Πώς το δημοψήφισμα για το Brexit επηρεάζει τις εξελίξεις (και) για την Ελλάδα...


Η Πέμπτη 23 Ιουνίου 2016 είναι σημαδεμένη με κύκλο σε πολλά ημερολόγια για πολλούς λόγους. Την ημέρα αυτή θα διεξαχθεί το δημοψήφισμα για την παραμονή της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά από το αποτέλεσμά του θα κριθεί κάτι πολύ ευρύτερο από το Brexit. 
Μάλιστα στο τρίμηνο που μεσολαβεί ακόμη και οι εξελίξεις που αφορούν τη δική μας χώρα, τόσο στην οικονομία όσο και στο προσφυγικό, θα κινούνται -υπό γερμανική σκηνοθεσία -στη σκιά του κορυφαίου debate στον βορειοδυτικό άξονα της γηραιάς ηπείρου.

Ήδη εκφράζονται έντονες ανησυχίες ότι η τρομοκρατική επίθεση στις Βρυξέλλες θα επηρεάσει ακόμη περισσότερο το κλίμα στη Γηραιά Αλβιώνα και θα ενισχύσει τις τάσεις υπέρ της αποδέσμευσης από την ΕΕ. Ένα μεγάλο τμήμα της κοινής γνώμης παραμένει μέχρι στιγμής αναποφάσιστο αλλά όλες οι δημοσκοπήσεις που διενεργούνται εκεί δείχνουν ότι το θέμα της ασφάλειας αποτελεί βασικό κριτήριο για την επιλογή που θα κάνουν οι Βρετανοί ψηφοφόροι. Ένα πρώτο crash test θα γίνει στις 5 Μαΐου στις εκλογές για τη δημαρχεία του Λονδίνου με δεδομένο ότι ο νυν δήμαρχος Μπόρις Τζόνσον, ο οποίος κατέχει το αξίωμα από το 2008, έχει ξεκινήσει δυναμική εκστρατεία υπέρ του Brexit. Νέα δημοσκόπηση δείχνει ήδη ότι η ψαλίδα κλείνει κι άλλο προς όφελος του Brexit!

Πριν ακόμη ξημερώσει η μαύρη Τρίτη στο κέντρο της βελγικής πρωτεύουσας, με δεκάδες νεκρούς και τραυματίες, η συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Τουρκία για το προσφυγικό είχε άλλωστε προκαλέσει τον δικό της απόηχο στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ήδη εδώ και καιρό έχουν δρομολογηθεί περιορισμοί στην εγκατάσταση πολιτών από άλλες χώρες ακόμη και ευρωπαϊκές σε αντίθεση με την «ελεύθερη διακίνηση» του παρελθόντος. Ως εκ τούτου η προοπτική κατάργησης της βίζας για τους Τούρκους δεν θα μπορούσε παρά να λειτουργήσει ακόμη πιο αρνητικά, όπως δείχνουν και τα τελευταία στοιχεία, για τους υποστηρικτές του ναι στην παραμονή στην ΕΕ.

Τούτων δοθέντων δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η Α. Μέρκελ, που υπήρξε (με τους άλλους ευρωπαίους ηγέτες ως ντεκόρ) ο πραγματικός πρωταγωνιστής της συμφωνίας, φρόντισε ώστε η χαλάρωση του καθεστώτος για τη διακίνηση των Τούρκων στην Ευρώπη να μην ισχύσει άμεσα αλλά από τα τέλη Ιουνίου. Δηλαδή, οι συνέπειες θα φανούν ύστερα από το δημοψήφισμα και με την ελπίδα ότι δεν θα έχει κερδίσει το Brexit. Διότι αν κερδίσει, ουδείς μπορεί να προβλέψει ποια θα είναι η επόμενη μέρα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ενδεικτικό είναι ότι και στη Γαλλία ακούγονται πλέον φωνές για δημοψήφισμα!

Αυτό που στην πραγματικότητα συμβαίνει είναι ότι η Γερμανία, μέχρι να ολοκληρωθεί η τρίμηνη δοκιμασία που ενδέχεται να πάρει και ιστορικές διαστάσεις για το μέλλον ολόκληρης της Ευρώπης καθώς και για τους ευρύτερους διεθνείς συσχετισμούς, προσπαθεί να τους έχει όλους ικανοποιημένους κάνοντας επιμέρους προσφορές και παραχωρήσεις. Όσο και αν εμφανίζεται ψύχραιμη, γνωρίζει καλά ότι τυχόν αποχώρηση της Βρετανίας εκτός από την ουσιαστική διάλυση της Ένωσης θα σημάνει και το τέλος της νέας γερμανικής «αυτοκρατορίας» που επιχειρείται να κτιστεί τώρα εκτός από το οικονομικό και στο διπλωματικό και στρατιωτικό πεδίο για πρώτη φορά ύστερα από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.

Προς τούτο και εμφανίζεται υποχωρητική αυτό το διάστημα απέναντι στη βρετανική κυβέρνηση. Χαρακτηριστική είναι και η διάσταση της «μεγάλης νίκης» που δόθηκε κατά την προτελευταία Σύνοδο των ηγετών της ΕΕ στην κατάργηση του λεγόμενου «tampon tax», του «φόρου στα ταμπόν». Πρόκειται για ένα μεγάλο θέμα που απασχολούσε την Βρετανία καθώς υποστήριζε ότι κακώς είχε διατηρηθεί επί χρόνια η εξαίρεση του από τον μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ στα προϊόντα υγιεινής. «Έχουμε επιτύχει ό, τι καμία βρετανική κυβέρνηση δεν έχει καν προσπαθήσει να επιτύχει. Απλά δείχνει πώς η Βρετανία μπορεί να θέσει θέματα και να προτείνει μία μεταρρύθμιση που θα ωφελήσει εκατομμύρια ανθρώπους, ως μία ισχυρή φωνή μέσα σε μια μεταρρυθμισμένη ΕΕ» δήλωσε πανηγυρικά ύστερα από τη σχετική συμφωνία υπέρ της χώρας του ο Κάμερον την ώρα πάντως που στην Ελλάδα μετά την φόρο-επιδρομή του καλοκαιριού όλα τα παρόμοια είδη ανέβηκαν στο συντελεστή του 23%.

Για τη δική μας χώρα οι προσφορές αυτού του διαστήματος των κρίσιμων 90 ημερών εξαντλούνται σε μια πιο «ήπια» αντιμετώπιση των συζητήσεων για την αξιολόγηση. Καθώς η Ελλάδα βρίσκεται προ πολλού στο μνημονιακό τούνελ, η ευρωπαϊκή πτέρυγα των εταίρων δεν ακολουθεί τη σκληρή τακτική του προηγούμενου διαστήματος φθάνοντας στο σημείο να ευνοεί και κάποια από τα ελληνικά επιχειρήματα έναντι των αξιώσεων του ΔΝΤ. Ακόμη και οι θετικές αναφορές του Β. Σόιμπλε για τον Αλ. Τσίπρα, προς τον οποίο εξέφρασε την «εμπιστοσύνη» του, μπορεί να προκάλεσαν έκπληξη αλλά εντάσσονται στο πλαίσιο της τακτικής του Βερολίνου να καταδείξει ενόψει του Ιουνίου ότι η πολιτική του δικαιώνεται και ότι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα δεν απειλείται πια από αναταράξεις και κλυδωνισμούς. Υπό την έννοια αυτή, η ολοκλήρωση της αξιολόγησης θεωρείται δεδομένη ίσως και πριν από το ορθόδοξο Πάσχα παρά τα προβλήματα που εμφανίζονται. Μάλιστα στην ελληνική πλευρά θα αφεθούν και κάποια περιθώρια θετικών αποτελεσμάτων στο πλαίσιο της «σκληρής διαπραγμάτευσης» αν και το Μαξίμου προσανατολίζεται στην επικοινωνιακή αξιοποίηση του κλεισίματος αυτού του κύκλου ως ένα «θετικό σοκ για την οικονομία» σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Γ. Δραγασάκη ή ως «έξοδο από τα μνημόνια» όπως πιο φιλόδοξα έσπευσε να πει εξ Αμερικής ο συγκυβερνήτης Π. Καμμένος.

Σε κάθε περίπτωση η 23η Ιουνίου αποτελεί ορόσημο και για τη χώρα μας. Αν το Brexit επικρατήσει και η Βρετανία αποχωρήσει, η ΕΕ θα μπει σε αχαρτογράφητα νερά κάτι που σημαίνει ότι εκ των πραγμάτων θα αναθεωρηθούν και πολλά (αν όχι όλα) που αφορούν την Ελλάδα. Αν το «διαζύγιο» αποτραπεί, η Γερμανία θα επανέλθει χωρίς εξωραϊσμούς στη σκληρή γραμμή εφαρμογής των μνημονιακών δεσμεύσεων από το χώρα μας, στο όνομα των κατ' ευφημισμόν «μεταρρυθμίσεων», καθώς και στην προβολή εμποδίων για την ελάφρυνση του χρέους. Ο κ. Σόιμπλε αδημονεί να δείξει πάλι τα δόντια του και -δίχως να τον εμποδίζει τίποτε πια- να πετύχει την ολοκληρωτική μετατροπή της Ελλάδας σε γερμανικό δορυφόρο.


Η χώρα άλλωστε έχει ήδη «δεθεί» με τις βαρύτατες συνέπειες από τη συμφωνία για το προσφυγικό. Πέρα από τα άλλα θέματα διεθνούς δικαίου που έχουν ανακύψει, καθημερινά γίνεται φανερή η δυσκολία εφαρμογής της που στην πράξη συνεπάγεται εγκλωβισμό μακράς διαρκείας για δεκάδες χιλιάδες προσφύγων και μεταναστών. Ύστερα από τις επιθέσεις στις Βρυξέλλες η κατάσταση γίνεται μάλιστα πιο περίπλοκη αλλά ο στόχος της Γερμανίας είναι, εκτός από τις παραχωρήσεις στην Τουρκία, να κρατήσει, όσο μπορεί, την απειλή του προσφυγικού μακριά από την καρδιά της Ευρώπης. Ο υψηλός βαθμός επιτυχίας της τακτικής της φαίνεται από το γεγονός ότι συνεχίζουν να αδειάζουν καθημερινά από πρόσφυγες και μετανάστες τα κέντρα υποδοχής στη Γερμανία. Στα πιο πολλά το ποσοστό πληρότητας έχει πέσει στο 18-20% και μόνο στο Βραδεμβούργο κινείται στο 44% ενώ πολλές αθλητικές αίθουσες στις οποίες έμεναν προσωρινά πρόσφυγες, χρησιμοποιούνται πάλι για αθλήματα και ο ρυθμός της ζωής στις τοπικές κοινωνίες έχει ξαναγίνει κανονικός.

Την ίδια ώρα η ελληνική κυβέρνηση αναλαμβάνει να αποκαταστήσει με δικές της πρωτοβουλίες και την «ευρωπαϊκή τάξη» που διατάραξε πριν από μερικές εβδομάδες όταν ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς ανακάλεσε την πρέσβη μας στην Αυστρία και εν συνεχεία δεν έγινε δεκτή για επίσκεψη στην Ελλάδα η υπουργός Εσωτερικών Γιοχάνα Μικλ-Λάιτνερ. Η επαναφορά στην τάξη γίνεται τώρα δια του υπουργού Εθνικής Άμυνας Πάνου Καμμένου ο οποίος έχει προσκαλέσει στη χώρα μας στις 6 Απριλίου τον ομόλογό του Χανς Πέτερ Ντόσκοτσιλ μολονότι ανήκει και αυτός, προερχόμενος από το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, στους σκληρούς της αυστριακής κυβέρνησης. Η δε χώρα του συνεχίζει να πρωτοστατεί στην πολιτική των κλειστών συνόρων και να αρνείται σθεναρά την ανακατανομή των προσφύγων...
Ανδρέας Καψαμπέλης press-gr

Related Posts