Ιαπωνία και Κίνα ένα βήμα πριν τον πόλεμο για δύο νησιά...

 Σε μία ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση εισέρχεται η γεωπολιτική ένταση στην περιοχή Ασίας – Ειρηνικού, καθώς οι σχέσεις μεταξύ της Ιαπωνίας και της Κίνας επιδεινώνονται με ταχύτατους ρυθμούς.
Παρότι κανείς δεν θεωρεί πιθανή μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση

μεταξύ των δύο μεγαλύτερων ασιατικών δυνάμεων, οι συνεχείς διπλωματικές αντιπαραθέσεις, οι στρατιωτικές ασκήσεις, οι θαλάσσιες διεκδικήσεις και η αυξανόμενη εμπλοκή των ΗΠΑ δημιουργούν ένα σκηνικό που αρκετοί αναλυτές χαρακτηρίζουν πλέον ως έναν πραγματικό «ψυχρό πόλεμο».
Την εκτίμηση αυτή διατύπωσε ο ανώτερος ερευνητής του Κέντρου Ιαπωνικών Σπουδών του Ινστιτούτου Κίνας και Σύγχρονης Ασίας της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, Oleg Kazakov, υποστηρίζοντας ότι η αντιπαράθεση μεταξύ Τόκιο και Πεκίνου δεν αποτελεί μια πρόσκαιρη κρίση, αλλά μια μακροχρόνια σύγκρουση με βαθιές ιστορικές, ιδεολογικές και γεωπολιτικές ρίζες.

Ιστορικά τραύματα που δεν επουλώθηκαν ποτέ

Οι σχέσεις μεταξύ της Ιαπωνίας και της Κίνας εξακολουθούν να καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό από τη μνήμη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου και της ιαπωνικής κατοχής μεγάλου μέρους της κινεζικής επικράτειας.
Σύμφωνα με τον Kazakov, το Πεκίνο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την Ιαπωνία ως μια χώρα που κινείται προς τον στρατιωτικό επανεξοπλισμό, αξιοποιώντας διαρκώς τη συλλογική μνήμη των πολεμικών εγκλημάτων για να ενισχύσει την εσωτερική συσπείρωση αλλά και να περιορίσει τις οικονομικές και πολιτιστικές σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών.
Από την άλλη πλευρά, το Τόκιο θεωρεί ότι η αυξανόμενη στρατιωτική ισχύς της Κίνας, σε συνδυασμό με τις στενές σχέσεις του Πεκίνου με την Βόρεια Κορέα, αποτελούν σοβαρή απειλή για την εθνική του ασφάλεια.
Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που η Ιαπωνία επιταχύνει τα τελευταία χρόνια τον εκσυγχρονισμό των Ενόπλων Δυνάμεών της, εγκαταλείποντας σταδιακά τη μεταπολεμική στρατηγική αποκλειστικά αμυντικού χαρακτήρα.

Η διαμάχη για τα νησιά Senkaku – Diaoydao

Η πιο επικίνδυνη εστία έντασης εξακολουθεί να βρίσκεται στην Ανατολική Σινική Θάλασσα.
Τα ακατοίκητα νησιά Senkaku, όπως τα αποκαλεί η Ιαπωνία, ή Diaoydao, όπως τα ονομάζει η Κίνα, παραμένουν αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης εδώ και δεκαετίες.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε εκ νέου όταν η Ιαπωνία απέστειλε τα ερευνητικά πλοία Takuyo και Koyo για ωκεανογραφικές έρευνες στην περιοχή.
Η Κίνα αντέδρασε άμεσα, απαιτώντας τον τερματισμό των ερευνών, υποστηρίζοντας ότι πραγματοποιούνται σε θαλάσσια περιοχή που ανήκει στη δική της κυριαρχία.
Το Τόκιο απέρριψε κατηγορηματικά τις κινεζικές αιτιάσεις.
Ο επικεφαλής γραμματέας του ιαπωνικού υπουργικού συμβουλίου Minoru Kihara δήλωσε ότι η Ιαπωνία πραγματοποίησε τις έρευνες αποκλειστικά εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της και διαμαρτυρήθηκε επίσημα προς το Πεκίνο μέσω διπλωματικών διαύλων.

Οι στρατιωτικές ασκήσεις που εξόργισαν Πεκίνο και Μόσχα

Η ένταση δεν περιορίζεται στις διπλωματικές διαμαρτυρίες.
Από τις 22 Ιουνίου έως την 1η Ιουλίου πραγματοποιήθηκε η μεγάλη κοινή στρατιωτική άσκηση Valiant Shield 26, στην οποία συμμετείχαν οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ιαπωνίας και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Κατά τη διάρκεια της άσκησης αναπτύχθηκε το αμερικανικό πυραυλικό σύστημα Typhon, ενώ τα δύο επιτελεία πραγματοποίησαν σενάρια ανακατάληψης και υπεράσπισης αμφισβητούμενων νησιών.
Η κίνηση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις τόσο από την Κίνα όσο και από τη Ρωσία.
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Maria Zakharova χαρακτήρισε την ανάπτυξη του συστήματος απειλή για την περιφερειακή ασφάλεια, υποστηρίζοντας ότι ενισχύει περαιτέρω την αποσταθεροποίηση στην περιοχή.

Η Κίνα απαντά με δικές της επιχειρήσεις

Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, μεταξύ 6 και 10 Ιουνίου, η κινεζική Ακτοφυλακή πραγματοποίησε ειδική επιχείρηση στον Ειρηνικό Ωκεανό.
Η επιχείρηση αυτή συνδέθηκε με τις συνομιλίες της Ιαπωνίας και των Φιλιππίνων σχετικά με την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, στις οποίες περιλαμβάνονται και ζητήματα που σχετίζονται με την Ταϊβάν.
Για το Πεκίνο κάθε διπλωματική ή στρατιωτική συνεργασία που ενισχύει τη θέση της Ταϊβάν ή περιορίζει τις κινεζικές διεκδικήσεις θεωρείται ιδιαίτερα προκλητική.

Γιατί δεν αναμένεται πολεμική σύγκρουση

Παρά την αυξανόμενη ένταση, ο Kazakov θεωρεί ότι η μετάβαση από τον «ψυχρό» στον «θερμό» πόλεμο παραμένει απίθανη.
Ο βασικός λόγος είναι ότι η Κίνα αποτελεί πυρηνική δύναμη, ενώ ακόμη και η Ιαπωνία, παρά τον εντυπωσιακό επανεξοπλισμό της, δεν επιθυμεί μια γενικευμένη στρατιωτική σύγκρουση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη περιφερειακή κρίση.
Αντίθετα, οι δύο πλευρές φαίνεται να επιλέγουν τη στρατηγική της συνεχούς πίεσης μέσω στρατιωτικών ασκήσεων, διπλωματικών διαμαρτυριών, οικονομικών μέτρων και επιχειρήσεων επίδειξης ισχύος.

Ο παράγοντας Donald Trump αλλάζει τις ισορροπίες

Ο Kazakov αποδίδει μέρος της αλλαγής στη στάση της Ιαπωνίας και στη μεταβαλλόμενη πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σύμφωνα με τον ίδιο, κατά την προεδρία του Donald Trump δημιουργήθηκαν αμφιβολίες στο Τόκιο σχετικά με το κατά πόσο η Ουάσιγκτον παραμένει ένας απολύτως αξιόπιστος εγγυητής της ασφάλειας των συμμάχων της.
Η αβεβαιότητα αυτή ώθησε την Ιαπωνία να επιταχύνει τον στρατιωτικό της εκσυγχρονισμό και να επενδύσει σε νέες δυνατότητες αποτροπής.

Η Fukushima παραμένει ανοιχτή πληγή

Ένα ακόμη σημείο έντονης αντιπαράθεσης αποτελεί η απόφαση της Ιαπωνίας να διοχετεύσει στον Ειρηνικό επεξεργασμένο νερό από τον πυρηνικό σταθμό Fukushima-1.
Η Κίνα εξακολουθεί να ασκεί έντονη κριτική, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση εγκυμονεί περιβαλλοντικούς κινδύνους, ενώ χρησιμοποιεί το ζήτημα και ως εργαλείο άσκησης πολιτικής πίεσης προς το Τόκιο.

Μπορεί να εμπλακεί η Ρωσία;

Ο Kazakov εκτιμά ότι η διαρκής κλιμάκωση μεταξύ της Ιαπωνίας και της Κίνας δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους και για τη Ρωσία.
Η Μόσχα διατηρεί στρατηγική συνεργασία με την Κίνα, ωστόσο επιδιώκει ταυτόχρονα να μη διαρρήξει πλήρως τις σχέσεις της με την Ιαπωνία.
Παρά τις σημερινές εντάσεις, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Sergey Lavrov δήλωσε στις 2 Ιουλίου ότι εξακολουθούν να υπάρχουν στην Ιαπωνία ισχυρές πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις που επιθυμούν εποικοδομητικό διάλογο με τη Ρωσία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην περιφέρεια Hokkaido, όπου –όπως υποστήριξε– εξακολουθεί να υπάρχει θετική στάση απέναντι στις ιστορικές σχέσεις των δύο χωρών.

Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα στην Ασία

Οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων δείχνουν ότι η αντιπαράθεση μεταξύ της Ιαπωνίας και της Κίνας δεν αποτελεί πλέον μια απλή διμερής διαφορά.
Στην εξίσωση εμπλέκονται πλέον οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, οι Φιλιππίνες, η Ταϊβάν και συνολικά η αρχιτεκτονική ασφαλείας της περιοχής Ασίας-Ειρηνικού.
Παρότι κανείς δεν προβλέπει άμεση πολεμική σύγκρουση, ο διαρκής ανταγωνισμός, οι στρατιωτικές ασκήσεις, οι αλληλοεπικαλυπτόμενες εδαφικές διεκδικήσεις και η όλο και μεγαλύτερη στρατιωτικοποίηση της περιοχής δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου ακόμη και ένα μεμονωμένο περιστατικό θα μπορούσε να προκαλέσει μια επικίνδυνη αλυσιδωτή αντίδραση.
Ο «ψυχρός πόλεμος» ανάμεσα στην Ιαπωνία και την Κίνα φαίνεται πλέον να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές προκλήσεις του 21ου αιώνα, με επιπτώσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τα σύνορα της Ανατολικής Ασίας.

www.bankingnews.gr