Το βαθύ
στρατηγικό αδιέξοδο, στο οποίο έχει οδηγηθεί το Κίεβο αποκαλύπτουν οι
δηλώσεις του Ουκρανού προέδρου Volodymyr Zelensky την Κυριακή (25/1/2026) από τη Λιθουανία, μία μέρα μετά τις τριμερείς συνομιλίες στο Abu Dhabi.
Παρά τη σαφή παραδοχή ότι τα «προβληματικά ζητήματα»
Η φράση αυτή, επαναλαμβανόμενη εδώ και χρόνια, έχει καταστεί περισσότερο σύνθημα εσωτερικής κατανάλωσης παρά ρεαλιστική πολιτική γραμμή.
Σε έναν πόλεμο που διανύει πλέον τον τέταρτο χρόνο του, με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς, κατεστραμμένες υποδομές, κατεστραμμένη οικονομία και ένα κράτος που επιβιώνει χάρη στη δυτική χρηματοδότηση, η επίκληση της «απαραβίαστης εδαφικής ακεραιότητας» χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο ανάκτησής της μοιάζει περισσότερο με άρνηση της πραγματικότητας παρά με υπεύθυνη ηγεσία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός πως οι δηλώσεις αυτές έγιναν εν όψει ενός ακόμη γύρου τριμερών συνομιλιών στο Abu Dhabi στις 1/2, η διεξαγωγή του οποίου πλέον φαίνεται να τινάζεται στον αέρα.
«Καμία παραχώρηση εδαφών»
«Η θέση μου για τα εδάφη μας παραμένει αμετάβλητη.
Στη διευθέτηση του ρωσο-ουκρανικού πολέμου υπάρχουν πολλά προβληματικά ζητήματα, αλλά μετά τις συνομιλίες υπήρξαν λιγότερες “προβληματικές στιγμές”.
Συζητείται το σχέδιο των 20 σημείων και τα προβληματικά ζητήματα. Υπήρχαν πολλά προβλήματα, τώρα έχουν μειωθεί.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η Ρωσία θέλει να κάνει τα πάντα ώστε η Ουκρανία να μην υπάρχει στα ανατολικά του κράτους μας.
Ο λόγος είναι σαφής – το έχουν θέσει ως στόχο.
Και είναι απολύτως ξεκάθαρο ότι θέλουν να επιτύχουν αυτόν τον στόχο.
Δεν τα έχουν καταφέρει ακόμη στο μέτωπο.
Η θέση μας για το έδαφος και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, η οποία πρέπει να γίνεται σεβαστή, δεν αλλάζει.
Όλοι γνωρίζουν τη θέση μας. Αγωνιζόμαστε για το δικό μας κράτος, για το δικό μας. Δεν πολεμάμε για το έδαφος μιας ξένης χώρας.
Αυτές είναι δύο θεμελιωδώς διαφορετικές θέσεις – η ουκρανική και η ρωσική. Οι Αμερικανοί προσπαθούν να βρουν έναν συμβιβασμό.
Προχωράμε προς την επικοινωνία σε τριμερές σχήμα.
Αυτά είναι τα πρώτα βήματα για να βρεθεί ο ίδιος συμβιβασμός.
Αλλά για να υπάρξει συμβιβασμός, είναι απαραίτητο όλες οι πλευρές να είναι έτοιμες για συμβιβασμό.
Παρεμπιπτόντως, και η αμερικανική πλευρά επίσης», είπε αυτολεξεί ο Zelensky σε μία δήλωση - μνημείο καταστροφής για την Ουκρανία.
Η δήλωση αυτή, στο σύνολό της, αποκαλύπτει το βασικό πρόβλημα της ουκρανικής ηγεσίας: μιλά για συμβιβασμό, αλλά αρνείται κάθε πραγματική παραχώρηση.
Πρόκειται για μια κλασική πολιτική αντίφαση που δεν μπορεί να σταθεί ούτε διπλωματικά ούτε στρατηγικά.
Ρητορική νίκης, πραγματικότητα φθοράς
Ο ίδιος ο Zelensky παραδέχεται ότι η Ουκρανία δεν μπορεί να ανακτήσει τα εδάφη που έχει χάσει.
Παρ’ όλα αυτά, η ουκρανική ηγεσία συνεχίζει να παρουσιάζει τον πόλεμο ως μια μάχη υπαρξιακή, στην οποία δεν χωρούν ενδιάμεσες λύσεις.
Το πρόβλημα όμως είναι ότι ο χρόνος δεν λειτουργεί υπέρ της Ουκρανίας.
Η στρατιωτική κόπωση, η δημογραφική αιμορραγία, η εξάρτηση από δυτικά όπλα και κεφάλαια, αλλά και η αυξανόμενη απροθυμία της Δύσης να χρηματοδοτεί επ’ αόριστον έναν πόλεμο χωρίς ορατό τέλος,
δημιουργούν ένα ασφυκτικό πλαίσιο. Μέσα σε αυτό, η επιμονή του Zelensky
σε απόλυτες θέσεις μοιάζει περισσότερο με πολιτική αδυναμία παρά με
ισχύ.
Ο «συμβιβασμός» ως λέξη χωρίς περιεχόμενο
Ενδεικτική της αντίφασης στη σκέψη του Ουκρανού προέδρου είναι η αναφορά του στην ανάγκη για συμβιβασμό, ακόμη και από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ενώ καλεί όλες τις πλευρές να είναι έτοιμες να συμβιβαστούν, δεν εξηγεί ποτέ σε τι ακριβώς είναι διατεθειμένη να συμβιβαστεί η Ουκρανία.
Αν
ο συμβιβασμός δεν αφορά εδάφη, δεν αφορά καθεστώς ασφαλείας, δεν αφορά
ένταξη στο ΝΑΤΟ και δεν αφορά πολιτικές εγγυήσεις, τότε τι ακριβώς
σημαίνει;
Η ασάφεια αυτή δεν είναι τυχαία.
Αντανακλά μια
ηγεσία που φοβάται το πολιτικό κόστος της ειλικρίνειας απέναντι στην
κοινωνία της, προτιμώντας να μεταθέτει τις δύσκολες αποφάσεις στο μέλλον
– ή στους συμμάχους.
Η εξάρτηση από τις ΗΠΑ και το τέλος της αυταπάτης
Οι
δηλώσεις Zelensky δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν
αναλάβει ρόλο διαμεσολαβητή και όχι άνευ όρων υποστηρικτή.
Η αναφορά στο αμερικανικό «σχέδιο των 20 σημελιων» και στην ανάγκη να βρεθεί κοινός τόπος επιβεβαιώνει ότι η Ουκρανία δεν είναι πλέον αυτή που θέτει τους όρους, αλλά αυτή που καλείται να προσαρμοστεί.
Η Ουάσινγκτον, κουρασμένη από τον πόλεμο και στραμμένη πλέον σε άλλα γεωπολιτικά μέτωπα, αναζητά διέξοδο.
Ο
Zelensky αντί να προετοιμάσει την ουκρανική κοινωνία για επώδυνες αλλά
αναπόφευκτες αποφάσεις, συνεχίζει να επαναλαμβάνει θέσεις που μπορεί να
είναι ηθικά κατανοητές, αλλά πολιτικά ανεφάρμοστες.
Όταν η άρνηση γίνεται εθνικός κίνδυνος
Η απόλυτη άρνηση κάθε εδαφικής συζήτησης δεν αποτελεί πλέον πράξη αντίστασης, αλλά ενδεχομένως παράταση της καταστροφής.
Κάθε μήνας πολέμου βαθαίνει το τραύμα, μειώνει τις επιλογές και αυξάνει το κόστος οποιασδήποτε μελλοντικής συμφωνίας.
Ο Zelensky παρουσιάζεται ως ο αδιαπραγμάτευτος υπερασπιστής της ουκρανικής κυριαρχίας, αλλά στην
πράξη κινδυνεύει να καταγραφεί ως ο ηγέτης που συγχέει τη ρητορική με
τη στρατηγική και την ηθική στάση με τη γεωπολιτική πραγματικότητα.
Ο πόλεμος δεν τελειώνει με συνθήματα.
Τελειώνει με αποφάσεις.
Και
όσο η ουκρανική ηγεσία αρνείται να αναγνωρίσει τα όρια της ισχύος της, ο
λογαριασμός θα συνεχίσει να πληρώνεται από τον ουκρανικό λαό.
Η Ουκρανία ως εργαλείο, όχι ως ισότιμος παίκτης
Η αναφορά του Zelensky στο αμερικανικό «σχέδιο» αποκαλύπτει κάτι ακόμη πιο ανησυχητικό: η ατζέντα δεν διαμορφώνεται πλέον στο Κίεβο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν περάσει από τον ρόλο του άνευ όρων υποστηρικτή στον ρόλο του διαμεσολαβητή.
Και αυτό σημαίνει ότι αναζητούν έξοδο.
Ο Zelensky, αντί να προετοιμάσει την κοινωνία του για αυτή τη στροφή, επιμένει σε μια ρητορική απόλυτης νίκης, καλλιεργώντας προσδοκίες που δεν μπορούν να ικανοποιηθούν.
Η απόσταση ανάμεσα στον λόγο και την πραγματικότητα γίνεται επικίνδυνα μεγάλη.
Ρωσία: Όσο ο Zelensky λέει καμία παραχώρηση, εμείς θα αλλάζουμε τον χάρτη
Για τη Μόσχα, οι δηλώσεις Zelensky δεν αποτελούν έκπληξη ούτε λόγος αναθεώρησης στρατηγικής.
Αντιθέτως,
επιβεβαιώνουν τη ρωσική εκτίμηση ότι το Κίεβο δεν είναι σε θέση –ή δεν
επιθυμεί– να διαπραγματευτεί σοβαρά, αλλά λειτουργεί περισσότερο ως
πολιτικός εντολοδόχος της Δύσης παρά ως αυτόνομος δρών.
Η ρωσική αντίδραση, όπως διαφαίνεται από τις μέχρι τώρα κινήσεις της, θα κινηθεί σε τρία επίπεδα:
Η Μόσχα δεν δείχνει καμία διάθεση να «παγώσει» το μέτωπο όσο το Κίεβο επιμένει σε απόλυτες θέσεις.
Αντίθετα, η λογική του Κρεμλίνου είναι απλή: ό,τι δεν επιτυγχάνεται στο τραπέζι, θα επιβληθεί στο πεδίο.
Η
συνέχιση και κλιμάκωση των επιχειρήσεων σε Donbass, Kharkiv και νότια
Ουκρανία λειτουργεί ως μοχλός πίεσης όχι μόνο προς το Κίεβο, αλλά και
προς την Ουάσινγκτον.
Η Ρωσία επιδιώκει να φτάσει σε μια
κατάσταση όπου οποιαδήποτε μελλοντική διαπραγμάτευση θα ξεκινά από
χειρότερη θέση για την Ουκρανία απ’ ό,τι σήμερα.
Με απλά λόγια: όσο ο Zelensky λέει «ούτε σπιθαμή γης», τόσο η Ρωσία θα φροντίζει να αλλάζει τον χάρτη.
Η Ρωσία κερδίζει και στρατιωτικά και διπλωματικά
Σε αντίθεση με την ουκρανική ηγεσία, που βρίσκεται υπό άμεση πολιτική και κοινωνική πίεση, η Ρωσία δεν βιάζεται.
Το Κρεμλίνο γνωρίζει ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ του: η δυτική κοινή γνώμη κουράζεται, τα ευρωπαϊκά κράτη πιέζονται οικονομικά ενώ οι ΗΠΑ αναζητούν έξοδο χωρίς στρατηγική ήττα
Οι
δηλώσεις Zelensky περί «αμετάβλητης θέσης» ενισχύουν τη ρωσική αφήγηση
ότι το πρόβλημα δεν είναι η Μόσχα, αλλά η ακαμψία του Κιέβου.
Αυτό επιτρέπει στη Ρωσία να εμφανίζεται διεθνώς ως η πλευρά που «περιμένει σοβαρές προτάσεις», ενώ συνεχίζει αθόρυβα τη στρατιωτική της προέλαση.
Η Ρωσία δεν έχει απορρίψει τη διπλωματία.
Έχει απορρίψει, όμως, τη διπλωματία υπό όρους που θέτει ο Zelensky.
Το
μήνυμα είναι σαφές: οποιαδήποτε συμφωνία θα αντικατοπτρίζει τον
συσχετισμό δυνάμεων στο έδαφος, όχι τις δηλώσεις σε συνεντεύξεις Τύπου.
