ρευστό εκλογικό σώμα ικανό να ανατρέψει καθιερωμένους συσχετισμούς.
Η πολιτική σταθερότητα, όπως τη γνωρίσαμε τα τελευταία οκτώ χρόνια, δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη. Η κοινωνία εμφανίζεται δύσπιστη, απαιτητική και έτοιμη να επανακαθορίσει τις επιλογές της. Η «προοπτική» και η «αξιοπιστία» αποτελούν τις δύο έννοιες-κλειδιά που θα καθορίσουν τις επόμενες εξελίξεις. Όποιος πολιτικός φορέας καταφέρει να τις ενσαρκώσει πειστικά, ιδίως στις παραγωγικές ηλικίες 25–44 και στις γυναίκες, θα αποκτήσει στρατηγικό πλεονέκτημα.
Το πολιτικό σκηνικό δεν βρίσκεται απλώς σε μεταβατική φάση. Βρίσκεται σε σημείο καμπής. Και σε τέτοιες στιγμές, οι ανακατατάξεις δεν είναι απλώς πιθανές — είναι δομικά αναπόφευκτες.
